iyi hal indirimi tck 62

Takdiri indirim nedenleri diğer adıyla iyi hal indirimi, kanun tarafından belirlenmeyip, hakimin göz önünde tutabileceği bir takım özellikler dolayısıyla, cezanın belli bir oranda indirilmesine imkan sağlayan halledir. Uygulamada kravat indirimi ya da  iyi hal indirimi olarak da bilinen takdiri indirim, Türk Ceza Kanunun 62. maddesinde düzenlenmiştir.

Türk Ceza Kanunun 62. Maddesi kapsamında iyi hal indirim nedenleri;

  • Failin geçmişi.
  • Sosyal ilişkileri.
  • Fiilden sonraki davranışları.
  • Yargılama sürecindeki davranışları.
  • Cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileridir.

Burada sayılan hususlar sınırlayıcı değildir. Hakim bunların dışında bir nedeni de iyi hal indirimi olarak belirleyebilir. Bu durum hakimin takdirindedir. Kamuoyunda, oldukça tepki gören özellikle kadına karşı işlenen suçlarda takım elbiseye, kravata verilen indirim olarak toplumda bilinen ve birçok davada ve medyada karşımıza çıkan iyi hal indirimi, Türk Ceza Kanunu’nun 62. maddesinde, takdiri indirim nedenleri başlığının altında düzenlenmiştir.

TCK 62 – Takdiri İndirim Nedenleri

(1) Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir.

(2) Takdiri indirim nedeni olarak, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri gibi hususlar göz önünde bulundurulabilir. Takdiri indirim nedenleri kararda gösterilir.

Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi) Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 62. maddesinde düzenlenen iyi hal indirimi/takdiri indirim sebepleri; bir suç nedeniyle yargılanan sanığın suça ilişkin temel cezasının belirlenmesinden sonra koşullarının bulunması halinde ve hakimin takdir yetkisi çerçevesinde belirli oranda indirim yapıldığı halleri ifade etmektedir.

Takdiri indirimin uygulanması cezanın kişiselleştirilmesinin sağlanmasında etkili olan hususlardan biridir. Ceza hukukunda cezanın kişiselleştirilmesi, belli bir suç türünü işleyen failin cezasının verilirken olayın ve failin kendisine özgü özelliklerinin gözetilmesini ve ceza ile ulaşılmak istenen sonucun şahsa özgü olarak ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Takdiri indirim nedenleri de cezanın kişiselleştirilmesini sağlayabilen hususlardan biridir.

Hükmün açıklanmasının geriye bırakılması konusunda detaylı bilgi almak için bu makalemizi okuyabilirsiniz. https://kadimhukuk.com.tr/makale/hukmun-aciklanmasinin-geri-birakilmasi-hagb-cmk-231/

Ancak takdiri indirim nedenleri hakimin takdirine bağlı olup hakimin ve mahkemenin değerlendirmesi üzerine hükmedilir. Bu bağlamda takdiri indirim nedenleri lafzından da anlaşılacağı üzere hakimin takdirine bağlı olup uygulanması zorunlu değildir.

Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi) Nedenleri Nelerdir?

Takdiri indirim nedenleri Türk Ceza Kanunu 62/2’de örneklendirme şeklinde sayılmıştır. Kanun hükmünde sayılan takdiri indirim nedenleri şunlardır:

  • Failin geçmişi,
  • Sosyal ilişkileri,
  • Fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları,
  • Cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri.

Yukarıda belirtilen nedenler kanun koyucu tarafından sayılan örneklerdir. Kanun hükmünde “gibi” demek suretiyle söz konusu nedenlerin hakimin takdiri üzerine genişletebileceği anlaşılmaktadır. Yani bu nedenlerin dışında hakim tarafından takdir edilen nedenlerle de indirim uygulanması mümkündür.

Takdiri indirim sebepleri uygulamada bir çok nedene dayanabilmektedir. Bunlar bir çoğunu katılmamakla birlikte yargıla kararlarına yansıdığı için tek tek saymak gereklidir. Bunlar;

  • Tecrübesizlik.
  • Gençlik heyecanı.
  • Sarhoşluk.
  • Korku ve acıma duygusu
  • Mağdurun kusurlu olması
  • Failin iyi koşullarda yaşaması
  • Topluma hizmetleri
  • Önemli bir hastalığa yakalanması.
  • Suçun işlenmesi sırasındaki pişmanlığı.
  • Suçunu ikrar etmesi.
  • Mağdurun zararını karşılaması.
  • Suçtan doğan zararın azlığı.
  • Duruşma sırasında sükuneti

Ancak takdiri indirim nedenleri uygulanırken mağdur ve müştekinin ceza yargılamasından bekledikleri makul sonucun ve ceza ile kendilerinde oluşacak tatmin hissinin de ceza mahkemesi göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Mağdur veya müştekinin uğramış oldukları maddi ve özellikle manevi zarar ile sanığa uygulanacak takdiri indirim arasında makul bir oran olmalıdır. Takdiri indirimin uygulanması sonucu verilecek ceza mağdur veya müştekinin uğramış olduğu maddi ve manevi zarara uygun düşmeyecekse takdiri indirim nedenlerinin uygulanması hakkaniyetli olmayacaktır.

Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi) Şartları Nelerdir?

Kanun koyucunun takdiri indirim hallerini düzenleyen madde hükmünde amaçladığı, sanığın geçmişi ve geleceği düşünüldüğünde söz konusu cezanın kendi hayatında yaratacağı etkilerin işlediği suçla orantısının değerlendirilmesidir. Mağdur veya müştekinin hayatında neden olduğu olumsuzluklar ile sanığın temel cezayı alması halinde kendi hayatında meydana gelecek olumsuzlukların birlikte değerlendirilerek karar verilmesi gereken bir husustur.

Dolayısıyla sanık söz konusu madde hükmünü uygulanması zorunlu bir husus olarak görmemeli ve mahkeme önce şartların oluşup oluşmadığını kontrol edip sonra takdir yetkisini iyi bir değerlendirme yaparak kullanmalıdır. Söz konusu şartlar;

  • Hakim takdiri indirim kararını verirken mutlaka gerekçesini de belirtmelidir. Yargıtay’ın çoğu kararında da belirttiği üzere; iyi hal indirimiyle ilgili olarak hakimin takdir yetkisi sınırsız değildir.
  • Hakimin, yukarıda belirttiğimiz sebepleri ve somut olayın özelliklerini değerlendirerek karar vermesi gerekir.

Halk arasında iyi hal indirimi olarak da bilinen takdiri indirim, günümüz yargılama sürecinde sanığın iyi halinin bulunduğu, duruşma sırasındaki davranışlarının iyi olması ve hatta giyiminin iyi olması nedeniyle uygulanan ve talep edilen bir madde haline gelmiştir. Öyle ki özellikle kadın cinayetleri, cinsel istismar ve cinsel saldırı suçlarının faillerinin duruşmaya takım elbiseli ve kravatlı şekilde gelmesi dahi “kravat indirimi” adı altında takdiri indirim uygulanmasına sebebiyet vermektedir.

Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi) Uygulanan Hallerde Verilecek Ceza

Takdiri indirim nedenlerini düzenleyen TCK 62. maddenin 1. fıkrasında: “Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmi beş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir.” hükmüne göre takdiri indirim sonucu verilecek ceza hesaplanmaktadır.

Yani iyi hal indirimi uygulandığı takdirde sanığa;

  • Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine → Müebbet hapis cezası
  • Müebbet hapis cezası yerine → 25 yıl hapis cezası
  • Diğer cezalar için → Ceza 1/6 oranında indirilmiş yeni ceza miktarı hükmolunur.

İyi hal nedeniyle ceza indirimi, 5237 sayılı TCK’nın 61. maddesinde yer alan cezanın belirlenmesi prosedürüne uygun bir şekilde ortaya çıkan en son ceza miktarı üzerinden 1/6 oranında yapılır. Suçun karşılığı olarak belirlenen temel cezada tüm arttırım ve indirimler yapıldıktan sonra ortaya çıkan ceza miktarı üzerinden en son 1/6 oranında takdiri indirim uygulanır.

Örneğin; cinsel saldırı suçu nedeniyle TCK m.102 uyarınca 8 yıl hapis cezasına çarptırılan sanığa duruşmadaki hal ve hareketlerinden ötürü veya sabıkasının temiz olması sebebiyle 8 yıl üzerinden 1/6 oranında iyi hal indirim yapılarak 6 yıl 8 ay hapis cezası verilebilir.

Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi) Uygulanması

Takdiri indirim nedenleri, TCK’da ve ceza hükmü içeren tüm kanunlar için uygulanabilir. Bu konuda herhangi bir istisna yoktur. Tüm suçlar bakımından uygulanabilir. Terör suçları, cinsel suçlar, inkılap kanunlarında düzenlenen suçlar ve askeri suçlar dahil her suç için takdiri indirim nedeni uygulanabilir.

Hakimin takdiri indirim (iyi hal indirimi) uygulanması konusundaki takdir yetkisi sınırsız değildir. İyi hal indirimi uygulanmamasına dair kararlar denetime elverişli olmalıdır. Takdirim indirim maddesi uygulanması veya uygulanmaması kararı mutlaka gerekçeli olmalıdır. Kanundaki belirtilen hususların yazılması gerekçe değildir. Ceza davasına göre somutlaştırılmalıdır.

