gorevden uzaklastirma nedir

Görevden uzaklaştırma, idare tarafından yürütülen kamu hizmetinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülen memur, asker, polis, üst kuruluşlar ile yükseköğretim kurumu yöneticileri, öğretim elemanları ve diğer personel hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri disiplin veya ceza soruşturmasının herhangi bir safhasında üç ay süreyle alınabilir. Soruşturmayı yürütenler görevden uzaklaştırmayı teklif edebilirler. Bu sürenin bitiminde tedbir kararının alınmasına ilişkin sebeplerin devam etmesi halinde tedbir her defasında üç ay uzatılabilir. Fakat personel hakkında adli soruşturma olması veya personelin asker olması durumunda farklılıklar vardır. Bu sebeple görevden uzaklaştırma makale içeriğinde asker, polis ve memur 3 farklı şekilde ele alınacaktır.

Memur Disiplin Soruşturması Usul ve Esasları hakkında detaylı bilgiyi bu makalemizden okuyabilirsiniz. https://kadimhukuk.com.tr/makale/memur-disiplin-sorusturmasi-usul-esaslari/

Görevinden uzaklaştırılanlar hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen on işgünü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Açığa alınma işleminden sonra süresi içinde soruşturmaya başlamayan, görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasının zorunlu olduğu durumlarda bu tedbiri kaldırmayan ya da görevden uzaklaştırma işlemini keyfi olarak veya kişisel husumet ya da kini dolayısı ile yaptığı, yaptırılan soruşturma sonunda anlaşılan yetkililer, hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidirler.

gorevden uzaklastirma asker

Görevden uzaklaştırma hakkında ceza kovuşturması açılan bir memurun, kovuşturmasının selametle yürütülmesini ya da gördüğü hizmetin aksamamasını sağlamak amacıyla görev ile ilişinin kesilmesiydi. 657 Sayılı DMK, teşkilat emrine alma ve işten el çektirmeyi kaldırmış, bu konuda tek bir düzen sağlamak amacıyla görevden uzaklaştırma sistemini getirmiştir. Görevden uzaklaştırma DMK’da 137 ile 145. maddeleri arasında düzenlenmektedir. DMK genel nitelikli bir kanun olup DMK dışında da polis ve asker statüsünde görev yapan kişiler için kendi mevzuatlarında görevden uzaklaştırmaya ilişkin düzenlemeleri söz konusudur.

Görevden Uzaklaştırma Nedir?

Görevden uzaklaştırma, hizmet gerekleri bakımından görevi başında kalması sakıncalı olan bir devlet memuru hakkında uygulanan geçici bir tedbirdir. DMK’nın 137. maddesinde görevden uzaklaştırmanın “ihtiyati tedbir” olduğu belirtilmektedir. 657 Sayılı Kanunun 137.maddesinde ‘’Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.’’ şeklinde düzenlenmiştir.

Kanun metninden anlaşılacağı üzere açığa alınma, bir disiplin cezası değil, önleyici bir nitelik arz eden ihtiyari tedbir olarak düzenlenmiştir. Zira kamu görevlisinin henüz kesinleşmiş bir cezası bulunmamaktadır. Yine görevden uzaklaştırma kararı, bir görevden çıkarma kararı değildir, bu nedenle memuriyet görevi sona ermez.

Yürütmenin durdurulması hakkında detaylı bilgiyi bu makalemizden okuyabilirsiniz. https://kadimhukuk.com.tr/makale/yurutmenin-durdurulmasi-sartlari-itiraz-iyuk-27-madde/

İhtiyati tedbir bir çeşit hukuki korumadır. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle bir hakkın elde edilmesinin önemli derecede zorlaşacağından, imkansız hale geleceğinden yahut ciddi bir zararın meydana geleceğinden hareketle bu karar verilebilir. Tanımdan anlaşılacağı üzere burada bir takdir yetkisi doğmaktadır ancak bu yetki hakim eliyle değil, yetkili amirler eliyle kullanılacaktır.

Görevden uzaklaştırma, hem hakkında ceza kovuşturması ve hem de disiplin soruşturması açılan memurlara uygulanır. Hatta disiplin soruşturması henüz açılmamış olmakla beraber, ileride açılacak ise görevden uzaklaştırma tedbiri gene uygulanabilir.

Görevden uzaklaştırılan personel, açığa alınma işlemine karşı açılacak yürütme durdurma istemli iptal davası sürecini bilmesi gereklidir.

gorevden uzaklastirma jandarma

Görevden Uzaklaştırma Prosedürü

Görevden uzaklaştırmaya ilişkin temel mevzuat, 657 sayılı DMK’dır. DMK; Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır. Sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümler uygulanır.

Görevden uzaklaştırmaya ilişkin diğer mevzuat ise Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun (7068 sayılı Kanun) bulunmaktadır.

