Uzman Çavuş – Astsubay – Subay Sağlık Şartları ve İdari Dava

Uzman Çavuş – Astsubay – Subay Sağlık Şartları ve İdari Dava

uzman cavus astsubay subay saglik sartlari

Uzman Çavuş, astsubay, subay sağlık şartları incelemeli yapılarak mesleğe kabul edilir. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu olan personel, öğrenciler ve bunların adaylarının Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığındaki görevlere uyarlık bakımından sağlık yeteneklerini tespit etmek ve barışta ve savaşta yapılacak sağlık işlemlerini düzenlemek amacıyla; Bakanlar Kurulu tarafından 31.10.2016   tarihinde alınan kararla Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği çıkarılmıştır. Uzman çavuş, astsubay ve subay sağlık şartları bu yönetmelik kapsamında değerlendirilir. Ayrıca 10.5.2019 tarihli ve 30770 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 9.5.2019 tarihli ve 1054 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca bu Yönetmelik Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği bölümüne eklenmiştir. Yönetmelik Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu olan;

  • Personeli,
  • Öğrencileri ve
  • Bunların adaylarını kapsamaktadır.

Yönetmeliğe bağlı ekler şu şekilde belirtilmiştir:

  • 17 ve Üzeri Yaş İçin Boy ve Ağırlık Sınırları Tablosu (EK-A)
  • Hastalıklar Listesi ve Sınıflandırma veya Branş Belirleme Çizelgelerinin Kullanımına İlişkin Açıklamalar (EK-B)
  • Hastalıklar Listesi (EK-C)
  • Sınıflandırma veya Branş Belirleme Çizelgeleri (EK-Ç)
  • Personel Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesi (EK-D)
subay saglik sartlari dava
subay saglik sartlari dava

Askeri Öğrencilerin Sağlık Yetenekleri 

  1. Sağlık Kurulu Muayenesinin Yapılacağı Yerler
  • Öğrenci ve adaylarının sağlık muayeneleri, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarında yapılır.
  • Öğrenci ve adaylarının uçucu sağlık kurulu muayeneleri uçucu, denizaltıcı ve dalgıç sınıfı raporları vermeye yetkili hastaneler tarafından yapılır. Bu muayenelerde Yönetmeliğin 36. maddesinde belirtilen tetkikler yapılır ve bunlar hakkında 64 üncü maddede yer alan hükümlere göre karar verilir.
  1. Öğrenci Adaylarının Sağlık Yetenekleri
  • Öğrenci adayları, tam sağlam olmalı ve bunlarda diskromatopsi bulunmamalıdır. Kız öğrencilerde genital muayene, anamnez ve inspeksiyonla yapılır (Hymen muayenesi yapılmaz).
  • Öğrenci adaylarının boy ve ağırlık sınırları ile vücut kitle indeks değerleri Ek-A’da yer alan tabloda gösterilmiştir. Boy ve ağırlık sınırları broşürlerde (başvuru kılavuzu) yayımlanır. Ek-A’da yer alan tabloda belirtilen alt sınırdan aşağıda veya üst sınırdan yukarıda olmamak kaydıyla, adaylarda aranacak boy ve ağırlık alt ve üst sınırları, öğrenci alımı yapacak ilgili Bakanlık tarafından tespit edilir. Kız öğrenci adayları için tabip lüzum gördüğünde pelvik ultrasonografi ve laboratuvar muayenesi yapabilir. Hafif cilt lezyonları (depigmente nevüs, becker nevüs, lokalize hipertrikoz, akne vulgaris, hiperhidroz), solunum sıkıntısı yapmayan nasal septum deviasyonları, hafif diş sıra bozuklukları ve hafif kulak şekil bozuklukları sağlam kabul edilir.
  1. Yapılacak Tetkikler

Her öğrenci adayına aşağıdaki tetkikler yapılır.

  • Akciğer grafisi, direkt üriner sistem grafisi.
  • HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV.
  • Tam kan sayımı ve sedimantasyon.
  • Tam idrar muayenesi.
  • Kanda üre ve kreatinin, AST, ALT, ALP, LDH, GGT, bilirubinler, TSH, total kolesterol, trigliserit.
  • Açlık kan şekeri.
  • Ultrasonografi (tüm batın).
  • EKG, transtorasik ekokardiografi (lüzum görüldüğü durumlarda).
  • Lüzum görülen diğer laboratuvar tetkikleri.

Tashihle her bir gözde görmeleri tam olmak şartıyla, her bir gözde 1.00 (bir dâhil) diyoptriye kadar olan miyopi, hipermetropi ile 1.00 (bir dâhil) diyoptriyi geçmeyen astigmatizmalar öğrenciliğe engel değildir. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına (Milli Savunma Üniversitesi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi hariç) diğer fakültelerde eğitim gören öğrenci adaylarında düzeltme ile her iki gözde görmeler ayrı ayrı tam olmak şartıyla 3 diyoptriye (3 dahil) kadar miyopi ve hipermetropi ile 90 derecelik iki eksen arasındaki kırılma kusuru farkı 3 diyoptriyi geçmeyen astigmatizmalar öğrenci adaylığına engel değildir.

  1. Öğrenciler Hakkında Yapılacak Sağlık işlemleri

Öğrencilere sınıflandırılmaları veya branşlarının belirlenmesi sırasında veya okullarının son sınıflarında (eğitim süresi dört yılın üzerinde olan okullarda dördüncü sınıfta) son sağlık durumlarının tespiti maksadıyla sağlık muayenesi  yaptırılır. Bu muayenelerde Yönetmeliğin 36 ncı maddesinde belirtilen tetkikler yapılır.

Hava Harp Okulu öğrencileri hakkında başlangıç uçuş eğitimi öncesi ve süresince Hava Kuvvetleri Komutanlığı (1) Numaralı Sınıflandırma Çizelgesindeki kategori-1 hava aracı uçucularının sağlık yetenekleri ile ilgili hükümler uygulanır.

subay saglik sartlari idari dava
subay saglik sartlari idari dava

Dış Kaynaktan Alınan Astsubay ve Subay Sağlık Şartları

  • Dış kaynaktan alınan subay ve astsubay adaylarının muayeneleri Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkilisağlık kuruluşlarında yapılır.
  • Adaylarda, diskromatopsi bulunmamalı, görmeleri her iki gözde ayrı ayrı tashihli veya tashihsiz tam olmalı, hava yolu hastalıklarını içeren Hastalıklar Listesinin 47 nci madde (A) dilimi kapsamında hastalığı bulunmamalıdır. Ayrıca adaylar ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olmalıdır.
  • Yukarıdaki şartları taşıması koşuluyla; Personel Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesinin “(1) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunu”ndaki karşılığı (+) artı işareti olanlar ile düzeltmeyle her iki gözde görmeler ayrı ayrı tam olmak şartıyla her bir gözde 1.00 (bir dâhil) diyoptriye kadar olan miyopi, hipermetropi ile 1.00 (bir dâhil) diyoptriyi geçmeyen astigmatizması olan adaylar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur” kararı verilir. Söz konusu Çizelgenin “(2) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunu”ndaki karşılığı (+) artı olanlar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur” kararı verilir. Subay ve astsubay adaylarından söz konusu Çizelgenin ilgili sütunundaki karşılığı (A) diliminde (-) eksi işareti olanlar ile Hastalıklar Listesinin (B) ve (D) dilimlerinde olanlar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz” kararı verilir.
  • Bu maddede belirtilen özellikleri haiz olmakla birlikte hamile olanların muayeneleri, hamilelik sonlandıktan sonra doksan gün içerisinde yapılmak üzere ertelenir.
  • Dış kaynaktan sözleşmeli veya muvazzaf subay ve astsubay alımlarında boy ve ağırlık sınırları ile ilgili değerlendirmeler ek-A’da yer alan tabloya göre yapılır. Alımı yapacak komutanlıklar ek-A’da yer alan tabloda belirtilen alt sınırın daha aşağısında veya üst sınırın daha yukarısında olmamak kaydıyla, adaylarda arayacakları boy ve ağırlık alt ve üst sınırlarını tespit edebilir. Tespit edilen sınırlar broşürlerde yayımlanır.
  • Dış kaynaktan Özel Kuvvetler Komutanlığı tim kadrolarına görev yapmak üzere temin edilecek adaylar tam sağlam olmalı ve bunlarda diskromatopsi bulunmamalıdır.
  • Adaylardan sağlık kurulu muayeneleri sonucunda “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur” kararı verilenler, Yönetmeliğin 44 üncü maddesine komando ve paraşüt sağlık yeteneklerine sahip kabul edilir. Bu adaylardan yönergede belirtilen süre kadar komando ve paraşüt raporu istenmez.

