İdare Hukuku

Kişi Güvenlik Belgesi (Milli ve NATO) Nedir? Nasıl Alınır?

Kişi güvenlik belgesi, savunma sanayii şirketlerinde çalışan kişilerin, gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme ya da projeye, bilmesi gereken prensibi çerçevesinde nüfuz edebilmesini veya bunların muhafaza edildiği gizlilik dereceli yerlere giriş iznini sağlayan belgedir.

Milli ve NATO kişi güvenlik belgesi kişilerin stratejik bazı özel veya kamu kurumlarında çalışması için verilen belgedir. 5202 sayılı Savunma Sanayi Güvenliği Kanunu, Savunma Sanayi Güvenliği Yönetmeliği kapsamında kişi güvenlik belgesi verilir.

Savunma sanayi alanında faaliyet gösterecek kuruluşlarda çalışan, kuruluş ve proje güvenliğinin sağlanması amacıyla, hakkında yapılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması sonucunda durumu uygun bulunan kişiler için Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamınca tanzim edilir. Savunma sanayii şirketlerinin gerçekleştirdikleri işler ve söz konusu işlerin önemi düşünüldüğünde, kişi güvenlik belgesi oldukça gerekli ve yerinde bir uygulamadır.

MSB kişi güvenlik belgesi sorgulama bölümü yoktur. Güvenlik belgesi verilmediği takdirde kurumunuza veya size tebliğ edilir. Özel savunma sanayii güvenlik soruşturması sebebiyle mesleğini yapamayan kişilerin idari dava açmaktan başka çaresi bulunmamaktadır. İdari dava tek ve zorunlu başvuru yoludur.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında nelerin araştırılacağını bu makalemizden okuyabilirsiniz. https://kadimhukuk.com.tr/makale/guvenlik-sorusturmasi-ve-arsiv-arastirmasi-nedir-nelere-bakilir-ne-yapmaliyim

Kişi Güvenlik Belgesi Nedir?

Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesinin “Kişi Güvenlik Belgeleri” başlıklı 5. bölümünün 1/a maddesinde; Kişi Güvenlik Belgesi; kişinin, görevi gereği bilmesi gereken gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme veya projeye nüfuz edebilmesini sağlayan ve/veya bu gibi gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzemenin bulunduğu kontrollü oda veya gizlilik dereceli projelerin yürütüldüğü kontrollü bölgelere veya gizlilik dereceli yerlere giriş iznini gösteren bir belgedir.

Kişi güvenlik belgesine sahip kişinin, her altı ayda bir olmak üzere, kuruluşlar tarafından adli sicil takibi yaptırılır. Kişi Güvenlik Belgesine sahip personelin adli kovuşturmaya maruz kalması veya herhangi bir sebeple hüküm giymesi ve/veya adli sicil takibi sonrasında bir problemle karşılaşılması durumunda, bu durum ivedilikle Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamına bildirilir. Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının görüşü alınana kadar geçen süre içinde söz konusu personelin gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme ve projeye nüfuz etmesi engellenir.

Kişi güvenlik belgesi bazı kurumların önem ve hassasiyetinden dolayı çalıştıracağı personeli belirleme noktasında sıkı bir araştırma ve takdir hakkı tanımaktadır. Savunma sanayi gibi stratejik öneme haiz bilgilere erişim hakkı sağladığından kurumun personelini seçerken yaptığı araştırmadır. Kişi güvenlik belgesi almak için yapılan başvuru sonrasında kişi, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulur. Bu araştırma neticesinde güvenlik belgesi düzenlenir. MSB kişi güvenlik belgesi düzenlerken ilgili kurumlardan kişi hakkında bilgi talep edebilir.

Milli Kişi Güvenlik Belgesi Almak İçin Nereye/Nasıl Başvurulur?