Görevden uzaklaştırmaya ilişkin hükümlerin var olduğu diğer mevzuat ise Askeri hakimler hariç subaylar, astsubaylar, uzman erbaşlar, sözleşmeli erbaş ve erler, erbaş ve erler ile askeri öğrencilerine ilişkin disiplin sistemini düzenleyen 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu (6413 sayılı Kanun)bulunmaktadır.

Söz konusu üç kanun dışında da bazı kamu görevlileri veya kamu kuruluşları için kendi mevzuatlarında görevden uzaklaştırmaya ilişkin hükümler bulunabilmektedir. Ancak bu yazımızın konusu 657 sayılı Kanun’a tabi olarak devlet memuru, 7068 sayılı Kanun’a tabi Emniyet ve Jandarma personeli (polis), 6413 sayılı Kanun’a tabi Türk Silahlı Kuvvetleri personeli (asker) olarak görevini ifa edenlere ilişkin uygulanacak görevden uzaklaştırma işlemine ilişkindir.

657 Sayılı Kanun’a Göre Görevden Uzaklaştırma (Memur)

Görevden uzaklaştırma, kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevi başında kalmasında sakınca görülecek devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir (DMK, m. 137). Bu tedbir atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler ve ilçelerde kaymakamlar tarafından alınır (DMK, m. 138). Valilerin görevden uzaklaştırma yetkileri, 5442 sayılı İller İdaresi Kanununun 15. maddesinde, kaymakamların bu yetkisi ise 31/D maddesinde düzenlenmiştir.

Görevden uzaklaştırma 657 sayılı DMK’nın “Hizmet Şartları ve Şekilleri” başlıklı 4. Kısım’ının “Görevden Uzaklaştırma” başlıklı 8. Bölümü’nde 137 ile 145. maddeleri arasında düzenlenmektedir.

  • Görevden Uzaklaştırma Kararı Vermeye Yetkili Merciler

657 sayılı Kanun’un 138. maddesine göre devlet memurunu görevden uzaklaştırmaya yetkili kişiler şunlardır:

  • Atamaya yetkili amirler: Atamaya yetkili amirler, kurumların teşkilat yasalarında ve İller İdaresi Yasası’nda gösterilmiştir. Bunlar, atamaya yetkili oldukları memurları, görevden uzaklaştırmaya da yetkilidir.
  • Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri; Bakanlık, Başkanlık veya müstakil kuruluşlar müfettişleri, bakan, başkan veya genel müdür adına soruşturma ve denetleme yapan kimselerdir. Bakanlık, Başkanlık veya Genel Müdürlüklerde teftiş hizmeti yapanlara müfettiş denir. Bu kişiler de kendi teşkilatına bağlı memurları görevden uzaklaştırabilirler. Bu halde durum gerekçesiyle birlikte görevden uzaklaştırılan memura varsa o yerdeki birinci derecedeki amirine ve atamaya yetkili amirine yazıyla bildirilir.
  • İllerde valiler: Valiler, il idaresine tabi bütün memur ve amirleri, yasal koşullar gerçekleştiği takdirde görevden uzaklaştırabilirler. Bu durum, memurun kurumuna derhal yazılı olarak bildirilir.
  • İlçelerde kaymakamlar: Kaymakamlar ilçe idare şube başkanları da dahil olmak üzere, yönetimi altındaki her memuru yasal koşullar gerçekleştiği takdirde görevden uzaklaştırabilirler. Ancak, kaymakamlar tarafından gerçekleştirilen ilçe idare şube başkanları hakkında görevden uzaklaştırma işlemine ilişkin il valisinin muvafakati şarttır.

Valiler ve kaymakamlar tarafından alınan açığa alınma tedbiri, memurun kurumuna derhal bildirilir.

Belediye başkanları, ataması kendi tarafından yapılan memuru atamaya yetkili amir sıfatıyla görevden uzaklaştırabilir, ancak bakanlığın onayı ile atanan memurları görevden uzaklaştıramaz.

  • Görevden Uzaklaştıran Amirin Sorumluluğu

Görenden uzaklaştırma, idari bir önlem olmakla birlikte memurun mali haklarında bazı kısıtlamalar getirir. Bu nedenle görevden uzaklaştırma önleminin yetkililerce en iyi şekilde yapılacak bir soruşturma sonunda elde edilecek bulgulara dayandırılması gerekir.

Bu sebeple, memuru görevden uzaklaştırdıktan sonra memur hakkında derhal soruşturmaya başlamayan, keyfi olarak veya garaz veya kini dolayısıyla bu tasarrufu yaptığı, yaptırılan soruşturma sonunda anlaşılan amirler, hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidirler.

Görevinden uzaklaştırılan devlet memurları hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.

