güvenlik arastirmasi

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması prosedürü Devlet Memurları Kanunu ve kurumların kendi iç düzenlemeleri sonucunda kişilerin görevlerine başlamalarından önce haklarında uygulanan bir soruşturmadır. Bu soruşturma sonucunda kişilerin haklarında adli veya idari bir tahkikat olup olmadığı, adli sicil kayıtlarının olup olmadığı ile yakın çevrelerindeki insanların (anne, baba, kardeş, teyze, amca vs.) devam etmekte olan adli bir soruşturma ya da kovuşturmalarının olup olmadığı hakkında kuruma bilgi verilir.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, bir kişi hakkında bir kurum veya makamın talebi üzerine yapılır. Güvenlik araştırması yapılırken, arşivlerdeki kayıtlardan, adli sicilden ve soruşturmayı yapan görevlinin, hakkında bilgi istenilen kişinin yaşamını sürdürdüğü çevrede yapacağı araştırmadan yararlanılır. Bu araştırmalar neticesinde bir rapor düzenleyip ilgili kuruluşa veya makama sunulur. Değerlendirme komisyonu bu rapor doğrultusunda bir karar verir. Nihai kararı en sonunda atamaya yetkili amir karar verir.

guvenlik sorusturmasi kime yapilir

Güvenlik Soruşturmam Olumsuz Geldi Ne Yapmalıyım?

1- Güvenlik araştırmanız olumsuz geldiği takdirde kurum tarafından size yazılı tebligat yapılır, Sms ile telefonunuza bildirilir veya Cimer’den mail gelir. Bu şekilde okulla veya kurumla ilişiğiniz kesilir.

2- Güvenlik soruşturmanızın hangi sebepten olumsuz sonuçlandığı bilgisi size verilmez. Cimer üzerinden yapacağınız başvuruda sadece güvenlik soruşturmanızın olumsuz olduğu bilgisi verilir. İçeriği hakkında bilgi verilmez. Bu bilgi gizlilik derecesine haiz bir bilgi olup Bilgi Edinme Kanunu kapsamında değildir.

3- Güvenlik soruşturması olumsuz çıkanlar İdare Mahkemesine 60 gün içerisinde Yürütme Durdurma (YD) talepli iptal davası açmalıdır.

60 günlük süre hak düşürücü süre olup geçirilmesi durumunda dava açma hakkınız son bulacaktır. Bu süre işlemin size tebliği (Sms, Cimer veya eve yapılan tebliğat) ile başlar.


4- Bu süre hak düşürücü süre olup dava açmadığınız takdirde dava açma hakkınızı kaybedersiniz.

5- Bir defa güvenlik soruşturmanız olumsuz olduğu takdirde ileride başvuracağınız tüm kurumlarda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmanız olumsuz gelecek, memur olmanız engellenecektir.

6- Polis Okulu Öğrencileri (POMEM/PMYO/Polis Akademisi), Uzman Çavuş, Subay/Astsubay Öğrencileri (Milli Savunma Üniversitesi), Öğretmen, Doktor, Zabıt Katibi, Taşeron işçiler ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre alım yapılan tüm kadrolarda güvenlik araştırması ve arşiv araştırması yapılır. Güvenlik soruşturması bekleyenler tebliğ belgesi kendilerine ulaşmadan veya Cimer üzerinden bilgilendirilmediği sürece dava açamazlar.

7- Kadim Hukuk ve Danışmanlık; güvenlik soruşturmanızın hangi sebepten olumsuz olduğu tespitinin sağlanması, İdare Mahkemesinde görülecek davanızın en kısa sürede ve  olumlu şekilde sonuçlanması için hukuki faaliyet göstermektedir. Kadim Hukuk ve Danışmanlık kazandığı bir çok dava ile müvekkillerinin mesleğe ve okula dönmelerini sağlamış olup bu alanda emsal kararların alınmasını sağlamıştır. 