Sözleşmeli Astsubay ve Subay Sağlık Şartları

  • Sözleşmeli subay ve astsubayların sağlık yetenekleri, rütbe ve kıdemce emsalleri olan kendi sınıfının veya branşının muvazzaf subay ve astsubaylarına göre değerlendirilir. Buna göre sınıfı veya branşı görevini yapacak sağlık yeteneklerine sahip olanlar görevlerine devam eder. “Sınıfının veya Branşının Uygun Kadro Görev Yerlerinde Görev Yapar” veya “Sınıfı veya Branşı  Görevini Yapamaz” kararlı sağlık kurulu raporu verilenlerin durumu bağlı bulunduğu Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından değerlendirilir.
  • 3713 sayılı Kanun kapsamında malul olan sözleşmeli subay ve astsubaylardan yeniden göreve dönmek isteyenlerin işlemleri Yönetmeliğin 47 nci maddesine göre yapılır.
  • Geçici veya sürekli görev, eğitim, kurs ve staj nedeniyle yurtdışına gönderilmek üzere seçilen vazife malulü sözleşmeli subay ve astsubayların yetkili sağlık kuruluşlarına sevki ve sağlık kurulu raporları Yönetmeliğin 50 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre düzenlenir.
astsubay saglik sartlari nelerdir
astsubay saglik sartlari

Sözleşmeli Subay ve Astsubayların Muvazzaf Subay ve Astsubaylığa Geçişteki Sağlık Yetenekleri

Muvazzaf olmak üzere başvuran sözleşmeli subay ve astsubaylarda, ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olmaları şartıyla geçmek istedikleri muvazzaf subay ve astsubay rütbelerinin sağlık yetenekleri aranır. Buna göre sınıfı veya branşı görevini yapacak sağlık yeteneklerine sahip olanlar hakkında “Muvazzaf Subay/Astsubay Olur” kararlı sağlık kurulu raporu verilir. “Sınıfının veya Branşının Uygun Kadro Görev Yerlerinde Görev Yapar” veya “Sınıfı veya Branşı  Görevini Yapamaz” kararlı rapor verilenler hakkında “Muvazzaf Subay/Astsubay Olamaz” kararı verilir.

Yönetmeliğin 72. maddesi gereğince yeniden göreve dönmesi uygun görülen sözleşmeli subay ve astsubaylardan muvazzaf subaylık ve astsubaylık statüsüne geçmek için 72. maddenin birinci fıkrasına göre başvuruda bulunanların durumu, yeniden göreve dönen vazife malulü subay ve astsubayların sağlık yeteneklerine göre değerlendirilir.

Yedek Astsubay ve Subay Sağlık Şartları

Yedek subay aday adayları, yedek subay adayları ve yedek subaylar ile yedek astsubay aday adayları, yedek astsubay adayları ve yedek astsubaylar sağlık yetenekleri bakımından aşağıdaki şekilde gruplandırılır:

  • Askerliğe elverişli olanlar: Hastalıklar Listesinin (A) dilimlerine girenler hakkında “Askerliğe Elverişlidir” kararı verilir.
  • Askerliğe elverişli olmayanlar: Hastalıklar Listesinin (B) ve (D) dilimlerinde gösterilen hastalıkları bulunanlar hakkında “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı verilir.

Yukarıda belirtilenlerin sağlık işlemleriyle ilgili diğer hususlarda yükümlülerin tabi olduğu hükümler uygulanır. Ancak yedek subay ve yedek astsubaylardan Hastalıklar Listesinin (C) dilimine girenler hakkında “Hava Değişimi” kararı yerine “İstirahat” kararı verilir.

Yedek subay ve yedek astsubay adaylarının hastalıkları nedeniyle alacakları hava değişimi, istirahat ve hastanede yatarak geçirdikleri sürelerin toplamı, sınıf okullarında geçirilen sürenin 1/3’ünden fazla olması halinde bunlar hakkında terhis işlemi yapılır. Bir sonraki dönemde hastalıklarının devam etmediği sağlık raporuyla saptananlar yeni dönemin tamamına katılırlar. Devam edilmeyen süre dönemin sonuna rastlar ve aralıksız olursa bir sonraki dönemde yalnız devam edilmeyen süre tamamlatılır. Terhisi gerekenler, hastalıkları kronik değilse istekleri halinde tedavileri sonuna kadar hastanelerinde kalabilir.

Yedek subay ve yedek astsubay adaylarının komando muayenelerinde erbaş ve erlerin komando seçim kriterleri esas alınır. Tankçı yedek subay adayları ve yedek astsubayların seçim ve sağlık kriterlerinde tank sınıfı subay ve astsubayların seçim ve sağlık kriterleri esas alınır. Astsubay ve subay sağlık şartları bu kapsamda yapılır.

Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapan Astsubayların Sağlık Yetenekleri 

  • Deniz Kuvvetleri Komutanlığında Görev Yapan Astsubayların Sağlık Yetenekleri

Deniz Kuvvetleri Komutanlığında görev yapan astsubayların sağlık yetenekleri, bu Komutanlıkta görev yapan subayların sağlık yeteneklerinin aynıdır. Sınıflara göre yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir.

  • Topçu, Güdümlü Mermi, Torpidocu, Mayın, Seyir, Porsun, Sonar, Harekât, Bilgi Teknolojileri ve Silah astsubaylarının sağlık muayenelerinde Güverte subaylarının tabi olduğu hükümlere göre işlem yapılır.
  • Çarkçı, Kazancı, Motorcu, Elektrikçi, Yara Savunma ve Elektronik astsubaylarının sağlık muayenelerinde Makine subaylarının tabi olduğu hükümlere göre işlem yapılır.
  • Deniz Piyade, Deniz İstihkâm ile İstihbarat astsubaylarının sağlık muayenelerinde Deniz Piyade, Deniz İstihkâm ve İstihbarat subaylarının tabi olduğu hükümlere göre işlem yapılır.
  • Uçak Bakım astsubayları hakkında Hava Kuvvetleri Komutanlığında görev yapan Uçak Bakım astsubaylarının tabi olduğu hükümlere göre işlem yapılır.

Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapan Astsubayların Sağlık Yetenekleri

Sahil Güvenlik Komutanlığında görev yapan astsubayların sağlık yetenekleri, bu Komutanlıkta görev yapan subayların sağlık yeteneklerinin aynıdır. Branşlara göre yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir.

  • Güverte ve Makine astsubaylarının sağlık muayenelerinde Sahil Güvenlik subaylarının tabi olduğu hükümlere göre işlem yapılır.
  • İkmal, İdari ve Bilgi Teknolojileri-Bilişim astsubaylarının sağlık muayenelerinde İkmal subaylarının tabi olduğu hükümlere göre işlem yapılır.
  • Uçak Bakım astsubayları hakkında Hava Kuvvetleri Komutanlığında görev yapan Uçak Bakım astsubaylarının tabi olduğu hükümlere göre işlem yapılır.
  • Denizaltı Özel İhtisas Adayı Subay ve Astsubayların Sağlık Yetenekleri 

Denizaltı özel ihtisas adayı subay ve astsubaylarda diskromatopsi bulunmamalı ve en fazla 0,5 diyoptriye kadar miyopi, hipermetropi ve astigmatizma bulunmalıdır. Keratorefraktif cerrahi (PRK, LASEK, LASIK ya da iLASIK) yöntemiyle ameliyat olanlarda altı aylık takipten sonra görme kaybı ve komplikasyon gelişmemiş olmalıdır. Adayların, yanındakileri rahatsız edecek derecede ağız ve solunum kokusu ile bromhidroz ve hiperhidrozu bulunmamalı ve ağırlıkları Hastalıklar  Listesinin 32.maddesinde yer alan Boya Göre Standart Ağırlık Çizelgesinde belirlenen alt sınırın %10’undan az ve üst sınırın %10’undan fazla olmamalıdır. Diğer sistemler tam sağlam olmalıdır. Adayların kardiyolojik değerlendirmeleri EKG ve transtorasik ekokardiyografi ile yapılmalıdır.

Sağlık Kurulu muayenelerinde, denizaltı özel ihtisasına uygun sağlık yeteneklerine sahip olduğu tespit edilen denizaltı özel ihtisas adaylarının son muayeneleri basınç odasında yapılacak test ile tamamlanır. Bütün adaylar, basınç odalarında 60 fsw (17.8 m) eşiti basınç altında bırakılır. Basınç odası testleri sualtı hekimliği ve hiperbarik tıp uzmanı veya dalış tabibi intibak kursu görmüş bir tabibin gözetimi altında yapılır. Test esnasında adayların basınç eşitleme yeteneği ve kapalı alandaki psikolojik tepkileri değerlendirilir. Basınç odası testini geçemeyen adaylar denizaltı özel ihtisaslı subay veya astsubay olarak seçilmez.

astsubay subay saglik sartlari dava
astsubay subay saglik sartlari dava

Hava Kuvvetleri Komutanlığına Ait Özel Hükümler ile Uçuculara Ait Hükümler

Hava Harp Okulu eğitimi sonrasında pilot adaylığına ayrılacaklar ile Hava Kuvvetleri Komutanlığı uçuş okulunda eğitime başlayacak Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı uçucu adayları hakkında başlangıç uçuş eğitimi ve temel uçuş eğitimi birinci safha öncesi Yönetmeliğin 67 nci maddesinde kategori-1 hava aracı uçucuları için belirtilen sağlık yeteneği aranır. Buna göre;

Yetişmiş uçucular hakkında, uçucu ve dalgıç sınıfı raporları vermeye yetkili hastanelerde uçuş yönünden karar verilirken, Hastalıklar Listesinde ve sınıflandırma veya branş belirleme çizelgelerinde bu maddeye atıfta bulunan hastalıklar ile Hastalıklar Listesinde tanımlanmayan durumlar bu madde hükümlerine göre değerlendirilir. Uçuş fizyolojisini etkilemeyecek, uçuş emniyetini ihlal etmeyecek ve uçuş ortamında zamanla artmayacak aşağıdaki hastalıklar uçuşa engel teşkil etmez. Uçuş fizyolojisini etkileyeceği veya uçuş emniyetini ihlal edeceği değerlendirilen hastalıkların bulunması halinde ise kıdemli yüzbaşı ve daha üst rütbedeki subaylar ile kıdemli üstçavuş ve daha üst rütbedeki astsubaylar hakkında “Uçuşa Elverişli Değildir, Fiilen Uçuşu Gerektirmeyen Sınıfının veya Branşının Uygun Kadro Görev Yerlerinde Görev Yapar”, daha ast rütbedeki subay ve astsubaylar hakkında ise “Sınıfı Görevini Yapamaz, Kuvvet Komutanlıkları (1) ve (2) Numaralı Sınıflandırma Çizelgesinde (+) İşaretli Sınıflarda Yeniden Sınıflandırılması Uygundur” veya “Branşı Görevini Yapamaz, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı (1) ve (2) Numaralı Branş Belirleme Çizelgesinde (+) İşaretli Branşlarda Yeniden Branşının Belirlenmesi Uygundur” kararları verilir. Daha düşük performanslı hava araçlarında risk oluşturmayacak hastalıkların bulunması halinde raporun karar hanesinde uçuşa elverişli olduğu hava aracı kategorisi belirtilir.

a) Baş ve boyun:

  • Saçlı deri, yüz ve boyunda ameliyat, yaralanma, yanık ya da ülserasyona bağlı doku kayıpları ve kısmi paraliziler (konuşma, görme ve boyun hareketlerini engellemeyen).
  • Temporo-mandibuler eklemin kronik artriti veya tekrarlayan çıkıkları.
  • Aktivitesi tamamen durmuş, sınırlı, kalsifiye, tüberküloza bağlı adenopatiler.
  • Selim adenopati ve selim tümörler.
  • Boyun kaslarının geçici spastik veya nonspastik kontraksiyonları.

b) Kulak burun boğaz:

  • Nefes almayı ve konuşmayı güçleştirmeyen septum deviasyonu, hafif atrofik ve kronik rinitler.
  • Ameliyatla iyileşmiş septum deviasyonları ve nasal polipler.
  • Hafif derecede veya ameliyatla iyileşmiş ve nüks etmemiş kronik sinüzitler, sinüs havalanmasını bozmayan ve semptom vermeyen 1 cm’den küçük selim tümörler (osteom, papillom).
  • Asemptomatik (kanama, kabuklanma yapmayan) küçük septum perforasyonları.
  • Kronik otitis eksterna.
  • Dış kulak yolunda ufak egzostozlar.
  • İşitme fonksiyonunu bozmayan, asemptomatik kapalı otit skatrisiyel.
  • İşitme fonksiyonu normale dönen kulak ameliyatları (otoskleroz ve iç kulak cerrahisi hariç).

c) Göz:

  • Her iki gözün görme derecesi camlarla düzeltildikten sonra ayrı ayrı 20/20 (10/10)’den aşağı olmayanlar.
  • Görme fonksiyonunu bozmayan, irritasyon yapmayan, ilerleme göstermeyen, tıbbi ve cerrahi tedavi ile iyileşmiş kirpik ve kapak hastalıkları olanlar.
  • Görme keskinliğini bozmayan, ilerleme göstermeyen kornea, konjonktiva hastalıkları ve sekelleri olanlar.
  • Tıbbi ve cerrahi tedavi ile iyileşmiş gözyaşı sistemi hastalıkları olanlar.
  • Binoküler görmeyi ve derinlik hissini bozmayan, 10 prizma dereceyi geçmeyen esoforyalar, 6 prizma dereceyi geçmeyen ekzoforyalar, 1,5 prizma dereceyi geçmeyen hiperforyalar, mikrotopiya da dâhil olmak üzere heterotropiyası olanlar, ekstraoküler kas cerrahi geçirenlerde rezidüel heteroforya, heterotropi (mikrotopiya dâhil) ve motor duyu problemi olmayanlar.
  • 20/20 (10/10) görmeyi bozmayan, çeşitli nedenlerle oluşmuş kornea kesafetleri, parasantral lens kesafetleri, santral lens kesafetleri, vitreus kesafetleri ve dejenerasyonları, göz tabakalarının çeşitli şekil bozuklukları ve sekelleri (Kategori-1 hava aracı uçucularında santral lens kesafetleri uçuşa elverişli kabul edilmez.) olmayanlar. Tashihsiz görmeleri en az 0,7 ve tashihli görmeleri tam olmak şartıyla üç aylık kontrolden sonra komplikasyonsuz katarakt ameliyatları kategori-2 ve kategori-3 hava araçlarında uçuşa uygun olarak kabul edilir.
  • Kategori-1 uçucuları için her iki gözün görmeleri düzeltmeden sonra ayrı ayrı 20/20 (10/10) olmak şartıyla +3 diyoptri (dâhil) hipermetropi, -2 diyoptri (dahil) miyopi ve diyoptrisi en fazla olan eksendeki refraksiyon bozukluğu +2 diyoptri veya -2 diyoptriyi geçmeyen çeşitli astigmatizmalar [Kategori-2 ve kategori-3 hava aracı pilotları ile seyrüsefer sınıfı için -3 diyoptri (dahil) miyopi ve +3 diyoptri veya -3 diyoptriyi geçmeyen çeşitli astigmatizmalar; kategori-4 uçuş için ise -4 diyoptriyi geçmeyen miyopi ve +/-4 çeşitli astigmatizmalar elverişli kabul edilir.].
  • Kategori-2, kategori-3 ve kategori-4 hava aracı uçucuları için tashihli görmesi 10/10 (20/20)’den aşağı olmayan +/-4 diyoptriyi geçmeyen miyopi, hipermetropi ya da yüksek eksende +/-4 çeşitli astigmatik kusuru olan ve başka bir göz hastalığı olmayan uçucu personelden kendi talebi ve uçucu, denizaltıcı ve dalgıç sınıfı raporları vermeye yetkili hastane kararıyla, bu hastane tarafından uygun görülecek yöntemle (PRK, LASEK veya LASİK) ameliyat olup, yeterli süre (en az üç ay)  takipten sonra görme kaybı ve komplikasyon gelişmemiş olanlar.
  • Her iki gözde yakın görme 20/200 (1/10)’den aşağı olmayıp düzeltme ile 20/20 (10/10) olanlar.
  • Yumuşak kontakt lens kullanımı (Bifokal, multifokal veya variofokal yumuşak kontakt lens olmaması, kontakt lens üzerine gözlük kullanılmaması, yumuşak kontakt lens ile uzak ve yakın görmelerin her iki gözde ayrı ayrı 20/20 (10/10) olması gerekir.).
  • Uçucu personelde diskromatopsi bulunmaz. Diskromatopsi muayenesinde standart renk görme testinin (Ischiara) her bir sayfasına 3 ila 5 saniye bakarak en az 14 kart görmek şartıyla 2 veya daha az yanlış yapanlar sağlam kabul edilir.
  • Santral ve parasantral hariç olmak üzere tam olarak iyileşmiş, nüks etmeyen, görme alanında toplam 1/10’dan fazla kayıp yapmayan, uzak görme 20/20 (10/10) olmak şartıyla iris, korpus siliare, retina, koroidea ve görme siniri hastalıkları, metamorfobsi oluşturmayan drusen ve benzeri paramakuler ve makuler lezyonlar (retina dekolmanı ve flörosan anjigrafi ile görme derecesinde azalma riski taşıyan makula lezyonları hariç). Periferik retina dejenerasyonları (Retinal delik ve yırtık hariç) kategori-1 hava aracı hariç uçuşa elverişli olarak kabul edilir.
  • Giriş esnasında veya cerrahi girişim ile çıkarıldığında görmeyi bozmayan veya ilerlemeyen, komplikasyon yapmamış, göz ön segmentinin yabancı cisim ameliyatları (retina ve koroideayı zedeleyen arka segment yabancı cisimleri hariç).
  • Komplikasyon yapmayan ve görmeyi bozmayan tam şifa bulmuş selim ekstraokuler tümörler (lipom, kist dermoid ve benzeri).
  • Göz içi basıncı birbirini takip eden en az iki ölçüm sonucunda 22 mmHg aplanasyondan aşağıda olan glokoma ait görme alanı ve optik sinir değişiklikleri gelişmeyen her iki göz arasında 6 mmHg aplanasyondan daha az farkı olanlar (Göz içi basıncı 22 mmHg ila 30 mmHg aplanasyon arasında olup üç aylık periyodlarla yapılan kontrollerde görme sinirinde veya görme alanında göz içi basıncına bağlı değişiklikler tespit edilmeyenlere oküler hipertansiyon olarak tanı konulur.)

ç) Akciğer ve göğüs kafesi:

  • Klinik ve laboratuvar muayeneleri sonucu aktivitesinin tamamen durduğu saptanan tüberküloza bağlı sınırlı fibröz artıklar.
  • Akciğer ve mediastenin sınırlı, tek ya da birkaç tüberküloz dışı fibröz ya da kalsifiye artıkları ile perfüzyon defekti veya konjenital koagülasyon anomalisi olmayan iyileşmiş pulmoner tromboemboliler.
  • Akciğer fonksiyonlarını bozmayan ve kot aralıklarının daralmasına yol açmayan plevranın inaktif şeridi kalınlaşmaları, fissüritler ve sinüs kapalılıkları, radyolojik diyafragma dantellenmeleri.
  • Belirli bir sebebe bağlı olmayan akciğerlerin radyolojik bronkovasküler arborizasyonları, konjenital anomalileri ve küçük yabancı cisimleri (küçük lokalize hava kistleri, küçük kist hidatikleri ve laboratuvar muayeneleri ile tanı konulmuş lokalize bronşektazi ve amfizem hariç).
  • Toraksta fonksiyonel hiçbir bozukluk yapmamış yaralanma, yanık sekelleri ya da cerrahi girişimler.
  • Kosta, klavikula ve skapulanın, hareket ve toraks fonksiyonlarını bozmayan iyileşmiş kırık sekelleri.
  • Taşınabilir inhaler bronkodilatör ile kontrol altına alınabilen hafif intermittan astım olguları sadece kategori-4 uçuşu için elverişlidir.
  • Apne epizotları sırasında kan oksijen saturasyonu %80 ve üzerinde olan,
    apne-hipopne indeksi 15’ten düşük olan uyku apnesi (insansız hava aracı pilotu hariç) sadece kategori-4 uçuş için elverişlidir.(1)
  • Tedavi edilmiş spontan pnomotorakslar kategori-2 ve kategori-3 hava aracında uçuşa elverişlidir.

d) Kardiyovasküler sistem:

  • Sistolik arteriyel kan basıncı 140 mmHg-150 mmHg arası (140 mmHg ve
    150 mmHg dâhil), diastolik arteriyel kan basıncı 90 mmHg-95 mmHg arası (90 mmHg ve
    95 mmHg dâhil) olanlar ile labil hipertansiyonu bulunanlar (kategori-1 hava aracı pilotu ve silah sistem subayı hariç).
  • Uygun süre uçuştan alıkoymadan sonra klinik, laboratuvar, röntgen ve EKG ile tamamen iyileşmiş ve kalpte sekel bırakmamış akut eklem romatizması.
  • Venöz dolaşım yetersizliği yapmamış olan hafif yüzeysel varisler.
  • Geçirilmiş veya iyileşmiş nörosirkülatuvar asteni.
  • Sebebi bulunamayan ve organik kalp hastalığına bağlı olmayan fizyolojik üfürümler.
  • Organik nedene bağlı olmayan eksik ve tam sağ dal blokları.
  • Eko ve anjiografi çalışmaları sonucunda kalp hastalığı tespit edilmeyen seyrek gelen ventriküler prematüre atımlar (VPA), ektopik atımlar.
  • Asendan aortanın tübüler seviyedeki damar vücut yüzey alanı ≤1,9 ise ≤41 mm, vücut yüzey alanı ˃1,9 ise ≤43 mm olanlara uçuş görevi verilir.
  • Organik kapak hastalığı olmayan, komplikasyon oluşmamış hafif düzeydeki kalp kapak yetersizlikleri tüm hava aracı kategorilerinde uçuşa elverişlidir.
  • Koroner arter hastalıklarından (iskemiye neden olmayan ateroskleroz, miyokardiyal bridge ve benzeri) EKG, eforlu EKG, ekokardiyografi, sintigrafi, koroner anjiografi ve benzeri tetkiklerle bulgu ve komplikasyon oluşturmayanlar kategori-2 ve kategori-3 hava aracında uçuşa elverişlidir.
  • Girişimsel olarak (cerrahi, stent ve benzeri) başarıyla tedavi edilmiş koroner arter hastalıklarından EKG, eforlu EKG, ekokardiyografi, sintigrafi, koroner anjiografi ve benzeri tetkiklerle bulgu ve komplikasyon oluşturmayanlar kategori-2 ve kategori-3 hava aracında uçuşa elverişlidir.

e) Karın ve gastrointestinal sistem:

  • Ameliyatla düzeltilmiş karın duvarı zayıflıkları.
  • Tedavi ile iyileşmiş özofajitler, özofagus spazmaları ve özofagusun diğer hastalıkları.
  • Gastropitozis, gastrit, duedenit, mide ve duedenumun tıbbi tedavi ile iyileşmiş peptik ülser sekelleri (radyolojik veya endoskopik pilor ve bulbus deformasyonları), mide ve duedenumun semptomsuz divertikülleri.
  • Komplikasyon yapmamış, radyolojik veya endoskopik olarak pasaj normal, ilaç ve diyeti gerektirmeyen her türlü mide ve duedenum ameliyatları (kötü huylu tümör hariç).
  • Semptomsuz visseropitoz, midenin ince ve kalın barsağın konjenital malformasyonları (megakolon hariç), divertikülleri, ince ve kalın barsağın rezeksiyonsuz veya uçuş görevine engel teşkil etmeyen (klinik ve laboratuvar bulgularının normal olduğu) segmenter rezeksiyonlu ameliyatları, tek veya birkaç adet polipleri, hafif irritabl kolon sendromu (kötü huylu tümör hariç).
  • Karaciğerin konjenital lob anomalileri.
  • Tıbbi tedavi veya ameliyatla tamamen şifa bulmuş ve sekel bırakmamış safra kesesi ve safra yollarının hastalıkları (tümör hariç).
  • Laparotomiler, karnın ateşli silah ve travmalarla komplikasyon yapmamış yaralanmaları ve bunların komplikasyonsuz ameliyatları.
  • Total bilirübin düzeyi %1 mg ila %3 mg olan, diğer karaciğer fonksiyon testlerinin tamamen normal bulunduğu hafif hiperbilirübinemiler, fonksiyon testlerinde bozukluğa neden olmamış veya normalin üst sınırının iki katından az olan enzim yükseklikleri ile seyreden yağlı karaciğer, etiyolojisi bulunmayan normalin üst sınırının iki katından az olan karaciğer transaminaz yükseklikleri.
  • Radyolojik veya gastroskopik olarak pasaj ve mukozal yapının normal bulunduğu, ilaç ve özel diyeti gerektirmeyen ve ameliyattan sonra en az altı ay süre ile hiçbir komplikasyon ve nüks belirtisi olmayan rezeksiyonsuz veya rezeksiyonlu peptik ülser ameliyatları.
  • Travmaya bağlı splenektomiler.
  • Anüs ve rektumun hafif şekil bozuklukları, inaktif küçük hemoroidler, sinüs pilonidalis, fissürleri, fistülleri veya bunların komplikasyon göstermemiş ameliyatları.

f) Nöroloji:

  • Aşağıdaki komplikasyonlardan biri veya birkaçı ile birlikte kafa travması geçirenler, her altı ayda bir kontrol edilmek üzere en az iki yıl uçuştan alıkonur. Bu süre sonunda klinik, nörolojik, EEG ve psikometrik muayenelerde normal olanlara uçuş verilir.

(a) Kafatasında kırık (lineer) olsun ya da olmasın, iki saatten uzun yirmi dört saatten kısa süreli şuur kayıplarına yol açan, kafatasının kırıksız ya da lineer kırıklı travmaları (Baziler kırıklar, lineer kırık kabul edilir.).

(b) Kırk sekiz saatten uzun süren posttravmatik amneziler (tam ya da kısmi), deliryum, dezoryantasyon ya da zekâ ve muhakeme bozuklukları (tamamen iyileşmiş).

(c) Yaralanma sonrasında ortaya çıkan hafif psikiyatrik ve kognitif belirtilerle seyreden ve bir ay içerisinde sekelsiz iyileşebilen posttravmatik sendrom (tamamen iyileşmiş).

  • Aşağıdaki komplikasyonlardan biri veya birkaçı ile birlikte olan kafa travması geçirenler en az üç ay uçuştan alıkonur. Bu süre sonunda klinik, nörolojik, EEG ve psikometrik muayenelerde normal olanlara uçuş verilir.

(a) Şuur kaybı yapmayan veya onbeş dakikadan az şuur kaybına yol açan lineer kafatası kırıkları.

(b) Kafatasında lineer kırıkları veya kırıksız onbeş dakikadan uzun iki saatten kısa süreli şuur kayıpları, posttravmatik amnezi veya kırk sekiz saati geçmeyen konfüzyonla sonuçlanan kafa travması olanlar en az bir ay uçuştan alıkonur. Bu süre sonunda radyolojik, EEG ve ortostatik tolerans testi dâhil nörolojik muayenede normal bulunan kafa travmaları.

  • Herhangi bir sebebe bağlı epilepsiler hariç, kaza, akut enfeksiyon veya hastalıklar, ağır kan kaybı gibi sebeplerle meydana gelen bayılma (senkop) geçirip, uygun bir süre istirahatı sonunda klinik, nörolojik, EEG ve laboratuvar bulguları normal bulunanlar.
  • Klinik ve laboratuvar bulguları normal olup da EEG’de belirgin bulgular (fokal veya jeneralize diken, keskin dalga, kompleksler, fokal veya jeneralize yavaş aktivite) gösterenlerin dışında kalan nonspesifik EEG değişiklikleri.

g) Ruh sağlığı ve hastalıkları:

  • Hastalıklar Listesinin 16 ncı maddesinin (A) diliminin (2) veya (3) numaralı fıkraları kapsamında idame tedavisi alanlar üç ayda bir kontrole gelmek üzere iki yıla kadar uçuştan alıkonulabilir. Bu süre içerisinde idame tedavisi tamamlananlar uçuş emniyeti açısından uygun olacak hava aracı kategorisinde uçuşa elverişli kabul edilir. Aksi durumda bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre karar verilir.
  • Periyodik muayenelerde, rastgele yapılacak kontrollerde veya şüphe üzerine yapılacak tetkikler sonucunda psikoaktif madde kullandığı tespit edilen uçucular hakkında “Uçuşa Elverişli Değildir, Fiilen Uçuşu Gerektirmeyen Sınıfının veya Branşının Uygun Kadro Görev Yerlerinde Görev Yapar” kararı verilir.

ğ) Endokrin ve metabolik hastalıklar:

  • Diyabetes mellitusa bağlı olmayan idiopatik glikozüriler ve çeşitli mellitüriler.
  • Tıbbi tedavi ya da ameliyatla şifa bulmuş, salgı bozukluğu belirtisi vermeyen tiroid bezi hastalıkları.
  • Tıbbi veya cerrahi nedenli hipotiroidilerde hormon replasmanı ile hormon değerlerinin normale gelmesi sağlanan uçucular altı aylık takipten sonra her üç ayda bir iç hastalıkları veya endokrinoloji uzmanınca hormon değerleri kontrol edilmek üzere kategori-2 ve kategori-3 hava aracında uçuşa elverişlidir.
  • Komplikasyon yapmamış kontrol altında tutulabilen primer hiperürisemiler.

h) Boy, ağırlık ve vücut yapısı:

Uçucu personel ile uçucu olarak yetiştirileceklerin vücut kitle indeksleri 19 kg/m2 ila 29 kg/m2 (19 kg/m2 ve 29 kg/m2 dâhil) olmalıdır. Bu personelin boyu ise 165 cm ila 190 cm  (165 cm ve 190 cm dâhil) olmalıdır. Vücut kitle indeksi 29 kg/m2 ila 33 kg/m2 (29 kg/m2 ve 33 kg/m2 dahil) olanlar kategori-4 uçuşu için elverişlidir.  Öğrenci adayları hakkında ek-A’da yer alan tablo kullanılır.

ı) Diğer hastalıklar:

  • Hiçbir klinik belirtisi olmayan, kan ve beyin omurilik sıvısında serolojik testleri menfi, sinir sistemi komplikasyonu yapmamış ve yeterli antisifilitik tedavi görmüş primer ya da sekonder sifiliz.
  • Tedavi ile tamamen iyileşmiş ve altı ay içinde malarya ilaçları kullanmadan nüks belirtisi göstermeyen, eritrositleri normal sayı ve yapıda bulunan, hemoglobin oranı %12 gr’ın altına düşmeyen ve kalın damla ile malarya paraziti saptanmayan malarya.

Pilot lisansı (CPL) olan adayın sağlık yeteneklerinin kategori-1 hava aracı uçucularının sağlık yeteneklerini karşılamadığı durumlarda kategori-2 veya kategori-3 hava aracı pilotuna ilişkin sağlık yetenekleri hükümleri uygulanır ve aday uçuşa elverişli kabul edilir.

