İdare Hukuku

Akademik Personel (Öğretim Görevlileri) Güvenlik Soruşturması

Öğretim Görevlilerinin Güvenlik Soruşturması tüm akademik personel için zorunludur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda yapılan tanıma göre akademik personel öğretim görevlisi yükseköğretim kurumlarında okutulan dersleri vermek, uygulama yapmak veya yaptırmakla yükümlü olan öğretim elemanıdır.

“Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”in 6 ncı maddesinin 1 inci fıkrasında; “Bu Yönetmelik kapsamındaki öğretim elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda; 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen şartları taşımak koşulu getirilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinde devlet memurluğuna alınacak olan kişi ya da kişilerin taşıması gereken genel ve özel şartlar düzenlenmiştir. 3/10/2016 tarihli 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 74 maddesi ve daha sonra maddenin aynen kabul edildiği 1/2/2018 tarihli 7070 sayılı kanunun 60 maddesi ile genel şartların 8. maddesine “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak. şartı getirilmiştir.

Akademik personel güvenlik soruşturması aşamasını geçemediği takdirde ataması yani kadrosuna yerleşemez. Zira bu husus DMK 48.uyarınca atama kriteridir. Doktor öğretim üyesi güvenlik soruşturması yardımcı doçentlikten doçentliğe geçerken yapılır ve bir atama kriteridir.

Akademik personelin ilk atanacağı kadro araştırma görevlisi kadrosudur. Araştırma görevlisi güvenlik soruşturması altta belirtilen kriterlere göre yapılır. Pvsk ek 7 kapsamında bilgi toplanır. Özel üniversitelerde güvenlik soruşturması bu duruma dahildir. Yani özel üniversitelerde güvenlik soruşturması yapmaktadır.

Getirilen bu düzenleme ile memur statüsüne sahip olmak isteyen herkes için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması gereği doğmuştur. “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği 4. madde uyarınca yapılan tanımlara göre:

Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini,”  

Arşiv Araştırması: “Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını.”  ifade eder.

Öğretim Görevlilerinin Güvenlik Soruşturmasında Nerelerden Bilgi Alınır?

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği Madde 11’e göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam dikkate alınarak, kişinin kayıtlı ikamet adresi ile fiilen ikamet ettiği adres esas alınmak suretiyle;

a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği,

b) Genel kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat birimlerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında arama kaydı veya herhangi bir tahdidin olup olmadığı,

c) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakının bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı,

ç) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı,

d) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgili derecesinin iç yüzü ve nedeni, araştırılır.

Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak öğretim görevlisi hakkında yaşadığı ve ikamet ettiği çevre dikkate alınarak kimlik bilgileri, vatandaşlık durumu, adli sicil kayıtları, devletin güvenliğini olumsuz etkileyebilecek bağlantılarının olup olmadığı, görevini kötü etkileyecek bağımlılıklarının ve olumsuz davranışlarının olup olmadığı, yabancılarla olan bağlantıları araştırılır.

Öğretim Görevlileri Hangi Kanuna Tabidir?

Öğretim görevlileri 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na tabidir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Devlet Memurları Kanunu ve Güvenlik soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği uyarınca yapılır ve bilgi toplanır.

Öğretim Görevlilerinin Güvenlik Soruşturması Nasıl Yapılır?

Güvenlik Soruşturması Ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği madde 7’ye göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır.

Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında izlenecek yöntem Güvenlik Soruşturması Ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 12.maddesinde açıklanmıştır.

Madde 12 – Bu Yönetmelik kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarınca yaptırılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında aşağıdaki yöntem izlenir:

a) 9/A ve 9/B maddeleri kapsamındaki talepler doğrudan Cumhurbaşkanlığına iletilir.

b) Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirliklerince (a) bendi kapsamındaki talepler hariç yapılması öngörülen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ilgili bakanlık veya kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine gerçekleştirilir. İllerden gelen talepler valilikler aracılığı ile yapılır.

c) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması taleplerinin ilgili makama ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonuçları en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 iş günü içinde cevaplandırılır. Soruşturma ve araştırma sonucunu içeren bilgi ve belgeler ilgilinin işlemini yapan makamlardaki dosyasında asgari “gizli” gizlilik derecesinde aidiyet konusuna göre fiziki ve/veya elektronik ortamda muhafaza edilir.

