Memur Hukuku

Görevden Uzaklaştırma İşlemine Karşı Açılacak İptal Davası

Görevden Uzaklaştırma Nedir?

Görevden uzaklaştırma ile ilgili temel düzenleme 657 Sayılı Kanunun 137.maddesinde ‘’Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.’’ şeklinde düzenlenmiştir. Görevden uzaklaştırılan personel, görevden uzaklaştırma işlemine karşı açılacak iptal davası sürecini bilmesi gereklidir.

Görevden uzaklaştırma kanunda, bir disiplin cezası değil, önleyici bir nitelik arz eden ihtiyari tedbir olarak düzenlenmiştir. Zira kamu görevlisinin henüz kesinleşmiş bir cezası bulunmamaktadır.

Görevden uzaklaştırılan kamu görevlileri bu makaleyi okuyabilir. https://www.memurlar.net/haber/838537/gecici-gorevden-uzaklastirma-ve-kamu-gorevinden-cikarilma-halinde-yurutulecek-idari-dava-ve-yurutme-durdurma-sureci.html

İhtiyati tedbir bir çeşit hukuki korumadır. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle bir hakkın elde edilmesinin önemli derecede zorlaşacağından, imkansız hale geleceğinden yahut ciddi bir zararın meydana geleceğinden hareketle bu karar verilebilir. Tanımdan anlaşılacağı üzere burada bir takdir yetkisi doğmaktadır ancak bu yetki hakim eliyle değil, yetkili amirler eliyle kullanılacaktır.

Görevden Uzaklaştırma Kararı Vermeye Yetkili Merciler Hangileridir?

  • 657 Sayılı Kanun uyarınca; “ Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar’’ bu kapsamda değerlendirilecek ve bununla ilgili işlemi tesis etmeye; “Atamaya yetkili amirler, Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, İllerde valiler,  İlçelerde kaymakamlar’’ yetkili olacaktır.
  • 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu 29.maddesi uyarınca; “ Disiplinsizlik veya suç teşkil edebilecek bir fiili nedeniyle hakkında yapılan inceleme ve araştırmanın emniyetli ve sıhhatli olarak devam etmesi amacıyla, görevi başında kalmasında sakınca görülecek subay, astsubay, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş ve erler idari izinli sayılarak görevinden geçici olarak uzaklaştırılabilir.’’ düzenlenmiştir.
  • 7068 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunda, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurları hakkında ise; ” Disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma hususunda 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.’’ denilerek, 657 Sayılı kanuna atıf yapılmıştır.

Görevden Uzaklaştırma Süreci ve Memurun Hakları

Görevden uzaklaştırma süreciyle ilgili düzenlemeler, 657 Sayılı Kanunun 137 vd maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler uyarınca; ‘’Valiler ve kaymakamlar tarafından alınan görevden uzaklaştırma tedbiri, memurun kurumuna derhal bildirilir. Görevinden uzaklaştırılan Devlet memurları hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Memuru görevden uzaklaştırdıktan sonra memur hakkında derhal soruşturmaya başlamıyan, keyfi olarak veya garaz veya kini dolayısıyla bu tasarrufu yaptığı, yaptırılan soruşturma sonunda anlaşılan amirler, hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidirler.’’ Bu düzenlemelerle yetkili amirin hukuki, mali ve cezai sorumluluğu düzenlenerek keyfiliğin engellenmesi amaçlanmıştır.

Görevden uzaklaştırılan memura bu süreçte aylığının üçte ikisi ödenir. Memura isnat edilen suçun görevle ilgili olması veya olmaması, tutuklu veyahut gözaltında olması önem arz etmez. Yine kanun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam edeceklerdir.

Memurun Göreve Başlaması ve Tedbirin Kaldırılması

  1. Memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan hallerde

657 Sayılı Kanunun 142.maddesi uyarınca; ‘‘Soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmıyan Devlet memurları için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbiri, 138 inci maddedeki yetkililerce (Müfettişler tarafından görevden uzaklaştırılanlar hakkında atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldırılır. Görevden uzaklaştırma tedbirini kaldırmıyan görevli hakkında 139 uncu madde hükmü uygulanır.’’olarak düzenlenmiştir.