Amirin cezai sorumluluğu ceza yasalarına ilişkin esaslara göre saptanacak (örneğin görevi kötüye kullanma suçu vb) sorumluluğu ifade eder. Hukuki sorumluluk ise haksız yere görevden uzaklaştırılan amir hakkında adli yargıda maddi ve manevi tazminatı gerektiren sorumluluk halidir.

  • Memurlara Yönelik Görevden Uzaklaştırma Sebepleri

657 sayılı Kanun’un 137. maddesi bu Kanuna tabi memurlarının görevden uzaklaştırılmasına ilişkin 2 sebep saymaktadır. Bunlar; kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, memurun görevi başında kalmasında sakınca (disiplin cezasına konu işlemler nedeniyle) , devlet memurunun hakkında mahkemelerce cezai kovuşturmasının varlığıdır.

  • Disiplin Cezası Nedeniyle Görevden Uzaklaştırma

657 sayılı DMK’nın 137. maddesine göre görevden uzaklaştırma, kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek memur hakkında uygulanan idari bir tedbirdir. Görevi başında kalmasında sakınca görülecek hal, memurun “Disiplin Kovuşturması”na olabilecek bir eylem ve davranışıdır. Disiplin Cezasına konu nedeniyle görevden uzaklaştırma hususunu DMK, 143/a ile 145. maddelerinde ele almıştır. Disiplin kovuşturması nedeni ile memur hakkında uygulanan önlem, geçici dahi olsa parasal haklarda kısıntı getirmesi nedeniyle memur güvencesine terstir. Hangi disiplin suçlarında bu yola başvurulacağı kanunda açık değildir.

Memur hakkında ya var olan bir disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma kararı verilebilir ya da henüz bir soruşturma açılmamış olsa bile memurun soruşturmaya konu bir davranış ve eylemi halinde de görevden uzaklaştırma kararı verilebilir. Bu halde görevinden uzaklaştırılan devlet memurları hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.

Öncelikle ifade edilmelidir ki; takdir hakkı yetkili amirdedir. Fakat yetkili amir takdir yetkisini kullanırken sınırsız değildir. Hizmet gerekleri ve kamu hizmet amacına uygun kullanmak zorundadır. Disiplin soruşturması sebebiyle görevden uzaklaştırma tedbiri en fazla 3 aydır. Bu süre sonunda memur hakkında bir karar verilmediği takdirde memurunda görevine başlatılması gereklidir. Bu sürenin bulunmasını keyfi uygulamaların önüne geçmektir.

Soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan Devlet memurları için alınmış olan açığa alınma tedbiri, 138 inci maddedeki yetkililerce (müfettişler tarafından görevden uzaklaştırılanlar hakkında atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldırılır.

  • Ceza Soruşturması ve Kovuşturması Nedeniyle Görevden Uzaklaştırma

Memurların görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı ceza soruşturması iki şekilde olur.

a)Bunlardan biri, memurların yargılanmasına ilişkin 4483 sayılı Yasa kapsamında yürütülen cezai soruşturma ve kovuşturmadır. Memurlar Ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında 4483 Sayılı Yasa, devletin ve diğer kamu kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerini ifa eden memurları ve diğer kamu görevlilerinin, görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercii, izlenecek usul ve esasları düzenlemektedir.

Görevden doğan suç; kamu görevlisinin ilgili mevzuat gereğince yerine getirmekte olduğu görevi nedeniyle işlediği ve doğrudan görevin içeriği ile ilgili suçtur. Diğer bir ifade ile kamu görevlisinin görevindeki yetkilerini kullanması veya kullanmaması ya da geç kullanması sonucunda gerçekleşen suçtur. Görev dolayısıyla işlenen suçlara örnek olarak; rüşvet, hukuka aykırı olarak kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini ifşa etmek gibi suçlar hem adli soruşturma konusu hem de meslekten çıkarma cezasını gerektiren disiplin suçudur.

b) Görevden kaynaklanmasa bile, özel yasalar gereği verilen yetkiye dayanarak, doğrudan Cumhuriyet Savcısı tarafından yapılan cezai soruşturmalar nedeni ile görevde kalması sakıncalı görülen Devlet Memuru görevinden uzaklaştırılabilir. Bu durumu a maddesinden ayıran özelliği doğrudan savcılıkça soruşturma yapılmasıdır. Söz konusu suçlar şunlardır:

  • Ağır cezayı gerektiren suçüstü haller.
  • Türk Ceza Kanununda işkence ve kötü muameleye ilişkin suçlar.
  • Adli görevden doğan suçlar.
  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 6. madde kapsamında suçlar.
  • Kamu görevlisi aleyhine suç uyduranlar hakkında yapılan soruşturmalar.
  • 3628 sayılı yasa kapsamında suçlar.
  • Atatürk aleyhine işlenen suçlar.
  •  Örgütlü Suçlar.

c)Son olarak görevden uzaklaştırma tedbiri, memuriyet ve görevle ilgili olmayan bir suçtan dolayı da yetkili organlarca da alınabilir. Örnek olarak; uyuşturucu kullanmaktan hakkında yapılan cezai soruşturma nedeniyle tutuklanan kolluk mensubu görevden uzaklaştırılır.