Temel uçuş eğitimi ikinci safha ve tekâmül uçuş eğitimi süresince uçuculara, uçulan uçak tipinin, sınıflandırma çizelgesinde karşılığı olan hava aracı kategorisindeki sağlık yetenekleri ile ilgili hükümler uygulanır. Ancak sağlık yeteneklerinin azaldığı durumlarda uçucunun mevcut sağlık durumuna göre (uçtuğu hava aracı kategorisi değiştirilmek üzere) kategori-2 hava aracı veya kategori-3 hava aracı pilotuna ilişkin sağlık yetenekleri hükümleri uygulanır.

Kara Kuvvetleri Komutanlığı uçucu adayları ile Kara Kuvvetleri Komutanlığında eğitim alacak Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı uçucu adayları hakkında Hava Kuvvetleri Komutanlığı Numaralı Sınıflandırma Çizelgesindeki kategori-2 ve kategori-3 hava aracı uçucularının sağlık yetenekleri ile ilgili hükümler uygulanır.

Uçucu adayları uçuculuk sağlık yeteneğini kaybettiğinde, haklarında hava sağlık ve muayene merkezleri tarafından “Uçucu Yetiştirilmeye Elverişli Değildir” kararı verilir ve (1) ve (2) Numaralı Sınıflandırma Çizelgelerine göre işlem yapılır.

İlk defa uçuşa başlayacak uçuş ekibi adaylarının muayenelerinde, Hava Kuvvetleri Komutanlığı (1) Numaralı Sınıflandırma Çizelgesindeki seyrüsefer sınıfı personelinin sağlık yetenekleri uygulanır. 

  • Uzman Jandarmaların Sağlık Yetenekleri

Uzman jandarma çavuş ile uzman jandarma üçüncü kademeli çavuş rütbelerindeki uzman jandarmalarda, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı (1) Numaralı Branş Belirleme Çizelgesinde bulunan Jandarma branşının astsubay çavuş ve astsubay üstçavuş; uzman jandarma dördüncü kademeli çavuş ve daha üst rütbedeki uzman jandarmalarda ise astsubay kıdemli üstçavuş ve astsubay kıdemli başçavuş rütbelerindeki astsubayların sağlık nitelikleri uygulanır.

Uzman jandarmalar üç yılda bir periyodik sağlık kurulu muayenesine tabi tutulur. Barışta veya savaşta görev sırasında ya da görev dışında görevlerinden dolayı saldırıya veya kazaya uğrayan ya da hastalığa yakalanan uzman jandarmalar, haklarında kesin işlem kararlı rapor düzenleninceye kadar sıhhi izinli sayılır.

astsubay subay saglik sartlari dava mahkeme
astsubay subay saglik sartlari dava mahkeme

Sözleşmeli Er ve Erbaş Sağlık Yönetmeliği

Sözleşmeli er ve erbaşlar aslen askerlik görevinin gereklerini belirli ücret karşılığında yapan erbaş ve erlere verilen asker kadrosudur. İlgili kanun ve yönetmeliklerce bu askerlerin kalacak yerleri, sığınma, yemek ve diğer ihtiyaçlarının devlet tarafından karşılanacağının garantisi verilmektedir ve pek tabii verdikleri hizmet için yukarıda da belirttiğimiz gibi belirli bir ücret almaktadırlar. Öte yandan sözleşmeli er ve erbaşların diğer askerlerle rütbe sıralaması yapılacak olursa; emsallerindeki muvazzaf erbaşların üstüyken, yine emsallerindeki uzman erbaşların ise astı pozisyonundadırlar. Sözleşmeli er ve erbaşlarla ilk imzalanacak sözleşmenin süresinin 3 yıldan az 4 yıldan ise fazla olmayacağı düzenlenmiş olup akabinde yapacakları sözleşme süresi 1 ile 3 yıl arasında öngörülmüş ayrıca sözleşme süreleri sona ermeden istifa edemeyecekleri de hüküm altına alınmıştır. Sözleşmeli er ve erbaş sağlık yönetmeliği tüm sözleşme yenileme döneminde uygulanır.

Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği adı geçen kurumların mensubu olan personel, öğrenciler ve bunların adaylarının görevlere uyarlık bakımından sağlık yeteneklerini tespit etmekte ve barışta ve savaşta yapılacak sağlık işlemlerini düzenlemektedir. Uzman Erbaş, Sözleşmeli Erbaş ve Erler ile Adaylarının Sağlık Yetenekleri, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin üçüncü bölümünde, 23-29. maddelerde düzenlenmiştir. Yönetmelikte sırasıyla;

  • Uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er alım muayeneleri,
  • Komando, paraşüt, özel harekât, özel kuvvetler ve arama kurtarma, dalgıç (birinci sınıf dalgıç, SAT, SAS, mayın harbi dalgıcı) ve kurbağa adam özel ihtisasları ve kurtarma yüzücülüğü ile ilgili sağlık yetenekleri,
  • Sözleşme yenileme muayeneleri,
  • Görev yapamaz raporları,
  • Yurtdışı görev muayeneleri,
  • Astsubaylığa geçiş,
  • Atamaya esas sağlık raporları ile atandıktan sonra rahatsızlanan personel hakkında yapılacak sağlık işlemleri

konuları ele alınmaktadır.

Bunlar dışında sözleşmeli er ve erbaşların taşımaları gereken birtakım sağlık yetenekleri bulunmaktadır. Bu şartlar Türk Silahlı Kuvvetleri-TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ile hüküm altına alınmıştır. Sağlık kontrolüne sevk edilen sözleşmeli er ve erbaşlar bu yönetmeliğin “Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Erbaş ve Er Adayları ile Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Erbaş ve Erlerin Sağlık Yetenekleri” başlıklı üçüncü bölümünde belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı irdelenerek başvuruları tamamlanmaktadır. Bu sağlık şartlarının sınanacağı ise Sözleşmeli Er ve Erbaş Yönetmeliğinde bulunan onikinci maddenin dördüncü fıkrasında yapılan atıfla belirlenmiştir. Kısacası yukarıda sayılan başvuru şartlarını taşıyan adayların son olarak sözleşmeli er ya da erbaş olabilmeleri için ilgili yönetmelik uyarınca sağlık şartlarına da haiz olmaları gerekmektedir.

Sağlık Şartlarına Uygunluğun Denetlenmesi

Adaylar ilgili başvuru şartlarını taşıyorlarsa ilk etapta müracaat kabul heyeti tarafından fiziki ve yazılı-sözlü sınavlara ve ön sağlık muayenesine tabi tutulurlar. Tüm bu süreçleri tamamlayan adaylar sağlık raporunu alabilmeleri için son aşama olarak tam teşekküllü hastaneye sevk edilirler. Tam teşekküllü bu hastanelere sevk ise alım yapan komutanlıkların Personel Daire Başkanlıklarınca yapılacağı yönetmelikçe hüküm altına alınmıştır. Bu süreç Sözleşmeli Er ve Erbaş Yönetmeliği m.9’da hüküm altına alındığı gibi; 6405 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin 3.bölümü m.26’nın birinci ve ikinci bentlerinde ön sağlık muayenesinden geçemeyenlerin uzman, sözleşmeli er ve erbaş olamayacakları; devamında ise hangi hastalıkların bu mesleklere girişte engel teşkil edeceği açıkça belirtilmiştir.

Başvuru yapan ve ön sağlık kontrolünden geçen adaylarda; TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin 26.maddesi gereğince hepatit B, hepatit C, HIV, yaygın sekelle iyileşmiş veya aktif tüberküloz ile kronikleşebilecek ya da zamanla artabilecek nitelikte herhangi bir hastalık ve renk körlüğünün bulunmaması gerektiği ve görme yeteneklerinin tam olması ile ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olması gerektiği hükmü amirdir. Adayın bu maddede bahsi geçen hastalıklardan taşıdıkları durumlara göre “Uzman erbaş ya da Sözleşmeli Er/Erbaş olur/olamaz” şeklinde verilecek karar sonucu adaylıkları sonlandırılır yahut devam eder. Bu sağlık şartları ile ilgili kan, idrar ya da radyolojik testlerin tümü yapılarak karar verilmektedir.