8- Sıkça karşılaştığımız otel kayıtlar güvenlik soruşturmasını etkiler mi sorusunun cevabı aslında ahlak ve adaba aykırı davranış içerisinde değerlendirilebiliyor. Güvenlik soruşturmasında ahlaki durum nedir şeklinde bir sorunun cevabında kişinin sosyal çevresi, ailesi ve ilişkileri irdelenmekte. Bu araştırma neticesinde bir zafiyet bulunduğu takdir de güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmaktadır.

Güvenlik Soruşturması Ailenin Etkisi Dip Notu:

Karşılaştığımız davaların bir çoğu aile bireylerinin işlediği suçlar, haklarında elde edilen istihbari bilgilerden dolayıdır. Güvenlik soruşturması bekleyenler en çok ailedeki bireylerden dolayı mağdur edilmektedir. Kısaca güvenlik soruşturmasında ailenin etkisi vardır. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile ailenin araştırılması tamamen engellenmiştir. Artık aile bireylerine bakılamaz.

9- Güvenlik araştırması yönetmelik gereği 60 iş günü içerisinde tamamlanması gerekmektedir. Fakat Emniyet Genel Müdürlüğü, Mit ve ilgili Kurumların yoğunluğu, kurumlar arası irtibatsızlık sebebiyle maalesef bu sürenin uzamasına neden olmaktadır. Güvenlik soruşturmanız yasal süresi içerisinde tamamlanmadığı takdirde kuruma dilekçe ile başvurarak güvenlik soruşturmanızın tamamlanmasını talep edebilirsiniz.

10- DMK’nin 48. maddesi Anayasa Mahkemesi tarafından 2020 yılında iptal edilmiştir.  Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı neticesinde güvenlik soruşturması kaldırılmıştır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararında temel gerekçe olarak iptal edilen kanunlarda kişisel verilerin korunmasına ilişkin hakların ve kişisel verilerin güvenliğini temin edecek güvencelerin yeterli şekilde düzenlenmemesi yer almıştır. Anayasa Mahkemesine göre araştırma konusu bilgi ve belgelerin neler olduğu, kim tarafından yapılacağı, ne kadar süreyle saklanacağı, silinip silinmeyeceğine dair usul ve esaslar ile bireyleri keyfiliğe karşı koruyacak önlemlerin mevcut kanuni çerçevede yeterli düzeyde düzenlenmediği hususlarına değinilmiştir. Bu kapsamda yeni kanun çalışmalarına başlanmış ve 2021 Nisan ayında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kabul edilmiştir.

11- 7315 sayılı yeni kanun 16 maddeden oluşmaktadır. Kanun uyarınca arşiv araştırması, memuriyet ve kamu görevine atamaların tamamında yapılacaktır. 657 sayılı kanun uyarınca yapılacak atamalar da bu kapsamdadır. Güvenlik ve arşiv araştırması birlikte yapılacak kurum ve görevler ise kanunda tek tek sayılmıştır.

arsiv arastirmasi kime yapilir
arsiv arastirmasi kime yapilir

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Nedir?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılırken uygulanacak usul Yönetmelik’in 12’nci maddesinde düzenlenmiştir. Soruşturmanın usulüne ilişkin idareye geniş bir alan bırakılmıştır. Yönetmelik’in 12’nci maddesinin (e) bendine göre, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının nasıl ve ne şekilde yapılacağı, soruşturma ve araştırma yapmaya yetkili makamların görev talimatları ile belirlenir. Bu hüküm doğrudan idare tarafından belirlenmesine imkan sağ­lamaktadır.

Yönetmeliği’nin 7’nci maddesine göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır.

Güvenlik Soruşturması Nedir?

Kişinin adli sicil kaydının, kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin 13. fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların ve kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının ve mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.

Buna göre güvenlik araştırmasının üç aşamalıdır. Bunlar:

  • Arşiv araştırması
  • GBT araştırması
  • Yerinden araştırmasıdır.

Arşiv Araştırması Nedir?

Kişinin adli sicil kaydının, kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin 13. fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların ve kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.

GBT Araştırması Nedir?

Açılımı “Genel Bilgi Toplama” dır. Genel bilgi toplama (GBT) işlemi; kolluk makamlarının hakkında yakalama kararı bulunan kişilerin, kayıtlarının tutularak yakalanmasını sağlamak amacıyla yürütülen sistemdir.