  • Görevden Uzaklaştırma Süresi

Görevden uzaklaştırma; bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir. Bu süre sonunda hakkında bir karar verilmediği takdirde memur görevine başlatılır.

Bir ceza kovuşturması icabından olduğu takdirde görevinden uzaklaştırmaya yetkili amir (müfettişlerin görevinden uzaklaştırdıkları memurlar hakkında atamaya yetkili amir) ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceleyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında bir karar verir ve ilgiliye de yazı ile tebliğ eder.

Görevden uzaklaştırma en fazla ne kadar? 

Görevden uzaklaştırma;

  • Adli soruşturma yoksa en fazla 3 ay.
  • Adli soruşturma varsa 3 ay ve sonrasında 2 ay – 2 ay olacak şekilde süresiz uzatılabilir.
  • Terör örgütüne yönelikse adli soruşturma olup olmamasına bakılmaksızın süresi uzatılabilir.

Görüldüğü gibi disiplin cezası nedeniyle görevden uzaklaştırmalarda görevden uzaklaştırma süresi en fazla 3 ayla sınırlı olmaktadır. Ancak, ceza soruşturması veya kovuşturması nedeniyle görevden uzaklaştırmada herhangi bir süre sınırı söz konusu değildir. Ancak ceza soruşturmasının veya kovuşturmasının bitimiyle bu süre de sona ermiş olacaktır.

  • Görevinden Uzaklaştırılan Memurun Hak ve Yükümlülüğü

Görevden uzaklaştırma, görevden atılma olmadığından memurun memuriyet görevinden doğan her türlü hak ve yükümlülüğü devam eder. Kamu görevi nedeniyle faydalandığı mali ve sosyal haklardan faydalanmaya devam eder.

Memurun görevi devam etse de görevle ilişkisi fiilen kesilmektedir. Görevle ilişkisini kesmek amacıyla idare, memurun kurum kimliğini, silahı vb. şeylerini alma durumu söz konusudur.

  • Görevden Uzaklaştırılan Memurun Aylık Hakkı

Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler. Yani görevden uzaklaştırma maaş 2/3 almaya devam edilir. 1/3’lük kısım ise içeride tutulur. Göreve dönmeniz durumunda bu miktar tarafınıza toplu ödenir.

657 sayılı Kanun’un 143. maddesinde sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle  değerlendirilir.

Ceza kovuşturmasının sonucunda mahkumiyete dair kurulan hüküm kesinleşinceye kadar memurun hak ve yükümlülükleri devam eder.  Mali konularda mevzuatta açık bir hüküm bulunmadıkça memur aylıklarının geriye doğru götürülerek kesilmesi söz konusu değildir. Ceza davasının genel af yasası kapsamına girmesi halinde mahkemece bu konuda alınacak kararın kesinleşmesi ile birlikte görevden uzaklaştırma önleminin kaldırılması gerekir. Bu durumda memurun görevden uzaklaştırma süresince kesilen 1/3 oranındaki aylığı memura geri ödenir.

  • Görevden Uzaklaştırılan Memurun Sosyal Hak ve Yardımlardan Faydalanması

Sosyal hak ve yardımlar 657 sayılı Kanun’un 187-213 maddelerinde yer almaktadır. Bu hak ve yardımlar; emeklilik hakkı, çocuk yardım ödeneği, aile yardımı ödeneği, doğum yardımı, tedavi ve cenaze giderleri yardımı, giyecek yardımı, yiyecek yardımı, analık sigortası yardımı, hastalık sigortası yardımıdır.

Bu sosyal yardımlardan kesintisiz bir şekilde faydalanmaya iki kısım dışında devam eder. Bunlardan ilki emeklilik hakkı ile ilgilidir. Emeklilik Keseneğine esas aylık, üçte iki aylık tutarı değil, memurun esas aylığının yarısıdır. Diğeri ise, memur lojman/konutta oturuyorsa konutta oturmaya devam eder, ancak bu süre muayyen süre ile yönetmelikte kısıtlanmıştır.

Memuriyet sıfatı sona ermediği için memur, lokallerden faydalanıyorsa veya kamu görevi nedeniyle bir takım kamu veya özel kuruluşlardan indirim elde ediyorsa bu haklarını kullanmaya devam eder.

