Genel

İdari Soruşturma

657 Sayılı Devlet Memurları Kanuna göre; kamu hizmetinin yürütülmesinin gerekliliklerini sağlamak adına devlet memurlarının görevleriyle bağdaşmayacak işler ve harekette bulunmalarını engellemek ve görev ve yetkinin özel çıkar amacıyla kullanılmasını önleme adına yapılan ilgili memur adına idari soruşturma diğer adıyla disiplin soruşturması yürütülür ve somut olayın niteliğine veyahut görevle bağdaşmayacak nitelikte olan fiilin ağırlığına göre yaptırım, disiplin cezası uygulanır.

Disiplin soruşturmasında uygulanması gereken temel mevzuat 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun disipline ilişkin hükümleri ile Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğidir. İdari soruşturma 657 sayılı kanun kapsamında veya kurumun özel kanunları kapsamında kapılır.

İdari Soruşturma Aşamaları

Disiplin soruşturmasının yapılması ve karara bağlanmasında, hakkında disiplin soruşturması yapılacak memurun, disipline aykırı fiil veya hâli işlediği anda görevli olduğu yerdeki Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinde gösterilen disiplin âmirleri yetkilidir. Disipline aykırı fiil, disiplin amiri tarafından öğrenildiği andan, idari soruşturulma başlatılmalıdır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 127. maddesine göre, disiplin suçu sayılan fiil ve hâlleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hâllerin işlendiğinin disiplin âmirlerince öğrenildiği tarihten itibaren, zaman aşımı süresi;

  • Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarını gerektiren hâllerde 1 ay,
  • Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren hâllerde ise 6 aydır.

Aynı maddenin 2.fıkrası, ceza gerektiren fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl geçtikten sonra disiplin cezası verilemeyeceğini düzenlemiştir. Ancak memura verilen disiplin cezasını İdare Mahkemesi iptal etti ise, zamanaşımı süresi kuralı uygulanmaz.

Kişinin disiplin suçunu gerektiren eylemin işlendiği an memur olması disiplin soruşturmasının açılabilmesi için yeterlidir. Daha sonra ayrılan, istifa eden, çekilmiş sayılan ve Devlet memurluğundan çıkarma cezası almış olan memurlar da dahil tüm Devlet memurları hakkında disiplin soruşturması yapılabilir. Kişinin daha önce aynı fiil veya eylemden bir idari soruşturma geçirmiş ve disiplin cezası almış ise aynı fiil veya eylemden ikinci kez soruşturma açılıp disiplin cezası verilemez.

Memurun disiplin suçuna konu olan eylemi hakkında ayrı bir adli soruşturma gerektirebilir.Anca disiplin soruşturması adli soruşturmadan bağımsız olarak yapılmak zorundadır. Kanunun 131. Maddesinde bu durum “Devlet memuru bakımından yürütülen disiplin soruşturmasının sonuçlandırılması için, o memur hakkındaki adlî soruşturma sonucu beklenemez.” şeklinde düzenlenmiştir. Bu noktada memurun, ceza yargılamasında mahkûm olup olmaması disiplin soruşturmasını etkilemeyeceği de belirtilmelidir. Disiplin soruşturması kapsamında müşteki ve tüm tanık beyanlarının Ayrıca alınması gerekir. Adlî soruşturma kapsamında alınan beyanların dosyaya eklenmesi yeterli değildir. Aksi hâlde idarî yargıda verilecek disiplin cezaları iptal edilmektedir.

Kanunun 125.maddesinde disiplin suç ve cezaları tek tek sayılmıştır. İlgili maddeye göre; uyarma cezası memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Uyarma cezasına sebep olabilecek fiillere örnek olarak verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında kayıtsızlık göstermek, özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek verilebilir. Kınama cezası, memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.

Kınama cezasına sebep olabilecek fiillere örnek olarak iş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak, görev mahallinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak ve bu tür yazı yazmak, işaret, resim ve benzeri şekiller çizmek ve yapmak verilebilir. Aylıktan kesme cezası ise memurun, brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Bir diğer ceza olan kademe ilerlemesinin durdurulması cezası fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulmasıdır.

Devlet memurluğundan çıkarma cezası ise bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır. Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir. Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlara bir derece hafif olanı uygulanabilir.

Disiplin Soruşturulması yürütülürken, disiplin amirinin atadığı soruşturmacı olarak görevlendirilenler, kendisini yazılı olarak görevlendiren disiplin âmirinin disiplin cezası verme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma teklif etme yetkileri hariç bütün yetkilerini hâizdir. Soruşturma konusuyla sınırlı olmak üzere her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan ve kişilerden bilgi ve belge almaya, tanık dinlemeye, mahallinde keşif yapmaya, hakkında soruşturma yapılan memurun savunmasını almaya, soruşturma raporu düzenlemeye yetkilidir. Soruşturmacı olarak atanacak kişinin, hakkında soruşturma yapılan memura eşit veya daha üst görevde olması zorunludur ve ayrıca soruşturmacı atayacak disiplin âmiri, kendisine eş değer görevdeki bir kişiyi soruşturmacı olarak atayamaz

İdari Soruşturmada Tanık

Devlet memurunun disipline aykırı fiil veya hâline ilişkin mağdur veya ihbarcının beyanı ile doğrudan bilgi ve görgü sahibi olan tüm tanıkların kapsamlı bir şekilde yeminli beyanlarının alınması gerekir, adlî soruşturma kapsamında alınan ifadeye atıfla yetinilemez. Alınan tüm beyanların yazılı olması, ifadeyi alan, veren ve varsa yazıcının imzalarının bulunması gerekir.

İdari Soruşturmada Savunma Hakkı

Devlet memuruna yazılı savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez. Yedi günden az olmamak üzere savunma hazırlamaya yeterli bir süre verilmelidir. Verilen süre içinde savunma yapılmadığı takdirde savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağına ilişkin ihtarda bulunur. Savunma hakkı hiç kullanılmadan ya da usule uygun olmayan bir şekilde kullanılması ile ceza verilmesi durumunda ilgili cezanın iptaline hükmolunur. Savunma süresi tebliğ ile başlar.

Disiplin cezaları derhal uygulanır ancak aylıktan kesme cezası, cezanın verildiği ayı takip eden aybaşında uygulanır.

İdari soruşturmalarda avukat ile temsil edilme hakkınız bulunmaktadır. İdare hukuku avukatı yardımından yararlanabilirsiniz. Zira idari soruşturma neticesinde ceza almamanız ileride bir idari dava ile karşılaşmamanız anlamına gelmektedir.

Başa dön tuşu