Değerlendirme Komisyonu Nedir?

Güvenlik araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atanma yönünden değerlendirildiği komisyonu denir. Değerlendirme komisyon başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.

Güvenlik soruşturması olumsuz çıkanlar üstte belirtilen kriterlerden birinde sorun yaşamıştır. Kurumlardan elde edilen bilgiler ışığında güvenlik soruşturmanız olumsuz sonuçlanmıştır. Bu sebeple idari dava açmanız gerekmektedir. Güvenlik araştırması olumsuz çıkanlar 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır. Güvenlik araştırması olumsuz çıkanlar 2019 yılında kendilerine tebliğ edilmiş ise 60 gün ekleyerek son dava açma gününü hesaplayabilirler. Aynı durum Güvenlik soruşturması olumsuz çıkanlar 2020 içinde geçerlidir.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması,

  • Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı,
  • Emniyet Genel Müdürlüğü
  • Mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır.

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunun tamamını buradan okuyabilirsiniz.https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210417-1.htm

guvenlik sorusturmasina kim karar verir
guvenlik sorusturmasina kim karar verir

7315 Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu Neleri Düzenledi?

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu:

  • Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının uygulanması esnasında kullanılacak verilerin belirlenmesi,
  • İlk defa veya yeniden kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması uygulanması,
  • Gizlilik dereceli birimler, Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik, istihbarat teşkilatlarında görev yapacak kamu personeline, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel ile üst düzey kamu yöneticilerine yönelik olarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının birlikte uygulanması,
  • Arşiv araştırması uygulamasında ilgili kişinin adli sicil kaydının aranıp aranmadığının, kişiye yönelik tahditlerin, kesinleşmiş mahkeme kararlarının ve kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış kovuşturma, soruşturma süreçleri ile kişi hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının incelenmesi,
  • Güvenlik soruşturması uygulamasında; arşiv araştırmasındaki bilgilere ek olarak kolluk kuvvetlerinde ve istihbarat birimlerinde bulunan verilerin incelenmesi, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişkilerinin incelenmesi, terör örgütleri ve suç örgütleri ile eylem birliği, irtibat ve iltisakının incelenmesi,
  • Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını uygulayacak birimlerin Milli İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mülki idare amirlikleri olarak belirlenmesi,
  • Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında elde edilen kişisel bilgilerin basın ve yayın kuruluşları veya diğer iletişim kanalları ile paylaşılmamasına yönelik tedbirlerin alınması,
  • Elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi amacıyla 5 kişiden az olmamak şartıyla değerlendirme komisyonu kurulması,
  • Mahkemeler tarafından istem olduğunda elde edilen bilgilerin Değerlendirme Komisyonundan alınması,
  • Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapan birimlerin kişisel verilerin korunmasına yönelik tedbirleri alması,
  • Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu elde edilen bilgi ve verilerin her durumda 2 yılın sonunda silinmesi,
  • Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını uygulayan ya da değerlendirenler tarafından kişisel verilerle ilgili suç işlenmesi halinde uygulanacak cezai yaptırımların belirlenmesi,

Hususları detaylı olarak düzenlenmiştir.

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kimlere Yapılır?

  • Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler.
  • Milli Savunma Bakanlığı
  • Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına Bakanlıkça belirlenen eğitim kurumları ile Milli Savunma Üniversitesine bağlı fakülte, yüksekokul, meslek yüksekokulu ve enstitülerde eğitim görecekler öğrenciler.
  • Genelkurmay Başkanlığı
  • Jandarma Genel Komutanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı nam ve hesabına eğitim-öğrenim görecekler
  • Emniyet Genel Müdürlüğü
  • Polis Akademisi ve buna bağlı eğitim-öğretim veren POMEM, PMYO ve PAEM öğrencileri.
  • Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına eğitim-öğrenim görecekler ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrencileri.
  • İstihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli
  • Hakim ve savcı adaylığına atanacaklar ile hakimlik ve savcılık mesleğine kabul edilecekler ve hakim ve savcı sınıfı dışında kalan adli ve idari yargıda çalıştırılacak tüm personel
  • Kaymakam adaylığına atanacaklar
  • Dışişleri Bakanlığında aday meslek memurluğu ile aday konsolosluk ve ihtisas memurluğuna atanacaklar ile doğrudan yurtdışı teşkilatında istihdam edilecek
  • Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel
  • Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler
  • Üst kademe kamu yöneticileri
  • Özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler.
  • Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır. Yani hem güvenlik soruşturması hem de arşiv araştırması yapılır. Arşiv araştırması ise 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 3. Maddesi uyarınca  statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacak herkese yapılır.