  1. Memurun Göreve başlamasının zorunlu olduğu haller

657 Sayılı Kanunun 143.maddesinde düzenlenmiştir. Şöyle ki; – ‘‘Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:

a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler;

b) Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler;

c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar;

 ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmıyacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.’’

Sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.

Görevden Uzaklaştırma Süresi

Görevden uzaklaştırma; bir disiplin kovuşturmasından kaynaklandığı takdirde de en çok 3 ay devam edebilir. Bu süre sonunda hakkında bir karar verilmediği takdirde memur görevine başlatılır. Bir ceza kovuşturmasından kaynaklanmış olduğu takdirde görevinden uzaklaştırmaya yetkili amir ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceleyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında bir karar verir ve ilgiliye de yazı ile tebliğ eder.

Görevden uzaklaştırma işlemine karşı açılacak iptal davası en son görev yapılan ilde açılır.

Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununda Farklılık Arz Eden Durumlar

Bu süreç, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununda farklılık arz etmektedir. Buna göre;

 (1) Disiplinsizlik veya suç teşkil edebilecek bir fiili nedeniyle hakkında yapılan inceleme ve araştırmanın emniyetli ve sıhhatli olarak devam etmesi amacıyla, görevi başında kalmasında sakınca görülecek subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş ve erler idari izinli sayılarak görevinden geçici olarak uzaklaştırılabilir.

(2) Geçici olarak görevden uzaklaştırma kararı; sıralı disiplin amirlerinden birisinin veya disiplin soruşturmacılarının teklifi üzerine ya da doğrudan disiplin amiri konumundaki asgari tugay ve eşiti ile daha üst seviyedeki birlik, karargah veya kurum amirleri tarafından, on beş iş gününe kadar verilebilir. İhtiyaç duyulması halinde bu süre bir katına kadar artırılabilir.

(3) Görevden uzaklaştırma tedbiri; süresi sonunda başka bir işleme gerek kalmadan ortadan kalkacağı gibi, gerek görülmesi veya görevden uzaklaştırmaya neden olan fiilin herhangi bir suç veya disiplinsizlik teşkil etmediğinin anlaşılması halinde kararı veren disiplin amiri tarafından sürenin tamamlanmasından önce de kaldırılabilir. Görevden ayrı kalınan süre hizmetten sayılır. Bu süre içinde ilgili personelin asker kişi sıfatı devam eder, ancak emir veremez.

(4) Yapılan soruşturma sonunda, görevine devam etmesinde kendisi veya birliği açısından sakıncalar bulunduğuna karar verilen subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş ve erin başka bir göreve atanması, kısa süreliğine görevden uzaklaştırmaya yetkili makamlar tarafından ilgili personeli atamaya yetkili makama teklif edilebilir. Atamaya yetkili makam tarafından, resen veya yapılan teklifin uygun görülmesi üzerine, ilgili personel zamana bağlı olmaksızın bulunduğu garnizonda veya başka garnizonda durumuna uygun başka bir kadroya ya da komutanlık emrine atanır.” şeklinde düzenlenmiştir.

657 Sayılı Kanundan farklı olarak geçici görevden uzaklaştırma kararı on beş iş gününe kadar verilebilecektir. Bu süreye ek olarak ihtiyaç duyulması halinde on beş iş günü kadar uzatılması ve ilgili bakanın onayı ile de bir yıla kadar artırılabilmesi söz konusu olacaktır.

Bir başka farklılık oluşturan nokta 6413 Sayılı Kanuna tabi memurların aylıklarının tamamını alabilecek olmasıdır.

Görevden Uzaklaştırılan Memur Ne Yapmalı?

Görevden uzaklaştırma ile ilgili olarak yetkili amire tanınan takdir yetkisinin sınırları ile ilgili bir düzenleme yer almamaktadır. Gerek seçimle iş başına gelen devlet memurları gerekse yetkili amirce keyfiliğe mahal verecek şekilde görevden uzaklaştırılan memurlar alınması maddi ve manevi hak kayba uğrayabilecektir.

