İdare Hukuku

375 Sayılı KHK ile Kamu Görevinden Çıkarma-Geçici 35. Madde

375 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden çıkarma geçici 35. maddesi yasa dışı oluşumlarla ilgisi olduğu değerlendirilenlerin rütbelerinin alınması suretiyle kamu görevinden çıkarılmasına yönelik düzenlemeler içermektedir. Anayasa ile, devlet memurlarının ve kamu görevlilerinin bu kamu hizmetlerini yürütürken Anayasa ve kanunlara sadık kalmasını hedeflenmiştir. Bu sebeple “Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.” şeklindeki 129.madde ile hüküm altına alınmıştır.

Kamu görevlilerinin bu Anayasa maddesi de baz alınarak; örgütsel, Anayasa, kanun ve Devlet yapılanmasına aykırı oluşum ve birlikler içerisinde faaliyet içerisine girmeleri belirtilen sadakat yükümüne aykırı hareket ederek bunu ihlal etmeleri anlamına gelecektir. Özellikle 15 Temmuz 2016’da yaşanan hain terör örgütü girişiminden sonra, kamu görevlilerinin kamu yararı gütmeyen oluşumlara tabi olmaları, terör örgütleriyle irtibatlı ve iltisaklı olmaları daha sıkı denetimlere ve daha katı sonuçlara tabi tutulmuştur.

375 sayılı KHK ile ihraç etmek için;

  • Yazılı olarak soruşturma başlatma
  • Soruşturmacı görevlendirme
  • Bilgi/belge toplama
  • Soruşturmanın gizliliği
  • Savunma hakkı
  • Teklifin somut bilgi, belge ve bulgu ile temellendirilmesi gerekir.

15 Temmuz 2016 tarihli ve Fethullahçı Terör Örgütü FETÖ-Paralel Devlet Yapılanması PDY’nin ardında olduğu bilinen darbe girişiminden sonra kamu görevindeki irtibatlı kişiler Olağanüstü Hal ilanının akabinde çeşitli Kanun Hükmünde Kararnamelerin yetkilendirmesi sonucunda idareler tarafından ve doğrudan isim verilen KHK’lar ile kamu görevinden ihraç edilme işlemi ile karşı karşıya kalmışlardır.

375 Sayılı KHK Geçici 35 Maddesinin (B) Fıkrası

375 sayılı KHK geçici 35.maddesinin (B) fıkrası uyarınca ilgili mevzuatta ;

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen;

1) 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa tabi personel Milli Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır.

2)18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa tabi personelden Türk Silahlı Kuvvetlerinde istihdam edilenler Milli Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır.

3)13/6/2001 tarihli ve 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanuna tabi personelden Türk Silahlı Kuvvetlerinde istihdam edilenler Milli Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır.

4)10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanununa tabi personelden Türk Silahlı Kuvvetlerinde istihdam edilenler Milli Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır.

5) Milli Savunma Bakanına bağlı personel Milli Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır..

6)Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü personeli İçişleri Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır.

hükmüne yer verilmiştir. Bu  hüküm neticesinde maddede sayılan tüm kamu görevlisi, memur ve işçi statüsü dahil olmak üzere personelin, çalıştığı kurumun bağlı olduğu Bakanlıktan alınan olur ile kamu görevinden çıkarılmasının önü açılmıştır. Bu kapsamda kamu görevinden çıkarılan kişiler bu idari işlem sonucunda tüm rütbelerinden ve görevlerinden mahrum kalmak suretiyle bir daha kamu görevine girememek üzere yetkili amirleri tarafından kamu görevinden çıkarılırlar.

Milli Güvenlik Kurulu tarafından milli güvenliğe karşı terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğu değerlendirilen kişilerin bu ihraç işlemleri ile kamudan ilişiğinin kesilmesi amaçlanmıştır. İdari işlemin yegane amacı olan kamu yararı da bu sayede ilgili idari işlemlerde sağlanmış olacaktır.