Ceza verilirken alt sınırdan verilmesi TCK 62’nin uygulanmasını engellemez. Yani ceza alt sınırdan verilirken takdiri indirim de uygulanabilir. Talep olmasa dahi takdirim indirim nedeni tartışılmalıdır. Failin susma hakkını kullanması takdiri indirim nedeninin uygulanmamasın gerekçesi olamaz.

Sanık veya müdafiinin takdiri indirim nedenlerinin veya lehe olan hükümlerin uygulanması talebi varsa hakim bu istemi karşılamak zorundadır. Yani olumlu veya olumsuz bir karar vermelidir. Sanığın “pişmanım”, “affedin” veya “hatalıyım takdir mahkemenin” gibi sözleri takdiri indirim nedeninin uygulanması talebi niteliğindedir.

Sanığın inkarı, yalan söylemesi, susma hakkını kullanması takdiri indirim nedenin uygulanmamasını gerektirmez. Fakat fail suçu ikrar etmişse takdirim indirim uygulanması Yargıtay tarafından zorunlu görünmüştür.

Takdiri indirim nedeni TCK 61/5 uyarınca en son uygulanacak hükümdür. Yani en son çıkan cezaya iyi hal indirimi uygulanır.

Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi) Nedenleri ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 16. CD 16/06/2020 tarihli, 2020/1582 E., 2020/2675 K.

  • Takdiri İndirim Nedenleri
  • TCK 62. Madde

…Mahkemenin gerekçesinde belirtilen olgular ile dosyadaki delillerin uyumunun sağlanarak cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesi konusunda orantılılık ilkesine aykırı hareket edildiği ve TCK 62. maddesinin uygulanmamasının kanuna aykırı olduğu, zira Bitlis 2. Ağır Ceza Mahkemesinin yargılama aşamasında sanığın geçmişi ile ilgili tüm olguların ve davaların irdelendikten sonra “Sanığın fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları mahkememizce lehine takdiri hafifletici sebep sayıldığından TCK 62. maddesi gereğince cezasından takriben 1/6 oranında indirim yapılmasına” şeklinde sanık hakkında TCK 62. maddesinin uygulanmasına karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi kararında “Sanığın adli sicil kaydı hakkındaki soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin UYAP kaydı itibariyle suça meyilli olarak kabul edilen kişinin ve cezanın geleceği üzerinden olumlu etki yapacağına dair kanaat oluşmaması nedeniyle hakkında TCK 62. maddesinin uygulanmamasına…” şeklinde karar verildiği…


Yargıtay CGK 31/01/2012 tarihli, 2011/4-277 E., 2012/4 K.

  • Takdiri İndirim Nedenleri
  • TCK 62. Madde

…Serbest takdir sisteminin bir gereği olarak da olayda sanık yararına takdiri indirimin uygulanmasını gerektiren nedenlerin varlığını veya yokluğunu belirleme yetkisi yargılamayı yapan hakime ait olacaktır. Zira yargılama süreci boyunca maddi gerçeğe ulaşma ve adaleti sağlama yolunda çaba harcayan hakim, sanığı birebir gözlemleyen ve bu bağlamda takdiri indirim nedenlerinin varlığı ya da yokluğunu en iyi tespit edebilecek konumdaki kişidir. Hakim; ‘failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkilerinin yanında, her somut olaya göre değişebilecek ve önceden öngörülemeyecek nedenleri de birlikte değerlendirerek bu hususta hak, adalet ve nasafet kurallarına uygun biçimde uygulama yapacaktır. Ancak hakimin bu konudaki takdir yetkisi sınırsız değildir. Bütün kararlarda olduğu gibi takdiri indirimin uygulanmasına veya uygulanmamasına ilişkin kararlar da gerekçeli olmalıdır. Bununla birlikte gösterilen gerekçelerin hak, adalet ve nasafet kuralları ile dosya içeriğine uygunluğunun Yargıtay denetimine tabi olacağında da kuşku bulunmamaktadır.


Yargıtay CGK 07/07/2009 tarihli, 2009/9-62 E., 2009/191 K.

  • Takdiri İndirim Nedenleri
  • TCK 62. Madde

…Görüldüğü üzere, maddede hakimin takdiri indirim nedenlerinin varlığı halinde cezada belli oranda indirim yapabileceği düzenlenmiş, ancak takdiri indirim nedenlerinin sınırlı olarak sayılması yerine “gibi” ibaresi de kullanılmak suretiyle, örnekleme kabilinden bazı takdiri indirim nedeni olabilecek hallerden bahsedilmekle yetinilmiştir. Bu durumda, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları ve cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri gibi hususlar göz önünde bulundurularak 62 nci madde uyarınca indirim yapılıp yapılmayacağının hakim tarafından serbestçe takdir edileceğinde kuşku bulunmamakta ise de; bu ifadenin, indirim yapılmasına veya yapılmamasına esas alınan nedenlerin temyiz merciince denetlenemeyeceği şeklinde anlaşılmaması gerekir.

