SGK Tarafından Emekliliğin İptal Olması

SGK tarafından emekliliğin iptal olması, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kişiye bağlanan emekli aylığının sonradan yapılan incelemeler sonucunda usulsüzlük, sahte sigortalılık veya yanlış hesaplama tespitiyle iptal edilmesine denir. SGK tarafından emekliliğin iptal olması durumunda idari yargıda 60 gün içinde iptal davası açabilirsiniz. İdare Mahkemesi’nde açılan bu dava, SGK işleminin hukuka aykırı olduğunu tespit ettirip kararın ortadan kaldırılmasını amaçlar. Dava açma süresi, kararın size tebliğ edildiği günü izleyen günden başlamak üzere 60 gündür. Emeklilerin, hizmet süreçlerinde aykırılık veya usulsüzlük bulunduğu iddiasıyla Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iptal edilmesi mümkündür.

Emekliliğin iptal edilmesi halinde vatandaşların iptal işlemine ilişkin itiraz etme ve dava açma yolları mevcuttur. Anlaşılacağı üzere burada vatandaşların emeklilikleri irade dışında idari işlemle iptal edilmektedir. genellikle emeklilerin hizmet süreçlerinde usulsüz bir şekilde prim ödedikleri veya kurum tarafından yanlış işlem sebebi ile emekli edildikleri anlaşıldığında emekliliğin iptali işlemi uygulanmaktadır.

Emekli aylığı, sigortalı çalışanların belirli bir prim ödeme gün sayısı ile sigortalılık süresini ve bazı durumlarda belirli bir yaşı tamamladıktan sonra Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından bağlanan düzenli bir gelirdir. Ancak bazı durumlarda SGK, bağlanmış olan emekli maaşını iptal etmekte ve sigortalıyı geriye dönük borçlandırmaktadır. Emeklilik aylığının iptali işlemi, genellikle, sigortalıya emekli aylığı bağlanmasına neden olan prim günlerinde çeşitli nedenlerle eksilmeye ve belirli bir hukuki statünün kaybedilmesine dayandırılmaktadır.

Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu makalemizde, SGK tarafından emekliliğin iptal olması, soysal güvenlik kurumu tarafından emeklilikleri iptal edilen vatandaşların hangi hukuki yollara başvurarak iptal işlemini ortadan kaldırabileceklerinden, iptal işlemindeki hukuka aykırılık unsurlarından, vatandaşların emeklilik süreçlerinde nelere dikkat etmeleri gerektiğinden bahsedeceğiz.

Emekliliğin İptaline Neden Olan Durumlar

Emekliliğin iptali sebeplerinin en başında sahte sigortalılık durumu gündeme gelmektedir. Sahte sigortalılıktan anlaşılması gereken kişinin sigortasının çalışmadığı bir yerden yatırılması olarak açıklanabilir. Kişinin sahte sigortalı olduğunun sosyal güvenlik kurumu tarafından bir idari tahkikat başlatılır. İdari tahkikat neticesinde kişinin sahte sigorta göstererek prim ödediğinin anlaşılması durumunda kurum tarafından emeklilik iptal edilir.

Bu durumla karşı karşıya kalan kişiler emekliliklerinin iptal olması işlemine karşı sosyal güvenlik kurumuna itirazda bulunabilirler. Ancak idare tarafından itiraza karşı olumsuz yanıt gelmesi durumunda dava yoluna gidebilmektedirler. SGK tarafından emekliliğin iptal olması nedenleri şunlar olabilir:

• Eksik veya fazla prim ödeme gün sayısının bildirilmesi,
• İşverenin sigorta bildirgelerinin ve ödenen primlerin usulsüz veya hatalı olması veya hatalı yatırılması,
• SGK kayıtlarında veya SGK tarafından yapılan hesaplamalarda hataların bulunması
• İşyerinin gerçekten faaliyet gösterip göstermediği,
• Çalışanın belirtilen tarihlerde gerçekten çalışıp çalışmadığı,
• İşveren ve sigortalı arasındaki ilişki.

Sahte sigortalılığın tespiti halinde kişinin emekliliği iptal edilse de bütün sigorta primleri yanmamaktadır. Sadece sahte hizmet tespit edilen primler geçersiz hale gelmektedir. Kişinin bu primleri tekrardan ödemesi halinde emekli olma şansı vardır. Ancak genellikle kişiler tekrar prim ödemesi yapmak yerine aşağıda detaylı açıklayacağımız dava yoluna başvuruda bulunarak sahte hizmette bulunmadıklarını primlerinin hukuka uygun olduğunu kanıtlayabilirler.