  • Göreve Başlatmanın Zorunlu Olduğu Haller

Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:

  • Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler: Soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan Devlet memurları için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbiri, 138 inci maddedeki yetkililerce (Müfettişler tarafından görevden uzaklaştırılanlar hakkında atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldırılır.
  • Yargılamanın menine veya beraatine karar verilenler: Haklarında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilenler de buna dahildir.
  • Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar: Hükümden evvel lafından kesin hükmün anlaşılması gerekmektedir.
  • Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler: Burada sözü edilen mahkumiyet hali DMK’nın 48. ve 98. maddelerinde yer alan mahkumiyet koşulunun dışında kalan halleri kapsamaktadır. Bu kısma haklarında mahkemece hükmün açıklanmasına geri bırakılması kararı verilen memur da girmektedir.

Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.

Yukarıda sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.

  • FETÖ Görevden Uzaklaştırma Kriterleri

Fetö’den görevden uzaklaştırma kriterleri her kurum için farklılık göstermektedir. Her kurum amiri takdir yetkisi sınırları içerisinde karar verir. Bu kriterler;

  • Bank Asya hesabı
  • Bylock
  • Ardışık arama
  • Dernek ve vakıf üyeliği
  • Zaman gazetesi üyeliği
  • Digitürk iptal ettirenler
  • Himmet
  • Örgüt okul, yurt ve dershanesine gitmek
  • Sosyal medya hesabı
  • Örgüt protesto gösterilerine katılmak
  • Adli soruşturma
  • Tanık beyanı

Emniyet ve Jandarma Görevden Uzaklaştırma

7068 sayılı Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlemektir.

Bu kanunun “Görevden Uzaklaştırma” başlıklı 28. maddesinde “ Disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma hususunda 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.” denilmektedir.

Dolayısıyla, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin görevden uzaklaştırma işlemleri için 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanacaktır. Bu nedenle bu kanuna tabi personel için açığa alınma ile ilgili hususlar 657 sayılı Kanun kapsamında görevden uzaklaştırma kısmında yer verildiği için burada tekrar edilmeyecektir.

Ancak 7068 sayılı Kanun’un 28. maddesinin 2. fıkrasına göre bu Kanuna tabi personele ilişkin olarak disiplin kurullarınca haklarında meslekten çıkarma cezası veya devlet memurluğundan çıkarma cezası verilenlerden görevi başında kalmasında sakınca görülenler, kararın onaylanarak uygulanmasına kadar birinci fıkra kapsamında görevlerinden uzaklaştırılabilir. Bunlardan meslekten çıkarma cezası daha hafif bir cezaya indirilerek onaylanmış olanlar hakkında görevden uzaklaştırma önlemi derhal kaldırılır.

Türk Silahlı Kuvvetleri (Asker) TSK Görevden Uzaklaştırma

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu; askeri hâkimler hariç subaylar, astsubaylar, uzman erbaşlar, sözleşmeli erbaş ve erler, erbaş ve erler ile askeri öğrencileri kapsamaktadır.

Söz konusu Kanun’un “Geçici olarak görevden uzaklaştırma ve görev yerini değiştirme tedbiri” başlıklı 29. maddesinde görevden uzaklaştırmaya ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

  • 6413 Sayılı Kanun’a Göre Görevden Uzaklaştırma Nedenleri

Bu Kanuna göre; disiplinsizlik veya suç teşkil edebilecek bir fiili nedeniyle hakkında yapılan inceleme ve araştırmanın emniyetli ve sıhhatli olarak devam etmesi amacıyla, görevi başında kalmasında sakınca görülecek subay, astsubay, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş ve erler idari izinli sayılarak görevinden geçici olarak uzaklaştırılabilir.

Subay, astsubay ve uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında uygulanacak cezalar ve cezalandırmayı gerektiren disiplinsizlikler; 6413 sayılı Kanun’un 4. Bölümü’nde, askeri öğrenciler hakkında uygulanacak cezalar ve cezalandırmayı gerektiren disiplinsizlikler, söz konusu Kanun’un 5. Bölümü’nde, erbaş ve erler hakkında uygulanacak cezalar ve cezalandırmayı gerektiren disiplinsizlikler ise Kanun’un 6. Bölümü’nde belirtilmektedir.

  • 6413 sayılı Kanun’a Göre Görevden Uzaklaştırma Süresi

Geçici olarak görevden uzaklaştırma kararı; sıralı disiplin amirlerinden birisinin veya disiplin soruşturmacılarının teklifi üzerine ya da doğrudan disiplin amiri konumundaki asgari tugay ve eşiti ile daha üst seviyedeki birlik, karargâh veya kurum amirleri tarafından, on beş iş gününe kadar verilebilir. İhtiyaç duyulması halinde bu süre, bu fıkrada yazılı makamlarca bir katına; ilgili bakanın onayı ile de bir yıla kadar artırılabilir.