Şahıs şirketi statüsünde olan kuruluşların hissedarlarının tamamı, anonim şirket statüsünde olan kuruluşların ise ortaklarından, gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzemeye nüfuz etmesine yönetim kurulu kararı ile izin verilen hissedarlar ile bu kuruluşların yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardımcıları, güvenlik koordinatörü ile gizlilik dereceli bilgi,  belge ve malzemeye nüfuz etmesi muhtemel personeli için Kişi Güvenlik Belgesi alınması maksadıyla, başvuru evrakları ile birlikte, kuruluş tarafından Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamına başvuru yapılır.

Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamı yapılan bu başvuruyu yasal süreler içerisinde karar bağlar. Talepte bulunan kuruma tebliğ eder. Kişiler bireysel olarak milli kişi güvenlik belgesi almak için başvuruda bulunamaz. Kişi güvenlik belgesi talebini sadece ilgili şirket yapabilir. Sonuçta şirkete bildirilir. Kişiye tebliğ yapılmaz.

Kişi Güvenlik Belgesi talep edilen personel için, 5202 sayılı Kanunun dördüncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, ilgili makamın talebi üzerine, mevzuata uygun olarak Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yaptırılır. Sonuç, araştırma isteyen makama bildirilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu uygun olanlar ile hakkında olumsuzluk bulunan personel için güvenlik belgesi tanzim edilip edilemeyeceğine ilişkin hukuki mütalaa sonrası uygun bulunan kişilere, ilgili makam tarafından, istenilen gizlilik derecesinde en fazla beş yıl süreyle geçerli Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilir.

Milli Savunma Bakanlığı Kişi Güvenlik Belgesi Hangi Durumlarda Verilmez?

Kişi güvenlik belgesi verilmemesi yukarıda belirtildiği gibi kurumlar tarafından talep edildiğinde, Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamı tarafından ilgili talebin reddedilmesiyle oluşabilecek bir durum olduğu gibi altı ayda bir gerçekleştirilen adli sicil takibinde olumsuz bir durum ile karşılaşılması halinde de personele kişi güvenlik belgesi verilmemesi durumu ortaya çıkabilir.

2011/51 yayın numarası ile yayınlanan Milli Savunma Bakanlığı Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesinde kişi güvenlik belgesi verilmeyecek haller düzenlenmiştir. İlgili düzenlemeye göre, personele klerans belgesi verilmeyecek haller:

  • Kasıtlı bir suç nedeniyle bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezası alanlarla, cezası ya da mahkumiyeti ertelenmiş, seçenek yaptırımlara çevrilmiş veya affa uğramış olsa bile; cinsel dokunulmazlığa karsı suçlar, kamunun sağlığına karsı suçlar, kamu güvenine karşı suçlar, kamu barısına karsı suçlar, Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar,
  • Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçları ile hırsızlık, yağma, nitelikli mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, zehirli madde katma, bozulmuş, değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç yapma veya satma, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, uyuşturucu veya uyarıca madde kullanılmasını kolaylaştırma, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, fuhuş, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, zimmet, irtikap, rüşvet, görevi kötüye kullanma, göreve ilişkin sırrın açıklanması, iftira, suç uydurma, yalan tanıklık, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçlarından mahkum olanlar.
  • Yukarıdaki bentte sayılan suçlar nedeniyle haklarında soruşturma ya da soruşturma yürütülenlerle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olanlardan; mevcut bilgi, belge delil, görev safahatı gibi hususlar da dikkate alınarak yapılacak değerlendirme sonucunda kişi güvenlik belgesi verilmesi sakıncalı görülenler.
  • 5816 sayılı “Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun” ile Atatürk İlke ve İnkılâplarına aykırı davranışta bulunanlara,
  • Herhangi bir sabotaj, isyan, casusluk, vatana ihanet hareketlerine katılanlar ve bu hareketlere katılanlara yardımda bulunanlara,
  • Uyuşturucu maddeler ile ilgili her türlü faaliyette bulunmak veya uyuşturucu kullanmak, yalancı tanıklık, dolandırıcılık, hırsızlık, zimmet, ihtilas, irtikap rüşvet, sahtekârlık, kaçakçılık, inancı kötüye kullanmak, cinsi sapıklık ve fuhşiyata tahrik gibi suçları işlemiş olanlara,
  • Görevi olmaksızın ya da haklı bir sebebe dayanmaksızın herhangi sabotör veya casusla ya da hasım bir devletin temsilcileriyle temas kurmuş olanlara,
  • Yabancı uyruklu olanlara,
  • Çifte vatandaşlara,
  • 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda belirtilen mavi kart uygulaması kapsamında olanların hakları saklı kalmak kaydıyla, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkanlar veya çıkarılanlarla yabancı uyruklu olanlar,
  • Sır saklayamamak, akli dengesizlik, alkoliklik, unutkanlık ve sara gibi güvenliği tehlikeye düşürecek durumda olanlara Kişi Güvenlik Belgesi verilmez. Ancak bu fiillerle aynı nitelikteki Savunma sanayii güvenliği ile ilgili diğer durumlarda Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı takdir yetkisini kullanabilir.