guvenlik sorusturmasini yapan kurum
guvenlik sorusturmasini kim yapar

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48’inci maddesinde memurluğa girişte genel ve özel şartlar düzenlenmiştir. Genel şartlar vatandaşlık, yaş, öğrenim, mahkumiyet, askerlik ve sağlık şartlarıdır. Genel şartlara 3.10.2016 tarihli 676 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi’nin (OHAL KHK) 74’üncü maddesi ile “güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak” şartı eklenmiştir. Özel şartlar ise kurumların özel kanun ve mevzuatlarında aranan şartlardır. Özel şartlar görevin gereği olarak konulan şartlardır. Özel şartlar görevin gerektirdiği niteliklere göre değişmektedir.

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasında Nelere Bakılır?

Bu kısımda güvenlik araştırması neleri kapsar sorusuna cevap olarak;

  • Kişinin adli sicil kaydının,

  • Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının,

  • Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,

  • Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin 13. fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,

  • Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,

  • Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,

  • Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,

  • Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının,

mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilip araştırılır. Arşiv araştırması ise üstte belirtilen maddelerin ilk 5 tanesinin araştırılmasıdır. Son 3 tanesi arşiv araştırmasında bakılmaz.

17 Nisan 2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7315 sayılı kanuna göre, güvenlik soruşturmasına kişinin eşi veya birinci derece kan ve sıhri hısımlara bakılamaz. Sadece kişinin kendisi bakılır.

Eşimin sabıkası var. Bu durum subay olmama engel olur mu? 

Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde çalıştırılacak tüm subay, astsubay ve diğer personel hakkında güvenlik araştırılması yapılması zorunludur. Güvenlik soruşturmasına kişinin eşi ile birinci derece kan ve sıhri hısımlarının da dahil edileceği hükmü kanunu metninden TBMM görüşmeleri sırasında çıkarılmıştır. Kanunun mevcut halinde bu hususa yer verilmediği dikkate alındığında görevin gerektirdiği nitelikler yönüyle de olsa güvenlik araştırmasına kişinin yakınlarının dahil edilemez.

guvenlik sorusturmasini kim yapar
guvenlik sorusturmasini kim yapar

Güvenlik Soruşturması Sonucuna Kim Karar Verir?

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunda yer alan düzenlemeye göre emniyet ve istihbarat birimlerinden gelen bilgiler üzerine güvenlik soruşturmasının olumlu veya olumsuz sonuçlandığına kamu kurumlarında oluşturulan değerlendirme komisyonları karara verir.

Değerlendirme Komisyonu; yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla kurulur. Değerlendirme Komisyonu;

  • Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin,
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının,
  • Bakanlıklarda bakan yardımcısının,
  • Diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin,
  • Üniversitelerde rektör yardımcısının,
  • Valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.

Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır.

Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. Değerlendirme Komisyonu bu bilgiler kapsamında değerlendirme yapar. Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi ve kişinin gizlilik dereceli yerlerde çalıştırılıp çalıştırılma­ması veya görevlerine devam ettirilip ettirilmemesine ilişkin değerlendir­melerin yapılması için kurumlarda Değerlendirme Komisyonu kurulur. Komisyon tarafında yapılan değerlendirme, sonucu takdir edecek amire sunulur.