Nitekim, maddenin son cümlesi, “Takdiri indirim nedenleri kararda gösterilir” şeklinde olup; bu cümle ile 62 nci maddenin uygulanması veya uygulanmaması açısından yargıca tanınan takdir hakkının “dayanılan nedenler itibarıyla denetlenebilir nitelikte bir takdir hakkı” olduğu anlatılmak istenmiştir. Kaldı ki, 4709 sayılı T. C. Anayasası’nın 141. Ve 5271 sayılı CYY’nın34 üncü maddesi uyarınca mahkeme kararlarının gerekçeli olması zorunludur. Açıklanan nedenlerle; Yerel Mahkemenin, 5237 sayılı TCY’nın 62 nci maddesini “5237 sayılı TCK.nun 62 nci maddesi uygulamada bir atıfet maddesi olmayıp koşulları mahkeme heyetince oluştuğu kanaatine varıldığı takdirde uygulanan yasa maddesi olması karşısında mahkeme heyetince uygulama koşulları oluşmadığı kanaatine varıldığından sanık hakkında TCK 62 nci madde hükmünün uygulanmasına yer olmadığına” şeklinde açıklama yapmak suretiyle uygulamadığı ve bu konuda direndiği somut olayda, uygulamama nedenlerinin denetime elverecek şekilde açıkça gösterilmemiş olması yasaya aykırıdır.


Yargıtay CGK, T. 17/06/2014, E. 2013/6-301, K. 2014/329 K.

  • Takdiri İndirim Nedenleri
  • TCK 62. Madde

Parmak izinin tespit edilmesi sonucunda suç konusu eylemi sebebiyle hakkında soruşturma başlatılan ve adli sicil kaydında hırsızlık suçu da dâhil olmak üzere pek çok suçtan sabıkası bulunan sanığın, önceki ifadelerinde suçlamayı kabul etmeyip kovuşturma aşamasında aleyhindeki deliller sebebiyle suçu işlediğini beyan etmesi samimi ikrar olarak kabul edilemeyeceği gibi, yerel mahkeme iradesinin sanık hakkında 5237 Sayılı TCK‟nın 62. maddesinin uygulanmamasına yönelik bulunduğu ve bu tercihin dosya kapsamı ile de uyumlu olduğu anlaşıldığından hırsızlık suçundan mahkûmiyetine karar verilen sanık hakkında TCK’nın 62. maddesinin uygulanmaması ile bu konuda gösterilen gerekçe arasında çelişki bulunduğu söylenemeyecektir.

İyi hal indirimleri hakkında emsal kararlara Yargıtay’ın sitesinden ulaşabilirsiniz.

https://www.yargitay.gov.tr/


Takdiri İndirim (İyi Hal İndirimi)  İle İlgili Sık Sorulan Sorular

TCK 62 her suça uygulanır mı?

TCK 62. Madde yani takdirim indirim nedenleri şartları varsa tüm suçlara uygulanabilir.

Takdiri indirim nedenleri nelerdir?

Takdirim indirim nedenleri; failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki davranışları, yargılama sürecindeki davranışları, Cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri ve diğer nedenlerdir.

Takdiri indirim oranı kaçtır?

Takdirim indirim oranı 1/6’dır. En son çıkan cezaya 1/6 indirim olarak uygulanır.

Tck 62/1 maddesi nedir?

Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir.

Mahkemede iyi hal indirimi ne kadar?

Hükmedilecek ceza ağırlaştırılmış müebbet ise takdiri indirim sonucunda müebbet hapis cezası verilir. Müebbet hapis cezası verilecek durumlarda 25 yıl hapis cezası verilir. Bunun dışında hükmedilen hapis cezalarında 1/6 oranında indirim yapılır.

Yargıda iyi hal indirimi nedir?

Failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri gibi hususlar göz önünde bulundurularak cezasında indirime gidilmesidir.

Uyuşturucu iyi hal indirimi?

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Yargılama sonucunda toplam hapis cezasından 1/6 oranında indirim yapılacağına göre; örneğin 24 yıl hapis cezası verildiğini varsayarsak iyi hal indirimi ile bu ceza 20 yıla düşecektir.

Cinayette iyi hal indirimi?

Bir insanı kasten öldüren yani cinayet işleyen kişi basit şekilde müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. Hakimin iyi hal indirimini takdir etmesi sonucu bu kişinin cezası 25 yıl hapis cezasına çevrilir.

İnfaz yasası iyi hal indirimi?

Ocak 2021 itibariyle hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda;

  • Ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı,
  • Haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı,
  • Yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği,
  • Uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumlar bütünleşmeye hazır olup olmadığı,
  • Tekrar suç işleme, mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı

hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi halin belirlenmesi için en geç 6 ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacaktır.