Ceza Hukuku

Azmettirme

Arapça kökenli kelime olan “azmettirme”, bir suçu veya herhangi bir işi kesinlikle yapmasına karar verdirmek anlamına gelmektedir. Azmettirme TCK’da birinci kitabın ikinci kısmında “suça iştirak” başlığı altında düzenlenmektedir. TCK madde 38’de azmettirme;

“(1) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.

(2) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme halinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi halinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.

(3) Azmettirenin belli olmaması halinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine on beş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hallerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir.” şeklinde düzenlenmektedir. Yani azmettirici kaç yıl ceza alır? Sorusunun cevabı üsttedir.

Kanunun ilgili maddesinden anlaşılacağı üzere azmettirmenin herhangi bir tanımı yapılmamıştır. Ancak Türk hukukunda azmettirme belli bir suçu işleme hususunda henüz bir fikri olmayan bir kişinin başkası tarafından bu suçu işlemeye karar verdirilmesi olarak kabul edilmiştir. Nitekim azmettirme ile kafasında suç işleme bağlamında hiçbir düşünce olmayan asıl faile(azmettirilene) suç işleme kararı aldırtılmaktadır. Cinayete azmettirme kaç yıl alır sorusunun cevabı ise 15 yıldan 20 yıla kadardır.

Azmettirmenin Unsurları

1. Azmettirmenin Maddi Unsurları

  • Azmettirmenin Bir Konusunun Bulunması

Her suçta olduğu gibi azmettirmenin de bir konusu olmalıdır. Azmettirmeye konu olabilecek suçun gerçekleşmesi mümkün olmalıdır; aksi takdirde konusu olmayan veya konusu imkansız olan suçta “imkansız azmettirme” söz konusu olacaktır. Azmettiren, işlettirilmek istenen fiilin suç olmadığını biliyorsa veya suçun oluşmasının elverişsiz olduğunu biliyorsa bu durumda “elverişsiz azmettirmede” azmettirmeden söz edilemez.

  • Azmettiren ve Azmettirilenin Olması

TCK madde 38’de azmettiren, başkasını suç işlemeye azmettiren kişi olarak ifade edilmektedir. Kanundaki düzenlenişinden anlaşılacağı üzere azmettiren kişi ile azmettirilen aynı kişi olamaz; azmettirmede azmettiren dışında bir başka kişi suç işleme kararını almaktadır. Bu bakımdan azmettirilen kişinin de belirli olması gerekmektedir; aksi takdirde azmettirme değil, tahrik suçu meydana gelmektedir.

Tüzel kişilerin fiil ehliyeti olmadığından, kusur ehliyeti de yoktur. Bu nedenle tüzel kişiler bakımından ne suça azmettirmesi ne de azmettirilmesi mümkün değildir. Nitekim tüzel kişiler bakımından tüzel kişi adına hareket eden gerçek kişi azmettiren veya azmettirilen konumunda olmaktadır. Ancak Anayasa Mahkemesinin bu konuda aksi görüşü de mevcuttur.

  • Mağdurun Belirli Olması

Azmettirme fiili belli bir kişiye karşı olmalıdır. Azmettiren tarafından suça teşvik edilen azmettirilen, azmettirme fiilini belli bir şahsa karşı işleyebilir. Azmettirmenin söz konusu olabilmesi için mağdurun belli bir şahıs olması gerekmektedir.

  • Azmettirme Hareketi Neticesinde Azmettirilen de Suç İşleme Kararı Oluşması

Azmettirme hareketi olmadan azmettirmeden söz edilmesi mümkün değildir. Azmettirme hareketi, azmettirilenin icra hareketlerine başlamasına kadar suç işlemesine teşvik edici ve ikna edici hareketlerdir. Azmettirenin, azmettirme hareketi azmettirilen şahsın suç işleme kararını alması ve icra hareketlerini başlamasını sağlayacak derecede olması gerekmektedir. Nitekim, azmettirme hareketi olmasaydı azmettirilenin bu suçu işlemeyecek olması gerekmektedir.

Azmettirilenin suç işleme kararı almasında azmettiren dışında başka etmenler de etkili olabilir. Ancak azmettirenin azmettirme hareketinden önce azmettirilen tarafından suç kararı alınmamışsa azmettirme söz konusu olur.