Güvenlik Soruşturmasına Etki Etmemesi Gereken Durumlar

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönetmeliğinde kişi hakkında hangi hususların araştırılacağı yazmaktadır. Fakat araştırmayı yapan kurumlar ilgili maddelerin dışına çıkarak hukuka aykırı uygulamalar içine girmektedir. Tarafımızca açılan ve kazanılan güvenlik araştırması iptal davalarından yola çıkarak bunları şöyle sıralayabiliriz;

  • Kişinin içinde bulunduğu durum gözetilmeden salt anne, baba ve kardeş hakkında adli veya idari işlem olması nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması,
  • Kişinin 1. derece yakınları haricinde kan ve kayın hısımlarının araştırılması,
  • Kişi hakkında adi suçlardan HAGB (Hükmün Açıklamasının Geriye Bırakılması) kararının verilmiş olması,
  • Kişi hakkında takipsizlik veya beraat kararı verilmiş olması,
  • Kişinin boşanmış olması veya boşanma davasının sürmesi,
  • Kişi hakkında icra takibinin olması,
  • 18 yaş altı suçlardan dolayı mahkum olması,
  • Okul, yurt, dershane ve pansiyon nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlansı,
  • Kişinin ceza dosyasında tanık veya müşteki (Mağdur) olması,
  • İstihbari bilginin olması

Bu nedenlerden biri ile güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan adayların 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açması gereklidir.

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması 2021

Kamu görevlileri, kamu hizmetini icra ederken Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmak ve Devletin menfaatlerini korumakla yükümlüdür. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına ve kanunlarına aykırı olan, ülkenin bağımsızlığını ve bütünlüğünü bozan, Türkiye Cumhuriyetinin güvenliğini tehlikeye düşüren herhangi bir faaliyette bulunamazlar. Bu nitelikte faaliyet gösteren herhangi bir harekete, gruplaşmaya, teşekküle veya örgütsel yapıya katılamazlar, bunlara yardım edemezler.

Devlet memurları, herhangi bir kişi veya zümrenin yararını veya zararını hedef tutan bir davranışta bulunamazlar; görevlerini yerine getirirlerken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi ayırım yapamazlar; hiçbir şekilde siyasi ve ideolojik amaçlı beyanda ve eylemde bulunamazlar ve bu eylemlere katılamazlar. Kamu görevlileri, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorundadırlar. Yönetici kadro ve pozisyonundaki kamu görevlileri amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun ve diğer mevzuatla belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumludurlar. Astlarına hakkaniyet ve eşitlik içinde davranma yükümlülükleri vardır. Bu hususlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda açıkça düzenlenmiştir.

Bu durum da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile sağlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kanun teklifi TBMM’de kabul edilerek 17 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında kimlere güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacağı, hangi bilgilere bakılacağı, bu bilgilerin nasıl saklanacağı detaylı olarak düzenlenmiştir.

guvenlik arastirmasi nedir
guvenlik arastirmasi nedir

Güvenlik Soruşturması Kalktı mı?

Güvenlik Soruşturması kalktı mı 2020 tarafımıza en çok yöneltilen sorulardan bir tanesidir. Anayasa Mahkemesi Güvenlik Soruşturması ile ilgili bazı maddeler iptal etmiştir. Şöyle ki;

Memur alımlarında güvenlik ve arşiv araştırması yapılmasını belirten 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48-A/8. Maddesini iptal edilmiş ve bu karar 29/11/2019 tarihli ve 30963 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesi aynı zamanda 4045 sayılı Kanun ve  399 sayılı KHK kapsamında sözleşmeli personel alımlarında aranan güvenlik soruşturması kriterini de kaldırmıştır..

Bu bağlamda memurlar, sözleşmeli personel, 4-b li personel, kadroya geçirilen işçiler, akademik personel ve 657 sayılı Kanuna atıf yapılan tüm mevzuata tabi personeller için güvenlik araştırması kriteri kaldırılmıştır.

Fakat 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 07.04.2021 tarihinde TBMM’de kabul edilerek, 17 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 7315 sayılı yeni kanun ile temel olarak, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler, kimler hakkında yapılacağı, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağı, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağı, değerlendirme komisyonu, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme süreleri düzenlenmektedir. Araştırma kapsamında ulaşılan kişisel verilerin kullanımı, korunması, saklanması, silinmesi, güvenliği için gerekli tedbirler düzenlenmiş, aykırılık durumunda cezai hükümleri düzenlemiştir.