7145 Sayılı Kanun 375 Sayılı KHK Geçici 35. Madde

  • 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi personel;

YÖK Başkanın teklifi, Yükseköğretim Kurulu kararı ile

  • 657 Sayılı Kanuna tabi personel;

Yükseköğretim kurumlarında en üst yöneticisinin teklifi, Bakanın kararıyla kamu görevinden çıkarılır.

31.07.2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Kanunun 26.maddesi ile 375 sayılı KHK Geçici 35.maddesi eklenmiştir. 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 26.maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 3 yıl süreyle FETÖ/PDY yahut diğer terör örgütleriyle bağlantısı olup Devlet oluşumuna aykırı ve yıkımına yönelik faaliyetlerde bulunmak üzere kurulmuş örgütlerle ilişiği olanların kamu görevinden çıkarılmasına yönelik işlemlerin yetkili amirlerinin onayı ve bağlı bulundukları Bakanın oluru ile kamu görevinden çıkarılması kanunlaştırılmıştır.

Bu kanun maddesi ile birlikte TSK, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve EGM’den çıkarılanların, herhangi bir mahkeme kararına gerek duymadan sahip oldukları rütbe ve memuriyetlerinin alınarak, tekrar kabul edilmemek üzere kamu görevinden çıkarılması hususu düzenlenmiştir. Bu kamu görevlileri 15 gün içerisinde Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilerek ilişiklerinin kurumlarından kesilmesi sonucuyla karşılaşırlar.

375 sayılı KHK’ nin tamamını buradan okuyabilirsiniz. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/4.5.375.pdf

375 sayılı KHK Kapsamında Değerlendirme Kriterleri

  • Örgütün iletişim programları (By Lock, Eagle, Kakao vb.)
  • Bank Asya’da artan hesap
  • Okul/Yurt/Dershane/Dernek/Vakıf/Sendika vb. Kaydı
  • Bağış
  • Gazete ve dergi abonelikleri
  • Tanık beyanları
  • Adli süreç
  • SGK Kaydı
  • Ardışık Arama
  • Dijitürk kaydı

Devlet Memurları Kanununda benimsenen bu usul ve esaslardan farklı olarak 375 sayılı KHK geçici 35.maddesi ile kamu görevinden çıkarılma uygulamasında memurun terör örgütleri ile irtibatlı veya iltisaklı olduğu yönünde Değerlendirme Komisyonu tarafından karar verilmesi yeterli görülmektedir. İhraç edilen personele bu kapsamda savunma hakkı tanınmıştır.

375 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılma işleminde kamu görevlisinin FETÖ/ PDY terör örgütü üyeliği, iltisaklı veya irtibatlı oluşlarının komisyonlarındaki değerlendirilmeleri bazı kriterlere göre yorumlanmaktadır. Bu kriterler FETÖ iletişim programı olarak açığa çıkan ByLock, Eagle, Kakao vs, okul- dershane-yurt- SGK kaydı bulunması, FETÖ yönlendirmesi sonrası Bankasya’ya para yatırma, ardışık aramaların varlığı, örgütün medya organlarına gazete ve dergilerine üyelikler, adli soruşturmalardaki tanık beyanları ve geçirilen adli süreç olup olmaması olarak sayılabilmektedir. Bu kriterlerin yoğunluğu kişinin irtibatının olduğu değerlendirmesini destekleyecektir.

375 Sayılı KHK İle İhraç Edilenler

375 sayılı KHK ile ihraç edilen kamu görevlileri Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen usul ve esaslara tam bir uyum sağlamadan ihraç edilmeye neden olmaktadır. Şöyle ki; 657 sayılı DMK uyarınca kişilerin devlet memurluğundan hangi hallerde çıkarılacağı kanuni bir güvence altına alınmışken, 375 sayılı KHK ile bu şartlar terör örgütü irtibatının tespit edilmiş olduğu hususunun değerlendirme komisyonlarınca kabul edilmesi durumlarında yetkili amir veya Bakan olurundan başkaca herhangi bir şart aramamıştır.