Açığa alınan memur ne yapmalı? Görevden uzaklaştırma işlemine karşı açılacak iptal davası  60 Gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası olarak açmalıdır. İptal davasını idare hukukunda uzman avukat ile açmasında fayda vardır.

Bir tedbir niteliğinde olan bu kurumla; memurun işlediği ileri sürülen suçun niteliğini ve yürüttüğü görevin önemi göz önünde buldurularak, kamu hizmetlerinin sağlıklı şekilde yürütülmesinin sağlanması, bu kişilerin görevleri başlarında kalmaları halinde çalıştıkları kurum veya bu kurumun hizmetlerinden faydalananların güven duygusunun korunması, açılan soruşturmaların sağlıklı yürütülmesi ve benzeri birçok hususun korunması amaçlansa da her zaman bu unsurlar gözetilerek işlemler tesis edilmemektedir. Bu durum mesleki güvenceyi tehdit ederek, hukuk ve demokrasi anlayışı ile ters düşmektedir.

Geçici veya sürekli görevden uzaklaştırılan memurun başvurabileceği öncelikli yol,  60 gün içerisinde yürütme durdurma istemiyle idari yargıda iptal davası açmaktır. Bu süre hak düşürücü süredir, süresi içerisinde başvurulmadığı takdirde hak kaybı yaşanacaktır. Buna göre menfaati ihlal edilen her memur bu davayı açabilecektir.

Kuşkusuz takdir yetkisinin bulunması, idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. İdare bu takdir yetkisini kullanırken mevzuatın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, bu yetkiyi yasanın öngördüğü amaçtan başka bir amaç için kullanmamalı, hakkaniyet gözetmelidir.

Dikkat edilmelidir ki, hakkında ceza kovuşturması yapılan her memur hakkında bu işlemin tesis edileceği yönünde bir kural da yoktur. Uygulamada ise tamamen keyfi ya da görüş farklılıkları sebebiyle görevden uzaklaştırmanın gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu kapsamda kamu yararı gözetilmeksizin görevden uzaklaştırılan memur hakkında açılan dava sonucu tesis edilen işlemin iptaline karar verilmesi gerekecektir.

Menfaat ihlaline sebep olabilecek diğer bir konu, kovuşturmanın hangi aşamasında bu yetkinin kullanılacağı hukuki belirsizliğin bulunmasıdır.

Tüm bu neticeler sonucu zarara uğrayacak memurun adli yargıda tazminat davası açabileceği de unutulmamalıdır. Aynı zamanda böyle bir durum yetkili amirin disiplin veya ceza soruşturmasına da yol açabilecektir.

Görevden Uzaklaştırma İşlemine Karşı Açılacak İtiraz Dilekçe Örneği

GÖREVİ                                :

UNVANI                               :

ADI VE SOYADI                   :

BABA ADI                            :

DOĞUM YERİ VE TARİHİ   :

MEBSİS NO                          :

EMEKLİ SİCİL NO                :

T.C.KİMLİK NO                    :

ÖZÜ                                     : Görevden uzaklaştırılmam hakkında.

…………………. MÜDÜRLÜĞÜ’NE/BAŞKANLIĞINA/GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

…………….. kurumunda…………………olarak görev yapmakta iken,…… tarih ve  ….……..sayılı işlem ile görevden uzaklaştırıldığımı…….tarihinde öğrenmiş bulunmaktayım.

  1. Görevden uzaklaştırılma işlemine sebep gösterilen durumla ilgili bilgiler verilmelidir.
  2. Belirtilen durumun savunması yapılmalı konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunulmalıdır.
  3. Görevden uzaklaştırma kararının verilmesinin anayasa ve mevzuata ayrılık oluşturan kısımları gösterilmelidir.

Bu bağlamda; hakkımda verilen görevden uzaklaştırılmamı hukuka aykırı bulduğumu belirtir. Yapılan hatanın bir an önce düzeltilmesini ve mağduriyetimin giderilerek göreve başlatılmama karar verilmesini arz ve talep ederim. …/…/……

                                                                                                                                              Adı Soyadı

Adres:…….

Telefon:……

Görevden Uzaklaştırmadan Kararı

Görevden Uzaklaştırmadan Kararı

Başa dön tuşu