  • 6413 sayılı Kanun’a Göre Görevden Uzaklaştırma Tedbirinin Sona Ermesi

Görevden uzaklaştırma tedbiri; süresi sonunda başka bir işleme gerek kalmadan ortadan kalkacağı gibi, gerek görülmesi veya görevden uzaklaştırmaya neden olan fiilin herhangi bir suç veya disiplinsizlik teşkil etmediğinin anlaşılması hâlinde kararı veren disiplin amiri tarafından sürenin tamamlanmasından önce de kaldırılabilir. Görevden ayrı kalınan süre hizmetten sayılır. Bu süre içinde ilgili personelin asker kişi sıfatı devam eder, ancak emir veremez.

Yapılan soruşturma sonunda, görevine devam etmesinde kendisi veya birliği açısından sakıncalar bulunduğuna karar verilen subay, astsubay, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş ve erin başka bir göreve atanması, kısa süreliğine görevden uzaklaştırmaya yetkili makamlar tarafından ilgili personeli atamaya yetkili makama teklif edilebilir. Atamaya yetkili makam tarafından, resen veya yapılan teklifin uygun görülmesi üzerine, ilgili personel zamana bağlı olmaksızın bulunduğu garnizonda veya başka garnizonda durumuna uygun başka bir kadroya ya da komutanlık emrine atanır.

  • 6413 sayılı Kanun’a Göre Görevden Uzaklaştırmada Personelin Mali Hakları

Devlet Memurları Kanunu ile Askeri Disiplin Kanunu arasında görevden uzaklaştırmaya dair en önemli fark maaşlarda bir bölü üç kesinti yapılması hususudur. Askeri Disiplin Kanunu kapsamında açığa alınan kişiler idari izinli sayıldığı için maaşlarında kesinti yapılmaz. Fakat Devlet Memurları Kanunu kapsamında açığa alınan personelin maaşında 1/3 kesinti yapılır. Bu hususa ilişkin Sayıştay raporunda; “Her ne gerekçe ile olursa olsun görevden uzaklaştırılan personelin, tutuklanana ve meslekten ihraç edilene kadar geçen sürede, maaşlarından kesinti yapılması gerektiği” vurgulanmış olsa da; hali hazırda Milli Savunma Bakanlığı aynı uygulamaya devam etmektedir.

Geçici görevden uzaklaştırma TSK bünyesinde farklılık göstermesinin sebebi görevin hassasiyeti ve önemidir. Görevden uzaklaştırma maaş hususu TSK’de aynen devam etmektedir. Yani kişi normal memur gibi 2/3 maaş almamaktadır. Görevden uzaklaştırma maaş kesintisi hakkında diğer şekilde yapılan bilgiler gerçeği yansıtmamaktadır.

Görevden Uzaklaştırma Kararına Karşı İptal Davası

Açığa alınma önlemine ilişkin itiraz konuları DMK ile düzenlenmemiştir.  Bu nedenle görevden uzaklaştırma işlemine itiraz hususu idare hukukunun genel esaslarına göre çözümlenmesi gerekecektir.

Görevden uzaklaştırma kararı bir idari işlem olduğu için idari işlemler hakkında uygulanacak yasal yollara ilgililer başvurabilirler. Kesin ve icrai bir işlem niteliğinde olan görevden uzaklaştırma tedbiri kararına, sonraki uzatma veya kaldırmama ile göreve iade etmeme kararlarına da idari davaya açılabilir.  Dava açma süresi idare mahkemelerinde 60 gün, Vergi Mahkemeleri için 30 gündür. Bu süreler, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.

Kesin ve icrai bir işlem niteliğinde olan görevden uzaklaştırma tedbiri kararına, sonraki uzatma veya kaldırmama ile göreve iade etmeme kararlarına da idari davaya açılabilir. Hakkında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvuran ilgiliye 60 gün içinde cevap verilmemesi halinde bu isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesinde düzenlenmiştir. İlgililer 60 günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde idare mahkemelerinde dava açabilir. Davanın idare hukuku avukatı ile açılması menfaatinize olacaktır.

Yine İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesindeki ilkeler de burada geçerli olabilecektir. Buna göre; ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 60 gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

Görevden Uzaklaştırma Yürütmeyi Durdurma

Görevden uzaklaştırma işlemi, görevi başında kalmasında sakınca görülen kamu görevlileri hakkında uygulanan geçici bir önlemdir. Mevzuatımızda 657 sayılı kanun hükümleri devlet memurlarının görevlerinden uzaklaştırılabilmelerine, 399 sayılı KHK hükümlerinin de sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırılabilmesine olanak sağlayan düzenlemeler içermektedir.