657 Sayılı DMK’ya göre devlet memurluğundan çıkarılma m.125 uyarınca;

a) İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere katılmak veya bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek, bunları tahrik ve teşvik etmek veya yardımda bulunmak,

b) Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek,

c) Siyasi partiye girmek,

d) Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek,

e) Savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak,

f) Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak,

g) Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak,

h) Yetki almadan gizli bilgileri açıklamak,

ı) Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananları görev mahallinde gizlemek,

j) Yurt dışında Devletin itibarını düşürecek veya görev haysiyetini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak,

k) 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanuna aykırı fiilleri işlemek.

l) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak ya da kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak.”

olarak belirlenmiş ve bunların idari soruşturmalar ve savunmalar ile desteklenmesi usulü benimsenmiştir.

375 KHK Kamu Görevinden Çıkarma İptal Davası

Kamu görevinden çıkarma iptal davası, 375 sayılı KHK geçici 35.maddesi ile ihraç edilenlerin 60 gün içerisinde başvurması gereken bir yoldur. İptal davası, tesis edilen işlemin unsurlarındaki sakatlıklardan yola çıkılarak, bu aykırılıklara dayanarak iptali istenmesi suretiyle İdare Mahkemelerinde yürütülen sürece verilen isimdir. Kamu görevinden çıkarılan memurun açacağı iptal davası İdari Yargılama Usulü Kanunu m.33/2 uyarınca “Kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri veya görevden uzaklaştırılmaları ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir.” Bu anlamda örneğin Emniyet Genel Müdürlüğü’nden ilişiği kesilen ve Erzurum’da görev yapan bir polis memurunun bu davayı açmak için Erzurum Nöbetçi İdare Mahkemeleri’ne başvurması gerekmektedir.

375 sayılı KHK kapsamından kamu görevinden çıkarılanlar idare mahkemesine iptal davası açarken yürütme durdurma talep etmelidir. Fakat çeşitli düzenlemeler ile yürütme durdurma verilemeyeceği hususu düzenlenmiştir. Bu durum Anayasa Mahkemesi’ne taşınması durumunda iptal edileceği açıktır.

375 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden çıkarılanlar 60 günlük dava açma süresine dikkat etmelidir. Zira bu süre hak düşürücü süredir. Geçirilmesi durumunda dava usulden reddedilecektir. Son olarak iptal davası ile birlikte maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.

375 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden ihraç olanlar idare hukuku avukatı ile iptal davası açması lehine olacaktır. Zira idari davalar uzun ve usul kurallarıyla dolu dava türlerindendir. Yapılacak bir hata tüm hayatınızı etkileyebilir.

375 sayılı KHK İhraç Listesi

375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesinin ilgililere savunma hakkı verilmesini öngören son fıkrasının ifade ediliş tarzı ve madde içindeki konumu dahi bu hakkın ancak görünüşte olduğunu ve gerçek bir anlam ifade etmediğini ortaya koymaktadır. Bu son fıkra “maddenin (A) ve (B) fıkraları uyarınca haklarında işlem tesis edilecek olanlara “savunma hakkı verilmesini öngörmektedir. Yani deyim yerindeyse madde hükmü idareye 375 sayılı KHK ihraç listesi içinde adı geçenler hakkında “yasa dışı oluşumlarla ilgisi olduğunu düşündüğünüz ya da şüphelendiğiniz kişileri kamu görevinden çıkarın, ancak çıkarmadan önce savunma hakkı vermeyi de sakın unutmayın” demektedir. İfade ediliş tarzından ve madde içindeki konumundan savunma hakkının gerçekte bir anlam taşımadığı, maddenin bu yönüyle de Anayasamızın 129. maddesinin ikinci fıkrasındaki “memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez” hükmüne aykırı olduğu tartışmasızdır.

Sonuç olarak 375 sayılı KHK geçici 35. maddesi idareye şüphe ve varsayıma dayalı olarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını kamu görevinden çıkarma yetkisi vermesi ve göstermelik bir savunma hakkı tanımış olması nedeniyle genel kabul görmüş evrensel ve temel hukuk ilkelerine ve Anayasamıza aykırı olduğu konusu tartışmaya açıktır. Bu sebeple de hakkında somut olarak bir delil bulunmayan kamu görevlilerinin Değerlendirme Komisyonları tarafından uygun görülerek kamu görevinden çıkarılmaları hukuka aykırılık nedeni ile iptal davası konusu edilebilmektedir.