Ayrıca adayın taşıdığı sağlık yeteneğine göre; komando, paraşüt, özel harekat, özel kuvvetler ve arama kurtarma, dalgıç (birinci sınıf dalgıç, SAT, SAS, mayın harbi dalgıcı) ve kurbağa adam olur/olamaz şeklinde özel sağlık raporları da verilebilmektedir. Bu raporların verilebilmesi ise yine aynı yönetmeliğin 26.maddesi son bendinde yer alan şartlara göre düzenlenmektedir.

Sözleşme Yenileme Muayeneleri

Tüm bu süreçleri tamamlayan adaylar “Sözleşmeli Er/Erbaş Olur.” İbareli sağlık raporunu alarak aşamayı tamamlamış olurlar. Bu aşamada yanlış bir tanı sonucu “Sözleşmeli Er/Erbaş Olamaz.” raporu alan aday er ve erbaşlar 60 günlük iptal davası açma haklarını kullanarak hak kaybına uğramaktan kurtulabilirler. Bu konuda ise Ankara idare avukatı olarak sizlere profesyonel destek vermekten mutluluk duyacağız.

Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin üçüncü bölümünde 26.ve 32.maddeler arası Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Er/Erbaşların alımı hakkında uygulanacak sağlık yeteneği şartları düzenlenmiştir. Aynı yönetmeliğin 28.maddesi sözleşmesi yenilenecek olanlara ilişkin olup maddede sözleşmesi yenileneceklerde muayene için amirlere bir takdir yetkisi verildiği görülmektedir. Şöyle ki; gerekli görülen hallerde ve rahatsızlıklarını beyan edenlerde muayene tekrarlanacakken diğerlerinde muayeneye gerek duyulmayacağı hüküm altına alınmıştır. Yine aynı maddede “Amirin gerekli gördüğü ile rahatsızlıklarını beyan edenlerin ise muayene sonrasında Hastalıklar Listesinin (A) dilimlerinde belirtilen rahatsızlıklara sahip olanlar sınıfı veya branşı görevlerine devam ederler.” şeklindeki cümle uyarınca A dilimi hastalıkların engel teşkil etmeyeceği belirtilmiştir.

subay saglik sartlari dava
subay saglik sartlari

Görev Yapamaz Raporu ve İtiraz

Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin 29.maddesi uyarınca görev yapamaz raporlarının hangi durumlarda verileceği düzenlenmiştir. 6405 Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği uyarınca Hastalık ve Arızalar tablosunda B ve D dilimine koyulmuş hastalıklara sahip olanlara TSK’da görev yapamayacakları yönünde rapor verilmektedir. Tabi ki burada da bazı istisnalar mevcuttur ki bunlar; kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği, ruh sağlığı ve hastalıkları ile sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalıklar olup, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların ilişiklerinin kesilmeyeceği aynı maddede güvence altına alınmıştır.

Maddenin 2.fıkrasında ise sözleşmeli er veya erbaşların barış ya da savaş hali olması fark etmeksizin görev esnasında yahut görev esnasında olmasa da görevi yüzünden yaralanmaları durumunda sıhhi izinde sayılacakları düzenlenmiştir. Tabi ki bu izin kesin işlem kararlı raporun düzenlenmesine kadar geçen sürede geçerlidir.

Tam teşekküllü hastanelere yönlendirilen sözleşmeli er ve erbaş adayları bu hastanelerden aldıkları raporlara tebliğ tarihinden itibaren 3iş günü içerisinde itiraz edebilirler. İtiraz edilen rapor o yerin en büyük mülki amirliğince ilk raporun tasdikli bir nüshasıyla en yakın başka bir tam teşekküllü hastaneye gönderilir ve ilk iki rapor karşılaştırılır. Bu iki rapor arasında fark olduğu durumlarda İl Sağlık Müdürlüğü adayı hakem hastane belirleyerek buraya gönderecektir, iki raporun da aynı yönde olması durumunda ise rapor kesinleşecektir. Düzenlenen rapor sonucu “sağlık şartlarına uygun olmadığı” gerekçesiyle ilişiği kesilen aday tesis edilen idari işlemin iptaline ilişkin davayı idari yargıya taşıyabilmektedir. 60 günlük hak düşürücü dava açma süresine dikkat ederek hak kaybına uğramadan, tarafınıza tebliğ edilen idari işlemi Ankara idare avukatı ile profesyonel bir şekilde yürütülecek dava ile iptal ettirebilirsiniz.

Uzman Jandarmaların Astsubaylığa Geçiş Muayeneleri

Astsubay olmak için başvuran uzman jandarmalarda, jandarma astsubay çavuş ve jandarma astsubay üstçavuş rütbelerindeki sağlık yetenekleri aranır. Buna göre “Branşı Görevini Yapar” sağlık yeteneğine sahip olanlar hakkında “Astsubay Olur” kararlı, “Branşının Uygun Kadro Görev Yerlerinde Görev Yapar” veya “Branşı Görevini Yapamaz” sağlık yeteneğine sahip olanlar hakkında “Astsubay Olamaz” kararlı sağlık kurulu raporu verilir. 3713 sayılı Kanun kapsamında malul olup göreve devam eden uzman jandarmaların durumu göreve devam eden vazife malulü astsubayların sağlık yeteneklerine göre değerlendirilir.

Uzman çavuş, astsubay ve subay sağlık şartları konusunda sorun yaşayan adamlar 60 gün içinde idari dava açılmalıdır. Açılacak idari davada yürütme durdurma talep edilmelidir. İdari dava açarken idare hukuku avukatı ile süreci yürütmeniz menfaatinize olacaktır.  Çünkü uzman çavuş, astsubay ve subay sağlık şartları hususunda uzman avukat ile çalışmak davanızın lehe sonuçlanması açısından önemlidir.

Subay Sağlık Şartları Emsal Karar

T.C.

ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ

BİRİNCİ DAİRE

ANKARA

GENSEK NO : 2005/3366

ESAS NO.       : 2005/1256

KARAR NO    : 2006/780

K A R A R

D A V A C I     : …

V E K İLİ        : ….

D A V A L I     : Milli Savunma Bakanlığı / ANKARA

DAVANIN KONUSU  : Uzman Erbaş Sözleşmesinin Yenilenmemesi İşleminin İptaline Karar Verilmesi İstemi.

SAVUNMANIN ÖZÜ : Sözleşme bitim tarihine kadar istihdam edileceği sınıfın sağlık niteliklerine haiz olduğunu gösterir sağlık kurulu raporunu ibraz edemediğinden davacının sözleşme yenileme şartlarını yerine getiremediği, bu nedenle sözleşme bitim tarihi itibari ile ilişiğinin kesildiği, uzman erbaşların sağlık muayenelerinin TSK Personeli Sağlık Muayene Yönergesi esaslarına göre yapıldığı, ilişik kesme işlemlerinin ise 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, Uzman Erbaş Yönetmeliği ve Uzman Erbaş Yönergesi hükümlerine göre tesis edildiği, belirtilen nedenlerle dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ifade edilerek davanın reddine karar verilmesinin gerektiği yönünde savunma yapılmıştır.

BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ : Sözleşme yenileme muayenesi için askeri hastaneye sevk edilen davacının sağlık raporunun süresinde düzenlenmemesinde herhangi bir kusurlu davranışının bulunmadığı, muayene ve tetkiklerinin uzun sürmesinden dolayı sağlık raporunun düzenlenmesinin gecikmesinin idareden kaynaklandığı, bunun sonuçlarının davacı aleyhine bir durum yaratmaması gerektiği ve davacının sonuçta sağlık işlemlerini tamamlayıp uygun sağlık raporunu almış olması karşısında dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, 2001 yılından beri başarı ile görev yapan davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminde kamu yararı da bulunmadığı belirtilerek sözleşmenin yenilenmemesi işleminin iptaline karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

….