Güvenlik Soruşturması Sorgulama

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönetmeliği 13. maddesi uyarınca yapılan araştırma gizlidir ve sonucu bilmesi gerekenler dışında başkasına açıklanamaz. Bu sebeple güvenlik araştırması sonucu sadece kişiye tebliğ edilir.

Fakat neden olumsuz olduğu noktasında her hangi bir bilgilendirme yapılmaz. İçerik sadece idari dava açıldığında İdare Mahkemesi tarafından öğrenilebilir.

Güvenlik araştırması kapsamında yapılacak araştırmada, mevcut kayıtlar­dan ve yerinde inceleme ile yapılacaktır. Yerinde inceleme kişinin ikamet ettiği ve nüfusa kayıtlı olduğu illerde yapılacaktır. Bu inceleme, soruşturma kapsamında görevli personelin kişisel kanaatine ve kişinin yaşadığı yerin ahlak normlarına göre yapılır. Görevli personelin kişinin yaşadığı çevresinden, mahallesinden, komşularından aldığı duyumların raporlaştırılması yerinden incelemedir.

Arşiv araştırması ile kamu kurum ve kuruluşlarında devlet güvenliğine, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatleri ilgilendiren bilgi ve belgelerin bulunduğu birimlerde “sakıncalı” kişilerin göreve gelmesini engellemektir.

Güvenlik araştırması sonucu sorgulama yapabilmek için E-devlet veya benzer bir sorgu sistemi yoktur. Güvenlik araştırması biten adaya başvurduğu kurum tebligat gönderir. İkinci ihtimal ise CİMER üzerinden veya kuruma dilekçe ile başvurarak güvenlik araştırması sorgulamanızı yapabilirsiniz.

Yani E-devlet üzerinden güvenlik araştırmanızın durumunu öğrenebileceğiniz bir alan yoktur. Güvenlik soruşturması sorgulama ekranı hiç bir bakanlığın internet sisteminde bulunmamaktadır. Sadece kişiye tebliğat, Cimer veya SMS ile bildirilir. Bilgi Edinme Kanunu kapsamında Cimer üzerinden yaptığınız başvuru neticesinde de sadece güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığına dair bilgi verilir. Hiç bir şekilde içeriği hakkında bilgi verilmez.

İdare Mahkemesi nezdinde açılacak iptal davasında, Emniyet, Jandarma ve MİT güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olan bilgiyi mahkeme ile paylaşmak zorundadır. Evrakların gizli olması mahkeme ile paylaşılmasına engel değildir. Nitekim uygulamada ilgili kurumlar İdare Mahkemesi’ne tüm bilgi ve belgeleri göndermektedir.

[box color=”blue-light” ]İdari dava açıldığında ilgili kurumlar tarafından gönderilen gizli bilgiler UYAP sistemine taranmaz. Bizzat dosyayı fiziki olarak inceleyerek güvenlik araştırması neden olumsuz sonuçlandığı öğrenilebilir.[/box]

Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer?

Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca;

“Taleplerinin ilgili makama ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonuçları en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 iş günü içinde cevaplandırılır.”

Fakat burada dikkat edilmesi gereken husus ilgili makamları cevaplama süresidir. Yani güvenlik soruşturmasının ne kadar sürede bitirileceği değildir. Bu nedenle çoğu zaman güvenlik araştırması 6 aydan fazla sürmektedir. Bu şekilde aday öğrenci ve memurlar mağdur edilmektedir.

Aynı şekilde yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca belirtilen süreler iş günüdür. Yani resmi tatiller, haftasonu tatilleri bu süreye dahil değildir. Yani 30 günlük süre 40-50 güne, 60 günlük süre ise 80-100 güne kadar uzayabilmektedir.