Sahte Sigortalılık Sebebiyle Emekliliğin İptalinde Hizmet Tespit Davası

Sahte sigortalılıktan dolayı emekliliği iptal olan kişilerin iş mahkemelerinde hizmet tespit davası açarak sigortalılıklarının sahte olmadığını primlerinin hukuka uygun olarak ödendiğini ispat ederek emekliliklerinin iptal olması işleminde hukuka uyarlılık olmadığını kanıtlayabilirler. Hizmet tespit davasında görevli mahkeme iş mahkemeleri olup yetki alanında iş mahkemesinin bulunmaması halinde asliye hukuk mahkemeleri bakmakla görevli mahkemedir. Hizmet tespit davaları davalı işverenin yerleşim yerinde açılmaktadır. Yani sahte sigortalı olduğunuzun iddia edildiği işyerinin bulunduğu ilde dava açılmalıdır.

Hizmet tespit davası sadece sahte sigortalılık durumunda değil; İşveren tarafından işçinin sigorta bildirimi yapılmaksızın çalıştırılması halinde, İşverenin, işçinin sigorta primini hiç yatırmaması halinde, İşverenin, işçinin sigorta primini eksik yatırması halinde de açılabilmektedir. Hizmet tespit davaları işçinin son çalışma yılından başlanmak suretiyle 5 yıl içerisinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü nitelikte bir süredir. Bu sebeple süre koşulu hakim tarafından resen gözetilmektedir.

Sahte Sigortalılık Ne Demektir?

Sahte sigortalılık, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından işyerinin ve işin gerçek dışı olduğunun tespitiyle prim günlerinin silinmesidir. Kişiler, hem devletin sunduğu sağlık hizmetlerinden faydalanmak hem de uzun dönem sigorta prim gün sayısını doldurup emeklilik hakkı kazanabilmek amacıyla bu yollara başvurmaktadır. Sahte işyeri olduğu tespiti Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılmaktadır. Denetmenlik görevlisi olan memurların yaptıkları teftiş neticesinde ve tespitleri doğrultusunda iş yeri usule uygun olmayan sahte işyeri olarak sisteme kayıt edilmektedir.

Ancak sistemdeki en büyük hata “kurunun yanında yaşın da yanması” olarak tabir edebileceğimiz durumun meydana gelmesidir. İşyerinin külliyen sistemde sahte işyeri olarak tanımlanması, mevcut işyerindeki gerçek sigortalıları da etkilemekte ve hak kayıplarının doğmasına yol açmaktadır. Bir diğer mağduriyet sebebi ise sigortalı hizmetin sahteliğini tespitle görevli olan memurların, taktir yani değerlendirme yapma serbestiyetinin çok geniş olması ve bu kanaat yetkisinin de çoğu zaman hak sahibi vatandaşların aleyhine kullanılmasıdır.

Bu durum zaman zaman ödeme güçlüğü ve bütçedeki mali yükü sebebiyle Sosyal Güvenlik Kurumu’nun giderlerini azaltmak için politik nedenlerle geniş kitlelere uygulanmaktadır. Bu durumda da haklarının iadesi için dava açanlar haklarını geri kazanmakta, geriye kalanlarsa bu duruma katlanmak zorunda kalmaktadır.

Emekliliğin İptali Halinde İdare Mahkemesinde Dava Açılması Süreci

Sosyal güvenlik kurumu tarafından emeklilikleri iptal edilen kişilerin idare mahkemesine başvuruda bulunarak ilgili idari işlemin ortadan kaldırılmasını talep edebilirler. İdare mahkemesinden bu işlem iptal edilene kadar emekli maaşı alınmaya devam edilebilmesi için yürütmeyi durdurma talebinde bulunabilmek mümkündür. Bu dava ile birlikte davalı idare tarafından dosyaya sunulan belgeler neticesinde mahkeme tarafından emekliliğin iptali işleminde hukuka uyarlılık olup olmadığına ilişkin karar verilecektir.

İdari işlemin iptali davasında görevli mahkeme idare mahkemesi olup davanın iptale konu idari işlemi yapan kurum olan sosyal güvenlik kurumunun bulunduğu yer mahkemesi olacaktır. Burada dava açma süresi 60 gün olarak belirlenmektedir. Kişi isterse öncelikle sosyal güvenlik kurumuna bir dilekçe ile itirazda buluna bilirler. Ardından 30 gün içerisinde olumsuz cevap gelmesi veya hiç cevap gelmemesi durumunda 60 günlük dava açma süresi kaldığı yerden devam edecektir.