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında dava konusu işlem değerlendirildiğinde; davacı sözleşme yenileme dilekçesini mevzuatın öngördüğü şekilde sözleşme bitim tarihinden 3 ay önce (27.08.2005 tarihinde) verememiştir. Zira, 12.09.2005 tarihli takdir belgesi içeriğinden de açıkça anlaşıldığı üzere davacı 07.08.2005-14. 09.2005 tarihleri arasında geçiçi olarak 5nci J. Sınır Bl.K.lığı (Yeşiltaş) emrinde görevlendirilmiş ve birliğinden uzak kalmıştır. Bir başka ifadeyle, sözleşme bitim tarihinin üç ay öncesi yani 27.08.2005 tarihinde sözleşme yenileme dilekçesi vermesi gereken davacı bu tarihten 18 gün sonra asıl birliğine katılmış; 25.09.2005 tarihinde dilekçesini vermiştir. Ancak, sağlık raporu alması için hemen Van Asker Hastanesine sevk edilmemiştir, zira 14.09.2005 ve 16.09.2005 tarihlerinde disiplin suçu işlediği gerekçesi ile savunmaları alınmış, 16.09.2005 tarihinde “arama tarama ve pusu görevini ihmal ettiği” suçunu işlediği gerekçesi ile bölük komutanı tarafından 26.09.2005 tarihinde beş gün oda hapsi cezası ile cezalandırılmış ve bu ceza 27.09.2005-02.10.2005 tarihleri arasında infaz edilmiştir. Keza, 14.09.2005 tarihinde erbaş ve erlerle münasebetini ayarlayamadığı için, 03.10.2005 tarihinde bölük komutanı tarafından beş gün oda hapsi cezası ile cezalandırılmış ve cezasının infazı için 04.10.2005 tarihinde revire sevk edilmiştir. Revir tabibi Tbp.Atğm.Can AKDUMAN tarafından davacının psikiyatrik durumu itibariyle cezaevine girmesinin uygun olmadığı ve Van Asker Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine sevki öngörülmüş ancak bölük komutanının aynı gün tekrar sanığı revire sevk etmesi üzerine aynı tabip bu defa infazın yerine getirilmesinde bir sakınca olmadığına dair rapor vermiş ancak davacı cezayı çekmeyeceğini beyan etmesi üzerine, davacı hakkında “Emre İtaatsizlikte Israr” suçunu işlediği gerekçesi ile suç dosyası hazırlanarak, Van Asayiş Kor.K.lığı Askeri Savcılığına gönderilmiştir. Davacı 11.10.2005 tarihinde beş günlük oda hapsi cezasının infazı için yeniden revire sevk edilmiş ancak revir tabibi Tbp.Atğm.Şehmus TEKİN tarafından davacının ruhsal durumu itibari ile infaza uygun olmadığı, Van Asker Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine sevki gerektiği ve silahının geçici olarak alınmasına dair rapor düzenlenmesi üzerine; bölük komutanlığının 12.10.2005 gün ve SAYI: 7632-1-05/1832 sayılı yazısı ile davacının zimmetindeki Kanas marka tüfek ile Sarsılmaz marka tabancanın alınmasına ve Van Asker Hastanesine sevkine kadar mevcutlu olarak gözetim altında tutulmasına karar verilmiştir; silahının alınması sırasında davacının silahçı uzman çavuşa “O silaha iyi bak, ilerde bana lazım olacak” demesi üzerine hakkında “amire saygısızlık ve amiri tehdit” suçundan dosya düzenlenerek, Van Asayiş Kor.K.lığı Askeri Savcılığına gönderilmiştir. 11.10.2005 tarihinde Van Asker Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine sevkine karar verilen davacı, ancak 9 günlük gecikme ile 20.10.2005 tarihli sevk yazısı ile Van Asker Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine sevk edilmiş ve Van Asker Hastanesinin 21.10.2005 tarihli raporu ile “Dissosiyatif Amnezi, Depresif Mizaçlı Uyum Bozukluğu” tanısı ile “SMK, 20 gün istirahatı ve silahsız geri hizmeti” kararı verilmiştir.

Uzman Erbaş Yönetmeliğinin Sözleşmenin Uzatılmasında Uygulanacak Esaslar Başlıklı 12nci maddesinin “1) Taahhüt ettiği sürenin bitimine üç ay kala hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak” hükmü gereği davacının 27.08.2005 tarihinde sözleşme yenileme dilekçesi vermiş ve hastaneye sevk edilmiş olması gerekir ise de; 07.08.2005-14.09.2005 tarihleri arasında 5nci Jandarma Sınır Bl. K.lığı(Yeşiltaş) emrinde görevlendirilmesi, görev dönüşünde 25.09.2005 tarihinde yenileme dilekçesi vermiş olmasına rağmen, davacının hemen askeri hastaneye sevk edilmemesi, ayrıca disiplin suçlarının infazı ile ilgili işlemler nedeniyle sevk işlemi ancak 14.11.2005 tarihinde yapılabilmiştir. Davacının 14.11.2005 tarihinden sözleşme bitim tarihi olan 27.11.2005 tarihine kadar olan 10 iş gününde, hastanedeki işlemlerini tamamlayarak sağlık raporu alması hayatın olağan akışına uymamaktadır. Nitekim; davacının hastanedeki muayene ve tetkik işlemleri ancak 05.12.2005 tarihinde tamamlanabilmiş, sağlık kurulu raporu ise sözleşme bitim tarihinden 11 gün sonra 08.12.2005 tarihinde düzenlenebilmiştir.

25.09.2005 tarihinde sözleşme yenilemek için dilekçe veren davacının, birliğinin Hakkari/Yüksekova/Dağlıca’ da, sevk edildiği askeri hastanenin ise Van’ da konuşlu olması, ulaşımın konvoyla yapılması, hastanedeki iş kapasitesi, sağlık kurulunun belirli günlerde toplanması gibi nedenlerle; başvurusundan sonra makul bir süre içerisinde askeri hastaneye sevki gerekirken 14.11.2005 tarihinde, yaklaşık 1,5 aylık bir gecikme ile sevk edildiği görülmektedir. Bu nedenlerle, 08.12.2005 tarihinde aldığı sağlık kurulu raporunun sözleşmesinin sona erdiği tarihte hazır olmamasında kusuru bulunmadığından, dava konusu sözleşme yenilememe işleminin hukuka uyarlı olmadığı sonucuna varılmıştır.

Davacının kısa meslek yaşamında 10 adet takdir almış olması, takdirlerin içeriğinden davacının bölücü terör örgütü ile mücadelede, keza eğitim, spor ve atış konularında başarılı bir personel olduğunun belirtilmesi; sicil not ortalamasının “çok iyi” seviyesinde olması ve Van Askeri Savcılığının 28.12.2005 gün ve 2005/1726 Esas ve 2005/586 Karar sayılı kararı ile davacı hakkında 04.10.2005 tarihinde işlediği iddia edilen “Emre İtaatsizlikte Israr” ve 11.10.2005 tarihinde işlediği iddia edilen “Amiri Tehdit” suçlarından, “KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA” karar verilmiş olduğu hususları da birlikte değerlendirildiğinde; istihdam edildiği sınıfının sağlık niteliklerine sahip olduğu anlaşılan davacının, uzman erbaş sözleşmesinin salt on bir günlük gecikme nedeni ile yenilenmemesi işleminde kamu yararı da bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle;

  1. Hukuka aykırı olduğu sonucuna varılan uzman erbaş sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin İPTALİNE,
  2. 1602 Sayılı Kanunun 71nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesine, buna göre sarf edilen 16.00.- YTL(On Altı Yeni Türk Lirası) posta giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, ancak genel bütçeye dahil davalı idare 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca, harçtan muaf olduğundan, ayrıca harca hükmedilmesine yer olmadığına, davacının peşin yatırmış olduğu 61.-YTL (Altmış Bir Yeni Türk Lirası) harcın istemi halinde kendisine iadesine,
  3. Dava duruşmalı olarak görüldüğünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifeleri İkinci Kısım İkinci Bölüm 14/b madde ve fıkrası uyarınca saptanan 900.00 YTL (Dokuz Yüz Yeni Türk Lirası) avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
  4. Gizlilik dereceli belgelerin ve şahsi dosyasının iadesine,

19 EYLÜL 2006 tarihinde Üye Top.Kur.Alb. Ramazan ERDOĞAN ve Üye Hv.Mu.Kur. Alb. M.Kamil SÜTBAŞ’ın Karşı Oyları ve OY ÇOKLUĞU ile karar verildi.

Yorum Gönderin

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

X
kadim hukuk ve danışmanlık