Kişi güvenlik belgesi verilmediği takdirde idari bir dava açılması gerekmektedir. Böyle hallerde, idari dava açma süresi 60 gün olarak belirlenmiştir. 60 gün içerisinde dava açılmaz ise, söz konusu işleme karşı dava açma hakkınızı kaybetmiş olursunuz. Bu nedenle, idari davalarda profesyonel süreç yönetimi, dolayısıyla profesyonel bir idare avukatı ile çalışmak oldukça önemlidir.

Kişi Güvenlik Belgesi Ne İşe Yarar?

Kişi güvenlik belgesi kişinin gizlilik dereceli kurumlarda çalışmasını sağlar. 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenlik Kanunu’nun tanımlar başlıklı 3/d maddesinde; “Bilmesi gereken kişi; gizlilik dereceli bir bilgiyi, belgeyi, projeyi veya malzemeyi, ancak görevi gereği öğrenme ve kullanma sorumluluğu bulunan ve gerekli gizlilik derecesini haiz “Kişi Güvenlik Belgesi’ ne sahip kişi olarak tanımlamıştır. Yani kişi güvenlik belgesi;

  • Gizlilik dereceli bir bilgiyi,
  • Gizlilik dereceli belgeyi,
  • Gizlilik dereceli projeyi,
  • Gizlilik dereceli malzemeye

Görevi gereği öğrenme ve kullanma sorumluluğu bulunma yetkisi tanıyan belgedir. Güvenlik belgesi ile bunlara erişim hakkı sağlanır. Bu belge olmadan bu bilgilere erişim sağlayamaz.

Kişi Güvenlik Belgesi Ne Kadar Sürer?

Kişi güvenlik belgesi çalıştığımız kurum tarafından Milli Savunma Bakanlığı’na başvuru yapılarak alınır. Kişiler hiçbir şekilde kişi güvenlik belgesi talebinde bulanamaz. Sadece şirket üzerinden talep edilebilir. Klerans belgesi verilmesi ortalama 5-6 ay sürmektedir. Bu süre talep edilen kişi sayısı ve kurum iç yazışmaları ile 1 yıla kadar bazen uzayabilmektedir.