Güvenlik soruşturması uzayanlar bu nedenle olumsuzluğa kapılmamalıdır. Çünkü bir çok aday güvenlik araştırması uzadığı gerekçesiyle olumsuz geleceğini düşünmektedir. Güvenlik soruşturmasınızın uzaması olumsuz sonuçlandığı anlamına gelmez. Şayet çok fazla uzadıysa kuruma dilekçe ile başvurabilirsiniz. Bazı durumlar da güvenlik araştırması tamamlansa bile tebligat ile ilgili aksaklıklardan kişinin güvenlik araştırması sonucundan haberi olmamaktadır.

Son olarak Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, üniversite ve diğer yükseköğretim kurumları bünyesine alınacak kamu personeli için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında MİT, Emniyet Genel Müdürlüğü veya ilgili kurumlardan belge talep edilmektedir. Bu belgeler doğrultusunda güvenlik araştırması hakkında karar verilir. Bu kurumların cevap vermesi bazen uzamaktadır.

Güvenlik Soruşturması Elenme Nedenleri ve Emsal Kararlar

Aşağıda belirtilen emsal kararlar Milli Savunma Bakanlığına, Emniyet Genel Müdürlüğü’ne, Sağlık Bakanlığı’na Milli Eğitim Bakanlığı’na ve Diyanet İşleri Başkanlığı’na karşı güvenlik araştırması olumsuz gelen adaylar için açılmış ve kazanılmıştır. Avukat Umur Yıldırım tarafından yürütülen bu davalar lehe sonuçlanmıştır. Güvenlik soruşturması olumsuz çıkanlar bu emsal kararlardan yararlanabilir. Güvenlik araştırması hangi durumlarda olumsuz çıkar 2019 ve 2020 yılları için bank asya, istihbari bilgi, aile bireyleri sabıka kaybı, kendisine ait sabıka kaydı, okul, yurt ve dershane kaydı gibi bir çok neden sayılabilir.

Güvenlik araştırması aile bireylerini de kapsar. Bu sebeple aile bireyleri de araştırılır. Fakat bazı idareler aile bireylerini çok geniş olarak ele almakta ve 3. 4. derece yakınlara kadar araştırma yapmaktadır. Bu durum hukuka aykırı olup idari davaya konu edilmelidir. Msb güvenlik soruşturması bekleyenler özellikle aile bireylerinden mağdur edilmektedir.

SGK Kaydı Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonuçlanan İçin Emsal Karar

“Olayda, Mahkememizin 03.05.2018 tarihli ara kararı ile “Emniyet istihbarat bilgilerine göre davacının annesinin geçmiş yıllarda FETÖ/PDY’ye müzahir ÜMİT ÖZEL EĞİTİM ÖĞR. BAS. YAY. PAZ. ELEK TRZ. ve TİC. A.Ş’de SGK kaydının bulunmasından ötürü güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı belirtilmekte ise de, adı geçenin annesinin söz konusu iş yerinde hangi yıllarda çalıştığı, ne iş yaptığı, çalışması nedeniyle herhangi bir takibata uğrayıp uğramadığı ve şirketin faaliyetini devam ettirip ettirmediği hususlarında bir araştırma yapılarak göreve alınmaya engel teşkil edebilecek somut bilgi ve belgelerin ilgili kurumlardan temin edilerek gönderilmesi” istenilmesine rağmen davalı idarece ara kararda belirtilen hususlara ilişkin hiçbir somut bilgi ve belgenin dava dosyasına sunulmadığı görülmektedir.

Bu durumda; davacının kendisini etkileyebilecek yakın çevresi (anne, baba, kardeş, eş, çocuk, veli) hakkında somut, güvenilir, teyit edilebilir nitelikte, ön yargıdan uzak, hukuken denetlenebilen bilgiye dayalı tespitlerin açıkça ortaya konulması gerekirken, bu yönde bir araştırma yapılmaksızın sadece istihbari bilgiye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.”

HAGB Sebebiyle Olumsuz Sonuçlananlar

“Bu durumda, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasının gerekçesini oluşturan mahkeme kararında, davacının yargılanmasına neden olan fiili haksız tahrik altında işlediğinin belirtildiği, beş yıl süreyle denetimli serbestliğe tabi tutulduğu, Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması kararı verildiği, Uyap üzerinden yapılan incelemede denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suç işlemediği, bunun üzerine Kavak Asliye Ceza Mahkemesi’nce davanın düşmesine karar verildiği, söz konusu kararın 23.11.2018 tarihinde kesinleştiği, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olacak başkaca bir hususun bulunmadığı dikkate alındığında, söz konusu durumun güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.”