Açığa alınma işlemine karşı 60 gün içinde yürütmeyi durdurma istemli iptal davası açılmalıdır. Bu dava idare mahkemesine açılır. İdare mahkemesine öncelikle yürütmeyi durdurma kararını görüşür. Şayet YD kararı verilirse memur görevine başlar fakat dava esastan devam eder. Yürütmeyi durdurma geçici bir tedbirdir.

Görevden uzaklaştırma işleminin iptali istemiyle idare mahkemelerinde açılan davalarda yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması ve talebin idare mahkemesi tarafından reddedilmesi halinde, kararın tebliğden itibaren 7 gün içinde bölge idare mahkemesine itirazda bulunulabilir. Bölge idare mahkemesi tarafından yürütme durdurma kararına yapılan itiraza karşı verilen kararlar kesindir. (İYUK 27/6)

Görevden Uzaklaştırma Emsal Kararlar

Danıştay 5.Dairesi, K.T.:  19.10.2005 tarih ve 2004/811 E ve 2005/4210 K.

  • Görevden Uzaklaştırma
  • 657 Sayılı Kanun 137. Madde

657 sayılı Yasanın 137. maddesi uyarınca görevden uzaklaştırmanın, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbir olduğu; bakılan davada, davacının Batman İlinde görev yaparken işlediği ileri sürülen “……” eylemiyle ilgili olarak hakkında soruşturma açılmış olmasının ilgilinin Edirne İlindeki görevinden uzaklaştırılmasını gerektiren bir durum olarak değerlendirilmesine yasal olanak bulunmadığı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği.

Danıştay 5. Dairesi, K.T.: 01.04.1992, 92/62 E, 92/790 K.

  • Görevden Uzaklaştırma
  • 657 Sayılı Kanun 137. Madde

…davacının tutuklandığı tarihten mahkûmiyetinin sona ereceği tarihe kadar görevden uzaklaştırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı” belirtilmiştir. Ancak 657 sayılı yasanın 141/1.maddesinde “Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler.” Hükmü yer almaktadır. Dolayısı ile tutuklanan veya gözaltına alınan bir memurun ayrıca görevden uzaklaştırılmasına yasanın 141/1.maddesine göre gerek yoktur. Zira yasa zaten tutuklu veya göz altına alınan memurun maaşının 2/3 üçünün ödeneceğini görevden uzaklaştırma tedbirinden bağımsız ve ayrı olarak düzenlenmiştir.

Danıştay 5. Dairesi, K.T.:  19.10.2005, 2002/4105 E., 2005/4965 K.

  • Görevden Uzaklaştırma
  • 657 Sayılı Kanun 137. Madde

…İli…İlçesi…Müdür Yardımcısı olan davacının, görevinden uzaklaştırılmasına ilişkin…tarih ve…sayılı işlemin; 657 sayılı Yasanın 137. maddesi uyarınca görevden uzaklaştırmanın, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbir olduğu; bakılan davada, davacının Batman İlinde görev yaparken işlediği ileri sürülen “eşi adına haksız yere tedavi yardımından yararlanma” eylemiyle ilgili olarak hakkında soruşturma açılmış olmasının ilgilinin Edirne İlindeki görevinden uzaklaştırılmasını gerektiren bir durum olarak değerlendirilmesine yasal olanak bulunmadığı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptali yolunda Edirne İdare Mahkemesince verilen 11.7.2002 günlü, E: 2002/88, K: 2002/433 sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep de bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına.

Danıştay 5. Dairesi, K.T.: 06.03.1996, 1995/2344 E. ve 1996/954 K.

  • Açığa Alınma
  • 657 Sayılı Kanun 137. Madde

…Bu durumda göreviyle ilgili olarak hakkında soruşturma açılan ve cezai kovuşturma da başlatılmış olan davacının soruşturmanın selametle yürütülebilmesi için görevden uzaklaştırılmasında anılan Kanun hükmüne aykırı bir husus bulunmadığından dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir. Öte yandan, her ne kadar davacı 29.11.1995 günlü dilekçesinde, soruşturma konusu olay nedeniyle açılan ceza davasından beraat ettiğini ve bu nedenle dava konusu işlemin ortadan kalkacağını ileri sürmüşse de. söz konusu beraat kararının, ancak davacıya idareye başvurarak hakkındaki tedbirin kaldırılıp göreve başlatılması yönünde istekte bulunma hakkı vermesi karşısında bu iddia yerinde bulunmamıştır.

Danıştay 5. Dairesi, K.T.: 24.02.1988, 1987/790 E. ve 1988/562 K.