  • 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu’nu ışığında hazırlanan Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği’ne göre, kişi güvenlik belgesi talep edilen personel için, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının talebi üzerine, mevzuata uygun olarak Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü veya mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yaptırılır. Sonuç, Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamına bildirilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu uygun olanlar ile hakkında olumsuzluk bulunan personel için Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilip edilmeyeceğine ilişkin hukuki mütalaa sonrası uygun bulunan kişilere, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından istenilen gizlilik derecesinde, en fazla 5 yıl süreyle geçerli Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilir. Beş yıl sonunda yenilenmesi talep edilecek Kişi Güvenlik Belgesi için altı ay önceden yenileme talebinde bulunulur. Güvenlik Belgesi yenilenmeyecek ise Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına iade edilir.
  • Kişi güvenlik belgesine sahip personelin, her altı ayda bir olmak üzere, kuruluşlar tarafından adli sicil takibi yaptırılır. (Adli sicil takibinde ilgili personelin “adli sicil ve arşiv kaydı” olmadığına dair yazılı beyanı yeterli kabul edilebilir.). Kişi Güvenlik Belgesine sahip personelin adli kovuşturmaya maruz kalması ya da herhangi bir sebeple hüküm giymesi veya adli sicil takibi sonrasında bir problemle karşılaşılması durumunda, bu durum ivedilikle ilgili makamlara bildirilir. İlgili makamların görüşü alınana kadar geçen süre içinde söz konusu personelin gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme ve projeye nüfuz etmesi engellenir.
  • Beş yılın sonunda yenilenmesi talep edilecek klerans belgesi için altı ay önceden yenileme talebinde bulunulur. Yenilemede de ilk başvuru gibi bütün işlemler aynen tekrar edilir. İlgili makamca, yenileme süreci başlatılan, süresi dolan Güvenlik Belgesi yenisi tanzim edilene kadar kullanıma devam edilir. Kuruluşlarca süresi dolan Kişi Güvenlik Belgesinin yenilenmemesi durumunda ise belgenin süresinin bitimini müteakip en geç 15 gün içinde ilgili makama iade edilir.
  • Kişi güvenlik belgesinin ne kadar sürede düzenleneceği kanun veya yönetmelikte açıkça düzenlenmemiştir. Bu nedenle yapılan araştırma bazen 1 yıla yakın sürmektedir. Fakat klerans belgesi en fazla 5 yıl geçerlidir. 5 yılın sonunda belge geçerliliğini yitirir. Aynı şekilde her 6 ayda bir kişinin arşiv kaydı ve sabıka kaydı araştırması yapılır.

Milli Gizlilik Kleransı / NATO Kişi Güvenlik Belgesi

Milli gizlilik kleransı ismi de verilen NATO kişi güvenlik belgesi Dışişleri Bakanlığı’nın düzenlemesi ile verilir. NATO kişi güvenlik belgesi için güvenlik soruşturması yapılacak mesleğin öneminden dolayı çok kapsamlı ve detaylı gerçekleştirilir.

NATO kişi güvenlik belgesi verilmeyen kişiler Dışişleri Bakanlığı’na karşı 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açmaları gerekir. Bu süre hak düşürücü süre olup geçirilmesi durumunda davanız usulden reddedilecektir. NATO kişi güvenlik belgesinin verilmemesine karşı açılan davada yürütme durdurma verilmesi durumunda belgeniz geçici olarak düzenlenir. Davanın esastan sonuçlanmasına kadar mesleğinizi icra edersiniz. Nihai karar ile birlikte bu durum kesin hale gelecektir.

NATO Kişi Güvenlik Belgesi Almak İçin Nereye/Nasıl Başvurulur?

NATO gizlilik dereceli Tesis Güvenlik Belgesi bulunan kuruluşlarca talep edilen NATO gizlilik dereceli Kişi Güvenlik Belgeleri, Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı Merkez Kurulu Başkanlığı adına Savunma Sanayii Milli Güvenlik  Makamınca  düzenlenir.  Anılan Kişi Güvenlik Belgeleri yurt içi kullanım için geçerli olup, yurt dışı Kişi Güvenlik Belgesi ihtiyaçları, Dış İşleri Bakanlığı bünyesindeki Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilâtı Merkez Kurulu Başkanlığınca değerlendirilir.

Bu ayrımın yapılmasında temel gaye kişilerin çalışacakları yer itibariyle farklılık bulunmasındandır. Zira Savunma Sanayii Milli  Güvenlik  Makamınca düzenlenen NATO Kişi Güvenlik Belgesi sadece ülkemiz sınırları içerisinde, ülke hakimiyetini esas alındığından Türkiye Cumhuriyeti kurumlarınca düzenlenirken, Dış İşleri Bakanlığı bünyesindeki Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı Merkez Kurulu Başkanlığınca düzenlenen NATO Kişi Güvenlik Belgesinde kişinin artık uluslararası arenada faaliyet göstereceği gözetildiğinden Dışişleri Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir.

NATO Kişi Güvenlik Belgesi Hangi Hallerde Verilmez?

