Ceza Hukuku

Yüz Kızartıcı Suç Nedir? Yüz Kızartıcı Suçların Memuriyete Etkisi

5237 sayılı Türk Ceza Kanunumuzda “yüz kızartıcı suçlar” şeklinde bir suç kategorisi tasnif edilmemiştir. Yüz kızartıcı suç kavramı bazı özel kanun hükümlerinde (2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 5411 Bankacılık Kanunu gibi) ve Anayasamızın 76.maddesinde tanımına yer verilmeden düzenlenmiştir. Ceza hukuku bağlamında bir etki ve sonuç doğurmayan yüz kızartıcı suç kavramı bir kimsenin mesleğe veya memuriyete alımında, bir hak veya statü elde etmesinde ölçü olarak kullanılmaktadır.

Sübjektif bir tanıma göre toplumun şiddetle tepki gösterdiği, ahlaki açıdan kabul edilemez bulduğu, toplum içerisinde utanç duygusunu harekete geçiren, suçlara yüz kızartıcı suçlar denir.

Anayasaya Göre Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir?

Anayasamızın 76. Maddesinde milletvekili seçilecek kişilerde aranacak nitelikler arasında yüz kızartıcı suçtan mahkumiyeti bulunmamak hükmüne yer verilmiş ve yüz kızartıcı suçların neler olduğu örnekleme şekilde sayılmıştır. Buna göre;

  1. Zimmet,
  2. İhtilas(Nitelikli Zimmet),
  3. Rüşvet,
  4. İrtikap,
  5. Hırsızlık,
  6. Dolandırıcılık,
  7. Sahtecilik,
  8. İnancı kötüye kullanma,
  9. Dolanlı iflas,
  10. Güveni kötüye kullanma,
  11. Görevi kötüye kullanma, gibi suçlar yüz kızartıcı suçlar olarak nitelendirilmiştir.

Yüz kızartıcı suçlarla ilgili yapılan düzenlemelerde bazı suçlar örnek olarak sayılmış sonrada getirilen gibi edatıyla da yüz kızartıcı suçların sayılanlardan ibaret olmadığı ifade edilmiştir. Bazı kanunlarda ise yüz kızartıcı suçların neler olduğu hiç belirtilmemiş ve yetkili mercie bu belirlemeyi yapması konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Yüz kızartıcı suçlara yer verilen kanunlara örnek vermek gerekirse;

  • Devlet Memurları Kanunu (md.48):
  • Avukatlık Kanunu (md. 5/a):
  • Milletvekili Seçimi Kanunu (md. 11/1):
  • Hakimler ve Savcılar Kanunu (md.8/h):
  • Bankacılık Kanunu (md. 8/d):

Özel Kanun Hükümlerine Göre Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir?

Yazımızın önceki kısmında da belirttiğimiz üzere yüz kızartıcı suç kavramı özel kanunlarda ayrı ayrı düzenlenmiş ve düzenlendiği kanunun amacına göre uygulama alanı bulan bir kavramdır. Bir özel kanunda yüz kızartıcı suç olarak kabul edilen bir suç, başka bir özel kanunda yüz kızartıcı suç olarak kabul edilmiyorsa; kabul edilmeyen kanunun amacı açısından o suç yüz kızartıcı suç olarak değerlendirilemez.

Özel kanunlar incelendiğinden genel olarak yüz kızartıcı suçların şu suçlar olduğu görülmektedir:

  • Dolandırıcılık Suçu,
  • Hırsızlık Suçu,
  • Güveni Kötüye Kullanma Suçu,
  • Görevi Kötüye Kullanma Suçu,
  • Rüşvet Suçu,
  • İrtikap Suçu,
  • Zimmet Suçu,
  • Parada Sahtecilik Suçu,
  • Özel Belgede Sahtecilik Suçu,
  • Resmi Evrakta Sahtecilik Suçu,
  • Kıymetli Damgada Sahtecilik,
  • Hileli İflas,
  • Mühürde Sahtecilik Suçu

Yüz Kızartıcı Suçlar Memuriyete Engel Teşkil Eder Mi?

Memuriyete engel suçlar; Devlet Memurları Kanunu 48’de sayılmış olup,  madde de belirtilen suçların miktarına ve infazına bakılmaksızın salt o suçtan mahkum edilmiş olmasına  denir. Bir suç vasfı gereği memuriyete engel teşkil ediyorsa ilgili cezanın miktarı, seçenek yaptırımlara çevrilip çevrilmemesinin  önemi yoktur. Önemli olan o suçun memuriyete engel nitelikte olup olmadığı yani Devlet Memurları Kanunu 48. madde de sayılmış olmasıdır.

Yüz kızartıcı suçlar olarak da nitelenen memuriyete engel suçlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 48/5’te sınırlı sayıda düzenlenmiştir. Sayılan suçlar şu şekildedir;

  • Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar
  • İhaleye fesat karıştırma,
  • Edimin ifasına fesat karıştırma,
  • Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,
  • Kaçakçılık suçları,
  • Hırsızlık Suçu,
  • Dolandırıcılık Suçu,
  • Güveni Kötüye Kullanma Suçu,
  • Rüşvet Suçu,
  • İrtikap Suçu,
  • Zimmet Suçu,
  • Hileli İflas,
  • Özel Belgede Sahtecilik Suçu,
  • Resmi Evrakta Sahtecilik Suçu,
  • Parada Sahtecilik Suçu
  • Kıymetli Damgada Sahtecilik
  • Mühürde Sahtecilik Suçu

Kişi memuriyete atandıktan sonra üstte sayılan suçları memuriyetten önce işlediği anlaşılırsa veya kişi memuriyeti sırasında 48. madde de ki suçlardan herhangi birine işlerse memuriyetine son verilir. Kişinin memuriyet süresi boyunca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48.maddesinde belirlenen şartları taşımak zorundadır. 48. madde de sayılmış suçlardan herhangi birinin işlenmesi halinde memurluk vasfını kaybeder ve kişinin memursa memuriyetine son verilir, ilişiği kesilir.

Dolayısıyla yüz kızartıcı suçlardan herhangi biri ile yargılanan kişinin mutlaka deneyimli ceza avukatı hukuki bilgisinden faydalanması gerekmektedir. Zira bu davanın olumsuz sonuçlanması kişiye maddi-manevi büyük mağduriyetler yaratabilecek niteliktedir. 

Başa dön tuşu