  • Açığa Alınma
  • 657 Sayılı Kanun 137. Madde

…657 sayılı Yasanın 137. ve sonraki maddeleri uyarınca görevden uzaklaştırılan bir memurun memuriyetle ilgisi hukuken devam etmekle birlikte görevle ilişkisi fiilen kesilmektedir. Buna göre aynı yasanın, memurların görev yaptıkları kurum ve hizmet birimlerinin bulunduğu yerleşim merkezlerinde ikamet zorunluğu getiren Ek 2. maddesine uyulmaması veya görev mahallinden izinsiz çıkılması hallerinde ortada “görevin terkedilmesi” gibi bir durum olmadığından ilgilinin Devlet Memurluğundan çekilmiş sayılması için gerekli koşullar oluşmamış bulunmaktadır.

Görevden Uzaklaştırma Dava Dilekçesi Örneği

(…) İdare Mahkemesi Başkanlığına

                     Yürütmenin Durdurulması Taleplidir

Davacı  : X ( T.C.: …)

Davalı   :  Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü

Konu   : … sınır kapısında Gümrük Muhafaza Memuru  olarak görev yaparken hakkımda yürütülen ceza soruşturması nedeniyle devlet memurluğu görevinden uzaklaştırma kararının ceza soruşturması sonucunda hakkımda Kovuşturmanın Yer Olmadığına Dair Karar’a rağmen görevden uzaklaştırma işleminin tedbirinin kaldırılması yerine devam etmesi yönünde karar verilmesi işleminin önce yürütmesinin durdurulmasına ve sonrasında da iptaline karar verilmesi talebimizdir.

Tebliğ Tarihi :

Açıklamalar

Müvekkil X, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne bağlı … sınır kapısında Gümrük Muhafaza Memuru olarak görev yapmaktadır. Şu tarihte sınır kapısında rüşvet iddiasıyla başlatılan ceza soruşturmasında Müvekkil X’nin de adının yer alması nedeniyle … tarih şu sayılı idari işlemle Devlet Memurları Kanunu’nun 140. maddesi uyarınca Müvekki hakkında ilgili Kurumca görevden uzaklaştırma kararı verilmiştir.

… Cumhuriyet Başsavcılığı’nca yürütülen soruşturma sonucunda Müvekkil hakkında tarih ve şu sayılı “KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA DAİR KARAR” verilmiştir. Söz konusu karar … tarihli ve … sayılı Kesinleşme Şerhi ile kesinleşmiş ve ilgili Kurum’a .. tarihinde tebliğ edilmiştir.

Davalı Kurum, DMK’nın “Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller” başlıklı 143. maddesinde yer alan “Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler… bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.” hükmü uyarınca Müvekkil hakkında derhal görevden uzaklaştırma tedbirin kaldırılması kararı vermek yerine nedenini anlamadığımız bir şekilde DMK’nın 145. maddesindeki hükmü uygulamış ve Müvekkil hakkında açığa alınma tedbirini 2 ay daha uzatmıştır. Söz konusu karar, … tarihinde X’e tebliğ edilmiştir.

Davalı Kurum’un bu işlemi açıkça DMK’ya aykırı olup bu işlemin önce İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 27. maddesi uyarınca yürütmesinin durdurulmasına ve sonrasında da iptali gerekmektedir.

Hukuki Nedenler: DMK’nın 143. maddesi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi 2. ve 12. maddeleri.

Sonuç ve İstem: Yukarıda ayrıntılı bir biçimde açıklanan ve Sayın Mahkemenizce de resen dikkate alınacak nedenlerle;

  • Davamızın kabulüne,
  • Davalı idarece gerçekleştirilen … tarihli… sayılı işlemin önce yürütmesinin durdurulmasına ve sonrasında da iptalin

karar verilmesini saygılarımızla arz ederim. Tarih:…

                                                 Davacı Vekili

                                           Av. Umur YILDIRIM

Görevden Uzaklaştırma Sıkça Sorulan Sorular

Türk Silahlı Kuvvetleri personeliyim. Hakkımda geçici olarak görevden uzaklaştırma kararı verildi. Maaşımda bir kesinti söz konusu olacak mıdır?

Askeri Disiplin Kanunu kapsamında açığa alınan kişiler idari izinli sayıldığı için maaşlarında kesinti yapılmaz.

Hakkımda açılan ceza soruşturması nedeniyle X Kurumu DMK’nın 140. maddesine göre görevden uzaklaştırma kararı verdi. Ancak takipsizlik aldım. Durumum ne olacak?

DMK’nın 143. maddesine göre “Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler… bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır. Takipsizlik de bu kapsamda olduğundan takipsizlik kararınızın kesinleşmesi üzerine görevden uzaklaştırma tedbirinizin kaldırılması gerekmektedir.

Hakkımda DMK’ya göre görevden uzaklaştırma kararı verildi. Mali ve sosyal yönden durumumda bir değişiklik olacak mıdır?

Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. DMK’nın memurlar için öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler.




Paylaş