NATO Güvenlik komitesi tarafından hazırlanan “NATO Personnel Security Directive“ dökümanı Personel Güvenlik Kleransının Uygunluğun Değerlendirilme Kriteri (Criteria for Assessing Eligibility for a Personnel Security Clearance) başlığı altında NATO Kişi Güvenlik Belgesi için gerekli olan haller şu şekilde sıralanmıştır;

  1. Bir kişiye Klerans belgesi (Personnel Security Clearance) verilmesi ve Kişi Güvenlik Belgesinin muhafaza edilmesi için bireyin sadakatini, güvenilirliğini ve güvenilirliğini değerlendirmek için temel kriterleri içermektedir. Bu paragraflar, potansiyel güvenlik kaygılarına yol açabilecek karakter ve koşulların yönlerini ele almaktadır.
  2. Kriterler ulusal mevzuata uygun olarak, bireyin eşinin, birlikte yaşadığı ya da yakın aile üyesinin karakterleri, davranışları ve durumları için geçerli olmasına rağmen, bireyin uygunluğu göz önünde bulundurulduğunda dikkate alınmalıdır.
  3. Bu kriterler bireyin, eşinin, birlikte yaşadığı ve aile üyeleri için uygulanmalıdır:
  4. Herhangi bir casusluk, terörizm, sabotaj, vatana ihanet veya isyan eylemi gerçekleştirmek için (taahhüt etmeye teşebbüs eden) başka biriyle irtibatta olmamak, yardım etmemek ve başkalarına yardım etmek için harekete geçmeye teşebbüs etmemiş olmak;
  5. NATO / NATO ülkelerince resmi görev süresince yetkilendirilmedikçe; yabancı ulusların istihbarat servisleri de dahil olmak üzere, kurumların veya yabancı milletlerin temsilcilerinden oluşan bir temsilcinin, yani teröristlerin, sabotajcıların ya da kuruluş temsilcilerinden biri olduğu şüphesi bulunan bir casus, terörist, sabotajcı ya da bireyden oluşan bir birlik içinde olmamak,
  6. Şiddetli, yıkıcı veya diğer yasa dışı yollarla üye devletlerin hükümetini devirmeyi, üye devletlerin hükümet biçimlerindeki bir değişikliği hedefleyen herhangi bir örgütün üyesi olmamak,
  7. Yukarıda geçen c) bendinde tanımlanan ya da yakın zamanda bu tür kuruluşların üyeleri ile yakın ilişki içinde olan herhangi bir kuruluşun yakın geçmişte veya halihazırda destekçisi olmamak,
  8. Özellikle güvenlik niteliğinde olmak üzere, kasıtlı olarak önemsiz bilgi verilmiş, yanlış bilgi verilmiş, personel güvenlik formunun doldurulmasında veya güvenlik görüşmesi sırasında kasıtlı olarak yalanlanmış olmak,
  9. Cezai bir suçtan veya alışılmış suç eğilimlerini belirten suçlardan mahkum edilmemek veya ciddi maddi zorluklar veya açıklanamayan refah; ya da alkol bağımlılığı, yasadışı uyuşturucu kullanımı / yasal ilaçların kötüye kullanımı geçmişi olmamak,
  10. Şantaja ya da baskıya karşı savunmasızlık riskini doğurabilecek her türlü cinsel suiistimal de dahil olmak üzere, davranışlarda bulunmamak,
  11. Hareket veya konuşma yoluyla, sahtekârlık, sadakatsizlik, güvenilmezlik, güvenilmezlik sergilememek,
  12. Güvenlik düzenlemelerini ciddi veya sürekli olarak ihlal etti; ya da iletişim ve bilgi sistemleri ile ilgili olarak yetkisiz bir faaliyete teşebbüs etmek ya da başarılı olmak,
  13. Kendi kararında veya güvenirliğinde önemli kusurlara neden olabilecek ya da istemeden, potansiyel bir güvenlik riski yaratabilecek herhangi bir hastalıktan ya da zihinsel ya da duygusal durumdan muzdarip ya da acı çekmiş olmamak, (Tüm bu durumlarda yetkili tıbbi tavsiye aranmalıdır,
  14. Yabancı istihbarat teşkilatlarına, terörist gruplara veyahut diğer yıkıcı örgütlere, çıkarları NATO / NATO ülkelerinin güvenlik çıkarlarını tehdit edebilecek kişilere karşı savunmasız olabilecek yakın akrabalar veya yakın akrabalar aracılığıyla baskıya maruz kalmamak.