 ç) Güvenlik soruşturmasını ve arşiv araştırmasını isteyen makama, kişi hakkında karar vermeye yeterli bilgiler aktarılır.

d) Güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının nasıl ve ne şekilde yapılacağı, soruşturma ve araştırma yapmaya yetkili makamların görev talimatları ile belirlenir.

e) Mahalli mülki idare amirliklerince yapılmış olan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında durumu saptananların evrakının bir örneği dosya açılmak üzere Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilir.

f) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması taleplerine, ilgili kişinin adı, soyadı ve kimlik numarası bilgilerini içeren liste dijital ortama kaydedilerek eklenir. Ancak Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığına iletilmek üzere gönderilen güvenlik soruşturması talep yazılarına, söz konusu liste yerine bu Yönetmeliğin ekinde yer alan güvenlik soruşturması formu dijital ortama kaydedilerek eklenir.

Belirlenen yönteme göre öğretim görevlisi hakkında güvenlik soruşturması  yapılmasını isteyen ilgili yükseköğretim kurumunun bu yönde talebi bulunması gerekir. Talep üzerine öğretim görevlisinin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formunu eksiksiz olarak doldurması gerekmektedir. Doldurulan form ve öğretim görevlisi hakkındaki gerekli bilgiler güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makama aktarılır.

Yetkili makam gönderilen bilgiler doğrultusunda gerekli araştırma ve soruşturmaları yaparak sonucu talep eden yükseköğretim kurumuna bildirir.

Öğretim Görevlilerinin Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer ?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönetmeliği madde 12/1-(c)’ ye göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması taleplerinin ilgili makama ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonuçları en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 iş günü içinde cevaplandırılır.

Öğretim görevlisi hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talep eden yükseköğretim kurumunun talebi belirtilen süreler içerisinde cevaplandırılır. Öğretim görevlisinin atamasının yapılıp yapılmayacağı hususunun sürüncemede kalmaması için belirtildiği gibi kesin süreler öngörülmüştür.

Burada dikkat edilmesi gereken hususlardan biri de sürenin iş günü olarak belirlenmiş olmasıdır. Buna göre hafta 7 günse iş günü 5 gündür. Bu sebeple 60 iş günü olan süre 80-90 normal güne denk gelmektedir. Akademik personel güvenlik soruşturması bu nedenle 5-6 aya kadar uzayabilmektedir.

Öğretim Görevlisi Güvenlik Soruşturması Sonuçları Nasıl Öğrenilir ?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçları e-Devlet aracılığıyla öğrenilememektedir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçlarını öğrenmek isteyen öğretim görevlileri ikamet adreslerine bağlı olarak emniyet müdürlüklerinden bilgi alabilirler. Sürecin gizli olarak yürütülür. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılan öğretim görevlisinin bizzat müracaat etmesi ya da telefonla araması gerekmektedir.

Bunun yanı sıra CİMER üzerinden de güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının durumu sorulabilir. İşlem bittiyse tebliğ edilmesi sağlanabilir.

Buna karşılık olması gereken hukuk açısından düşünürsek güvelik soruşturması ve arşiv araştırması idari bir işlemdir. Dolayısıyla hakkındaki idari işleme karşı öğretim görevlisinin etkin bir savunma yapabilmesi ve hak arama hürriyetini kullanabilmesi için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının sonucu hakkında kendisine yazılı bir tebligatın yapılmış olması, bu işleme karşı başvurulabilecek idari makamların ve başvuru süresinin bu tebligatta gösterilmiş olması gerekir.

Öğretim Görevlisi Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonuçlananlar Ne Yapmalı?

Uzun süre boyunca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının sonucu hakkında bilgi verilmez ve öğretim görevlisi görevine başlatılmazsa başvurulan kurumdan bilgi alınması gerekir. Akademik personel güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığı takdirde öğretim görevlisine yazılı ya da sözlü olarak bildirilecektir. Sonuçlanmamış bir soruşturma hakkında CİMER’e yapılan başvuruda “…güvenlik soruşturmanızın olumsuz sonuçlanması nedeniyle atamanız yapılmamıştır” şeklinde gelen cevap da tebligat yerine geçip iptal davasına dayanak teşkil edecektir.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz çıkan öğretim görevlisi kendisine olumsuz sonucun tebliğ edildiği günden itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemelerinde iptal davası açmalıdır. 60 günlük süre hak düşürücü nitelikte olup, süre geçtikten sonra açılacak dava esasa girilmeksizin usul yönünden reddedilecektir. Bu sebeple güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan öğretim görevlilerinin dikkat etmesi gereken husus bu hak düşürücü süreyi kaçırmamak için tedbirli davranmaktır.

Bu noktada idare hukuku avukatının hukuki bilgisinden yararlanmakta fayda vardır. Zira idari davalar uzmanlık gerektiren davalardır. Öğretim görevlisinin herhangi bir hak kaybı yaşamaması için bir idare hukuku avukatına danışması hayati önem taşımaktadır.

kadim-law-consultancy-office-09-04-2018-656

Başa dön tuşu