  • Azmettirme Neticesinde Azmettirilenin İcra Hareketlerine Başlaması

Azmettirme neticesi ile demek istenilen azmettirenin azmettirme hareketi sonrası azmettirilende suçu işlemeye yönelik değişen düşüncedir. Yaşanan düşünce değişikliği ile azmettirmeye sebebiyet vermektedir. Azmettirilen tarafından değişen düşünce icra hareketlerine başlamak suretiyle dış dünyaya yansıtıldığı takdirde azmettirme neticesi ortaya çıkar. Suç kararının alınmasına rağmen azmettirilen tarafından suçun icrasına başlanılmadığı takdirde azmettirme cezalandırılmaz.

  • Azmettirmede Nedensellik Bağının Olması

Azmettirmeden bahsedebilmek için azmettirme hareketi ile azmettirme neticesi arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Azmettirme fiilinin tamamlanıp azmettirilende suç işleme düşüncesinin oluşması ardından, azmettirilenin icra hareketlerine başlayıp gerçekleştirdiği fiil arasında da nedensellik bağı olmalıdır.

2. Azmettirmenin Manevi Unsuru

Azmettirme kasten yapılabilir. Azmettirmede asıl olan bir suçu başka bir kişiye işletme isteğidir. Azmettiren azmettirilen tarafından işlenecek olan fiilin suç olduğunu bilmeli veya en azından öngörebilmelidir. Azmettirmenin olası kastla işlenmesi mümkündür. Örneğin, bir kahvehanenin silahla taranarak kahvehane sahibinin öldürülmesini emreden kişi, o sırada kahvehanede bulunan kişiler yanında, kahvehanenin önünden geçmekte olan diğer kişilerin de yaralanıp, ölebileceklerini öngörmüştür. Bu durumda diğer neticeler bakımından olası kastla sorumlu olacaktır.

Hukuka Uygunluk Nedenleri ve Kusurluluğu Etkileyen Haller

  • Meşru Müdafaa

Meşru müdafaa, hukuka uygunluk nedenlerinden biri olması sebebiyle ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaktadır. TCK madde 25 kapsamında meşru müdafaa şartlarının oluşması halinde hem azmettirenin hem de azmettirilenin ceza sorumluluğu ortadan kalkmaktadır. Ancak azmettiren tarafından azmettirileni meşru müdafaa haline sokarak suç işlettirilmesi halinde azmettirenin ceza sorumluluğu bulunmaktadır.

  • Zorunluluk Hali

Zorunluluk hali kusurluluğu ortadan kaldıran hallerden biridir. Zorunluluk haline sığınarak azmettiren, azmettirilenin içinde bulunduğu zorunluluk halinden dolay cezasızlık sebebinden yararlanamayacaktır. Ancak azmettirilenin zorunluluk halinde başka türlü davranma imkanı bulunmaması halinde azmettirenin zorunluluk halinden yararlanmaya teşvik etmesi halinde azmettiren cezalandırılmayacaktır.

  • Hata

Azmettirme konusunda hukuki hataya düşen azmettiren, azmettirmeyi yanlış yorumladığı takdirde azmettiren bundan yararlanamaz. Ancak azmettirenin fiili hataya düşmesi halinde suçun kasten işlemesi engellenecektir. Azmettirenin suçun tipindeki unsurda hataya düşmesinde de suçun kasten işlenebilmesi engelleneceğinden azmettirenin ceza sorumluluğu bulunmayacaktır.

Azmettirme Türleri

  • Basit Azmettirme

Bir kişinin başka bir kişiyi suç işleme kararı aldırarak suça sevk etmesi suretiyle suç yoluna sokup, suça itmesi, normal şartlar altında suç işlemeyecek kişiyi etki altına alarak suç işlettirmesi basit azmettirmedir.

  • Zincirleme Azmettirme

Doğrudan doğruya azmettirilenin değil de, başka birisinin azmettirilmesi ve bunun da ilk azmettirilen ile iletişime geçmek suretiyle azmettirilmesi halinde bu durumda “azmettirmeye azmettirme” veya “zincirleme azmettirme” Örneğin, bir suç örgütünün başının adamlarından birisine, bir kiralık katil bulup başka birini öldürtmesinin istemesi zincirleme azmettirmedir.

  • Dolaylı Azmettirme

Azmettirilenin başka bir üçüncü kişiyi sadece azmettirmede araç olarak kullanması halinde dolaylı azmettirme vücut bulacaktır.

  • Müşterek Azmettirme

Müşterek azmettirmede azmettirme hareketlerinin birden çok kişi tarafından birlikte gerçekleştirilmesidir. En az 2 azmettirenin müştereken azmettirilen üzerinde veya bir aracı azmettiren kullanarak zincirleme şekilde failde azmettirme kararı oluşturmaya yönelik hareketlerdir.