Sonuç olarak; Milli / NATO Kişi Güvenlik Belgesi verilmesine yönelik ilgili mevzuat kapsamında söz konusu kriterler açık bir şekilde belirtilmiştir. Bu belgelerin verilmesinde sorumlu olan idari makamlardır. Bu yetkilerini hukuka uygun bir şekilde kullanmaları yasal bir zorunluluk olup, takdir yetkileri bu açıdan sınırsız değildir. İdarenin bu kapsamda tesis ettiği bütün işlemlere yönelik olarak idari yargıda dava açma imkanı bulunmaktadır.

Milli / NATO Kişi Güvenlik Belgesi verilmemesi halinde 60 gün içinde, idare mahkemesine, yürütme durdurma istemli iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süre olup geçirilmesi halinde dava açma hakkınız yitirilecektir.

Aselsan Savunma Sanayii Şirketi Kişi Güvenlik Belgesi

Aselsan savunma sanayii şirketi, anonim şirket statüsünde olan kuruluşlardan bir tanesidir. Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği’nde, anonim şirket statüsünde bulunan savunma sanayii şirketleri personelleri için kişi güvenlik belgesinin nasıl temin edileceği düzenlenmiştir.

İlgili yönetmeliğe göre personel için kişi güvenlik belgesi; Aselsan savunma sanayii şirketlerinin ortaklarından, gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzemeye nüfuz etmesine yönetim kurulu kararı ile izin verilen hissedarlar ile bu kuruluşların yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardımcıları, güvenlik koordinatörü ile gizlilik dereceli bilgi,  belge ve malzemeye nüfuz etmesi muhtemel personeli için Kişi Güvenlik Belgesi alınması maksadıyla, başvuru evrakları ile birlikte, kuruluş tarafından Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına başvuru yapılır.

Kişi Güvenlik Belgesi alınması maksadıyla, gerekli bilgi ve belgelerden oluşan bir ön yazı ile Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamına başvurulur. Gerekli belgeler, Üç nüsha halinde, son altı ay içinde çekilmiş renkli vesikalık fotoğraf yapıştırılmış güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formu, yine üç nüsha halinde, kuruluş yetkilisi tarafından onaylı, T.C. kimlik numaralı nüfus hüviyet cüzdanı sureti, birisi asıl ikisi Kuruluş tarafından onaylanan fotokopi olmak üzere üç nüsha adlî sicil belgesi veya adli sicil ve arşiv kaydı olmadığına dair personel beyanı ve son altı ay içinde çekilmiş iki adet renkli vesikalık fotoğraftır.

Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamı yapılan bu başvuruyu yasal süreler içerisinde karar bağlar ve talepte bulunan kuruma tebliğ eder. Belirtmek gerekir ki, kişiler bireysel olarak milli kişi güvenlik belgesi almak için başvuruda bulunamaz.

TAI (TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii Şirketi Kişi Güvenlik Belgesi

TAI savunma sanayii şirketi,  anonim şirket statüsünde bir şirkettir. Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği’nde, anonim şirket statüsünde bulunan savunma sanayii şirketleri personelleri için kişi güvenlik belgesinin nasıl temin edileceği düzenlenmiştir.

Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği’ndeki ilgili düzenlemeye göre TAI personeli için kişi güvenlik belgesi, başvurusu gerekli evraklar ile birlikte Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamına başvuruda bulunulur. Söz konusu başvuru, TAI Savunma sanayii şirketinin ortaklarından, gizli dereceli belge, bilgi ve malzemeye nüfuz etmesine yönetim kurulu kararı ile izin verilen hissedarlar ile bu kuruluşların yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardımcıları, güvenlik koordinatörü ile gizlilik dereceli bilgi,  belge ve malzemeye nüfuz etmesi muhtemel personeli için Kişi Güvenlik Belgesi alınması amacı taşımaktadır. Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamı yapılan bu başvuruyu yasal süreler içerisinde karar bağlar ve talepte bulunan kuruma tebliğ eder.

Ayrıca üstünde durmak gerekmektedir ki, kişi güvenlik belgesi için kurumsal bir başvuruda bulunulması gerekmektedir. Bireysel yapılacak bir başvuru sonucunda kişi güvenlik belgesi alınması mümkün değildir.

STM (Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret) Şirketi Kişi Güvenlik Belgesi

Anonim şirketlerden biri olan STM şirketindeki personel için Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği’nde kişi güvenlik belgesi için nasıl başvuru yapılacağı, söz konusu başvuru ile alınacak kişi güvenlik belgesinin süresi ve başvurunun kimler tarafından hangi kurum ve kuruluşlara yapılacağı hususu düzenlenmiştir.

Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği’ndeki ilgili düzenlemeye göre STM personeli için kişi güvenlik belgesi başvurusu için gerekli evraklar ile başvuruda bulunulur. Başvuruda bulunulacak yetkili kurum Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamıdır. Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamına yapılacak söz konusu başvuru, STM Savunma sanayii şirketinin ortaklarından, gizli dereceli belge, bilgi ve malzemeye nüfuz etmesine yönetim kurulu kararı ile izin verilen hissedarlar ile bu kuruluşların yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardımcıları, güvenlik koordinatörü ile gizlilik dereceli bilgi,  belge ve malzemeye nüfuz etmesi muhtemel personeli için Kişi Güvenlik Belgesi alınması amacı taşımaktadır. Yapılan bu başvuru, yasal süreler içerisinde karar bağlanır ve talepte bulunan kuruma tebliğ edilir.

Kişi güvenlik belgesi için kurumsal bir başvuruda bulunulması gerekli bir husustur. Bireysel yapılacak bir başvuru sonucunda kişi güvenlik belgesi alınması mümkün değildir.

İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı

4857 sayılı İş Kanunu, işçi ile işveren arasındaki ilişkileri düzenlemektedir. Bu düzenlemeler ile birlikte İş Kanunu, işçi ile işverene bir takım yükümlülükler öngörmüştür. Öngörülen yükümlülüklere ve borçlara aykırı davranılması takdirinde işveren ile işçi arasındaki sözleşmenin feshi gündeme gelecektir.

Örneğin, yıllık ücretli izin ve mazeret izni kullanma, ücreti tam ve zamanında verme, sağlık gözetimi ve denetimi, sosyal güvenlik gereği işçinin primlerinin belirtilen sürede ödenmesi gibi yükümlülükler işverenin işçiye karşı yükümlülükleri arasındadır. İşverenin bahsedilen yükümlülükleri gibi, işçinin de işverene karşı bir takım yükümlülükleri ve borçları bulunmaktadır.

İşçi işverene karşı işi bizzat görme yükümlülüğü ve borcu altındadır. İşçi, bu yükümlülüğü ve borcunu yerine getirirken ise işverenin emir ve talimatlarına göre hareket eder. İşini özenle yapar, işverene sadık olur ve rekabet etmez. İşçinin, bahsedilen yükümlülüklere ve borçlara aykırı davranması halinde işverenin derhal fesih hakkı ile sözleşmenin feshi gündeme gelecektir.

İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı gündeme geldiğinde, işçinin kabulü şartı ortadan kalkar ve bu şarta gerek olmadan işverenin tek taraflı beyan ile iş akdi sona erer. Ancak, belirtmek gerekir ki aşağıda yer alan nedenlerden biri gerçekleştiğinde iş akdi kendiliğinden sona ermez. Belirtilecek nedenlerden biri gerçekleştiğinde, işveren iş akdini tek taraflı beyanı ile sonlandırıp sonlandırmayacağına karar vermelidir. İş akdini sonlandırmak istediğine karar veren işveren, işçiye yazılı bir fesih bildirimi yapmalıdır. İlgili bildirimde işverenin haklı nedenini açık ve kesin bir şekilde belirtmesi gerekmektedir. İşverenin, işbu fesih yetkisini, fiili öğrendiği günden itibaren altı işgünü içerisinde kullanması gerekmektedir. Bu süre her halükarda fiil işlendiği tarihten itibaren bir senedir. Fakat işçinin maddi bir çıkar elde etmesi halinde belirtilen bir senelik sene hususu uygulanmayacaktır.

İşverenin derhal fesih hakkı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinde;

Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

I- Sağlık sebepleri:

a) İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi durumunda, bu sebeple doğacak devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi.

b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması durumunda.

(a) alt bendinde sayılan sebepler dışında işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17’nci maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Doğum ve gebelik hallerinde bu süre 74 üncü maddedeki sürenin bitiminde başlar. Ancak işçinin iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle işine gidemediği süreler için ücret işlemez.

II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar  kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.

b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarf etmesi veya davranışlarda bulunması yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnatlarda bulunması.

c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.

d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.

e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.

f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.

g) İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.

h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.

ı) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.

III- Zorlayıcı sebepler:

İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması.

IV- İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17’nci maddedeki bildirim süresini aşması.

İşçi feshin yukarıdaki bentlerde öngörülen sebeplere uygun olmadığı iddiası ile 18, 20 ve 21 inci madde hükümleri çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir.”

şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenlemeden de görüleceği üzere, İş Kanunu’nun 25. Maddesinin II/e fıkrası işçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlarının işverene haklı nedenle fesih hakkı tanıdığını belirtmektedir.

İlgili fıkra, işçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlarına, hırsızlık yapmak, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranmak, işverenin güvenini kötüye kullanmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi birtakım örnekler vermektedir. Ancak, kanun koyucu söz konusu fıkrada “gibi” kelimesini kullanarak işçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlarının örneklerle sınırlı olmadığını, fıkrada yer verilen örneklerin yol gösterici örnekler olduğunu belirtmiştir. İşçinin davranışlarının, doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlar olup olmadığının değerlendirmesi her somut olay için ayrı değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme yapılırken de çalışma hayatının gereklilikleri ve çevresel gelenekler etkili olmaktadır.

İşçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlarının mutlaka suç teşkil etmesi gerekmez. Örneğin, teşebbüs aşamasında kalan bir suç yahut ceza hukuku anlamında suç olmayan bir davranış da işçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışı olabilecektir.

İşveren haklı nedenle fesih hakkını kullanabilmesi için, işçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışı nedeniyle işverenin herhangi bir zarara uğraması şart değildir.

Tekrar belirtmek gerekir ki, İş Kanunu’nun 26. Maddesi:

“24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz. Bu haller sebebiyle işçi yahut işverenden iş sözleşmesini yukarıdaki fıkrada öngörülen süre içinde feshedenlerin diğer taraftan tazminat hakları saklıdır.”

şeklindedir. 19.madde “İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.” şeklindedir. Belirtilen iki maddede de işverenin haklı nedenle fesih hakkını kullanabilmesinin şartları belirtilmiştir. Söz konusu şartlardan bir tanesi zaman, bir tanesi içerik hakkındadır.

Yukarıda detaylı belirtilmiş olan işverenin haklı nedenle fesih halleri savunma sanayii şirketlerinde kişi güvenlik belgesi verilmemesinin sebebi olabilir. Böyle hallerde ise, kişi güvenlik belgesi verilmemesi nedeniyle iş akdi feshedilebilir. Bahsedilen bu durumda ise, ilgili kişiye, kişi güvenlik belgesi verilmesinin sebebi belirtilmez. İşte bu hallerde, uzman bir avukat ile idari bir dava açılması gerekir.

En yukarı çık