“Davacının köy merası sebebiyle aralarında husumet bulunan kişilere karşı, silahla yaralama, silahla tehdit suçunu işlediği tarihte 18 yaşından küçük olduğu, “suça sürüklenen çocuk” sıfatıyla yargılandığı anlaşılmakta olup olayın özelliği, fiilin niteliği göz önüne alındığında, bu durumunun hakkında yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına yol açabilecek nitelikte olmadığı” şeklinde değerlendirilmiştir (Danıştay 12.Dairesi, 09.12.2015, E.2015/1772, K.2015/6749)

Yurt, Dershane ve Okul Sebebiyle Olumsuz Sonuçlananlar

“Uyuşmazlıkta, Mahkememizin 01/08/2018 tarihli ara kararıyla … İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne yapılan ara kararına istinaden, davacının FETÖ/PDY Terör Örgütü’ne müzahir  Özel … Anadolu Lisesi (eski adı Özel … Anadolu Lisesi)’nden 2006-2007 eğitim öğretim yılı sonunda 15/06/2007 tarihinde diplomasını alarak mezun olduğu, buna istinaden davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı anlaşılmakta ise de; davacının 11/01/19.. doğumlu olduğu, kapatılan öğretim kurumundan mezun olduğu tarihte 16 yaşında olduğu, FETÖ/PDY terör örgütünün yardıma muhtaç ya da ekonomik anlamda durumu iyi olmayan çocukları hedef alarak kendi bünyesinde eritmeye çalıştığı hususunun bilinen bir gerçek olduğu,

keza FETÖ/PDY Terör Örgütü’nün ülkemiz için dönüm noktasının 17-25/12/2013 tarihinde Emniyet Teşkilatı ve Yargı kurumlarını kullanmak suretiyle Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini yıkma ve yıpratmaya dönük hareket tarzları ile anlaşıldığı, davacı hakkında elde edilen verilerin tek başına güvenlik soruşturmasını olumsuz kılacak ağırlıkta bulunmadığı, her ne kadar askerlik mesleğinin önemi ve özelliği dikkate alındığında idarenin çok daha geniş bir takdir yetkisi bulunmakta ise de; davacı hakkında daha titiz ve ayrıntılı bir inceleme yapılmasının hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğu, davacının anılan kurumdan mezun olduktan sonra terör örgütüyle bağlantısının devam edip etmediğinin ayrıca araştırılması gerektiği, belirtilen nedenlerden dolayı eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.”

Güvenlik Soruşturması İptal Davası

Öncelikle belirtmek isteriz ki güvenlik soruşturması olumsuz çıkma sebepleri bir çok sebebe dayanabilir. Bu sebepleri tek tek saymak mümkün değildir. Dava açıldığında davalı idare savunmasını yaptığında güvenlik soruşturmasınızın neden olumsuz mahkemeye bildirilecektir. Mahkeme bunun üzerine çok yönlü ve detaylı araştırma yapacaktır.

Güvenlik araştırması olumsuz çıkanlar 60 gün içinde, idare mahkemesine, yürütme durdurma istemli iptal davası açmaları gereklidir. Bu süre hak düşürücü süre olup geçirildiği takdirde davanız usulden reddedilecektir. Bu sebeple süreye dikkat edilmesi gereklidir. Güvenlik soruşturmasına dair açılacak dava idare hukuku avukatı tarafından yürütülmesi gereklidir. Zira bu davadan çıkacak sonuç sizlerin 30 yıllık meslek hayatını etkileyecek öneme haizdir.

Bilgi Notu: Avukatlık Kanunu gereği danışmanlık ücrete tabi olup dava kabul edildiği taktirde vekalet ücretinden mahsup edilir. Avukatın ücretsiz danışmanlık veya avukatlık hizmeti vermesi kanunen yasaktır.




Paylaş