  • Yardım Etmeye Azmettirme

Azmettirenin kasten işlediği hukuka aykırı fiile yardım etme düşüncesi olmayan azmettirilenin ikna edilmesi suretiyle azmettirene yardım etmesine karar verdirmektir. Yardım etmeye azmettirme, asli fiile yardım etme olarak kabul edilmektedir. Yardım etmeye azmettirmenin cezalandırılabilmesi için, azmettirilen yardım edenin faile yardıma yönelik icra hareketlerine başlamış olması şarttır.

Azmettirmenin Cezası

TCK madde 38’de “(1) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.

 (2) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme halinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi halinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.

(3) Azmettirenin belli olmaması halinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hallerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir.” denmektedir.

TCK madde 38/1’e göre azmettirene verilecek olan ceza azmettirilene işlemiş olduğu suça verilecek olan cezadır. Bu bakımdan ilgili suç ile ilgili ceza uygulanırken, güvenlik tedbirleri de uygulanabilir.

TCK madde 38/2’ye göre azmettirenin üstsoy ve altsoy ilişkisinden kaynaklanan nüfuzunu kullanması suretiyle azmettirilenin suça teşvik ve ikna etmesi halinde azmettirenin cezası 1/3’den ½’ye kadar arttırılmaktadır; çocukların azmettirilmesi bakımından üstsoy ve altsoy ilişkisi aranmamaktadır. Bir annenin çocuğunu suç işlemeye azmettirmesi ile arasında üstsoy altsoy ilişkisinin olmadığı çocuğu azmettirmesi halinde her halükarda cezası arttırılacaktır. Ancak altsoy ve üstsoy ilişkisi bu tarz bir nüfuz oluşturmuyorsa bu cezayı artıran nitelikli hal de uygulanmayacaktır.

TCK madde 38/3’e göre azmettirenin belli olmaması, ulaşılamaması halinde azmettirenin ortaya çıkmasına yardım eden fail veya diğer suç ortaklarının yaptırımlarında azaltılmaya gidilebilir. Kanun maddesinin lafzından anlaşılacağı üzere ceza yapılacak olan azaltma veya azaltmanın yapılıp yapılmayacağı tamamen hakimin takdirine bağlıdır. Azmettirenin kim olduğunun ortaya çıkarılmasından anlaşılması gereken ve Yargıtay kararlarınca da anlaşılması gereken işlenen suçu aydınlatacak ve azmettirenleri saptamaya yarayacak nitelikte eksiksiz bir bilgidir. Azmettirenin ortaya çıkmasına yardım eden fail veya diğer suç ortakları için;

Azmettirici Kaç Yıl Ceza Alır?

  • Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine 20 yıldan 25 yıla kadar hapis cezası,
  • Müebbet hapis cezasında müebbet hapis cezası yerine 15 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası,
  • Diğer hallerde cezada 1/3 oranında indirim

hakimin takdiri ile yapılabilir.

Türk Ceza Kanunu’nda tanımı gerçekleştirilmiş olan çocuğun, işlemiş olduğu bir suçta çocuk biri tarafından azmettirilmiş ise, çocuğu bu suça azmettiren kişi icrası gerçekleştirilen suçun üçte biri ile yarısı kadar bir ceza artırımı ile karşılaşmaktadır. Bir örnek ile izah etmek gerekirse, çocuğu suça azmettirmiş kişi için suçun cezası 30 yıl olmakta ise, bu durumda kişi için ceza artırımı yapılması sonucunda kişi 40-45 yıl arasında bir hapis cezası ile karşı karşıya kalacaktır.

Azmettirilen azmettirenin aldırdığı suç kararı suçtan başka bir suçu veya azmettirilen suçun nitelikli halini işlemesi halinde azmettiren kastettiği suçla sorumlu olur. Ancak azmettiren bu durumu öngörebiliyorsa farklı neticelerden de sorumlu tutulur. İşlenen fiil, kastedilen suçtan daha hafif bir suçu oluşturursa azmettiren için ceza tayininde işlenen suç esas alınır.

Azmettirici kaç yıl ceza alır? Azmettirmenin cezası ne kadardır? gibi sorulardan anlaşılacağı üzere azmettirici de suçtan ceza almaktadır. Hürriyetinizin hapis cezası ile bağlanma ihtimali varlığı söz konusudur. Bu nedenle ceza avukatı ile çalışmanız bir hayli önemlidir.

Başa dön tuşu