7145 Sayılı Kanun İle İhraç Edilenler

Sadece dar anlamda ceza hukukunun değil, hukukun tüm alanlarında geçerli evrensel ve temel prensipler olan masumiyet karinesi, lekelenmeme hakkı, suç ve cezaların kanuniliği ve ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkeleri, kamu personeline ve görevlilerine Anayasamızla ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunumuz başta olmak üzere Kanunlarımızla sağlanan ve tanınan güvenceler 375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesi ile hiçe sayılmakta ve sadece kanaat ve değerlendirmeye dayanılarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının kamu görevinden çıkarılmalarına ve haklarının ihlaline zemin hazırlanmaktadır. Bir hukuk devletinde ve hukuka bağlı bir idarede özellikle dava konusu işlemde olduğu gibi kişi haklarını doğrudan etkiler nitelikteki idari işlemler ancak doğruluğu ve gerçekliği hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde kesin olarak tespit edilmiş somut ve hukuken kabul edilebilir bilgi, belge ve verilere dayanılarak tesis edilebilmelidir.

Bir hukuk devletinde ve hukuka bağlı bir idarede varsayım, şüphe, tahmin, tasavvur, değerlendirme ve kanaate dayanılarak işlem tesisi ve kişi haklarını ihlali evrensel hukuk ilkelerine aykırıdır. 375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesi kanaat ve değerlendirmeye istinaden idareye kişi haklarını ihlal etme imkanı sağlaması nedeniyle en temel hukuk kurallarına aykırılık taşımaktadır. 375 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden çıkarma geçici 35. Maddesi ile tesis edilen kamu görevlilerine vakit kaybetmeden iptal davası açmalarını, hak kayıplarını en aza indirgeyebilmek için ise Kadim Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçmelerini öneririz.

7145 Sayılı Kanun 375 Sayılı KHK Geçici 35. Madde G Fıkrası

7145 sayılı kanunun 375 sayılı KHK Geçici 35.maddesinin G fıkrasında bu madde kapsamında terör örgütü irtibatı olduğu değerlendirilen, ihraç edilmeyen ancak görevden uzaklaştırma veya açığa alma işlemiyle karşı karşıya kalan kamu görevlileri nezdinde uygulanacak soruşturma esasları hüküm altına alınmıştır. Kam görevlilerinin tabi olduğu Devlet Memurları Kanunu’ndan ayrı olarak bu kişiler hakkında soruşturmaya başlama süresinin uygulanamayacağı vurgulanmıştır. Tıpkı DMK’daki memurluktan çıkarma usullerinin bu KHK geçici maddesi ile ihraçlarda uygulanmaması gibi soruşturmaya dair usuller de bu maddenin G fıkrası uyarınca farklılaştırılmış ve daha sıkı şartlara bağlanmıştır.

7145 sayılı Kanun 375 sayılı KHK geçici 35.madde G fıkrası uyarınca terör örgütü irtibat ve iltisakı olanlar hakkında disiplin soruşturması sebebiyle uygulanan görevden uzaklaştırma sürelerinin bir yıl olarak uygulanacağı ve ilgili yüksek makamların onayıyla bir yıla kadar uzatılabileceği; adli veya idari soruşturma nedeniyle uzaklaştırılanlar hakkında ise bu değerlendirme sürelerinin dikkate alınmayacağı ve uygulanmayacağı belirtilmiştir.

375 Sayılı KHK 35. Madde B/6 Nedir?

375 sayılı KHK 35.madde B/6 nedir sorusu tarafımıza Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü personeli tarafından sıklıkla yöneltilen bir sorudur. Zira madde hükmü, İçişleri Bakanlığına bağlı bu üç kurumu ve barındırdığı personeli ihtiva etmektedir. Bu madde ile sayılan kurum çalışanlarının terör örgütü irtibatlı ve iltisaklı oluşunun sonucunda kamu görevinden çıkarılmaları İçişleri Bakanının onayı ile gerçekleşmektedir.

Başa dön tuşu