Gecikmesinde sakınca bulunan hal; derhal işlem yapılmadığı takdirde suçun iz, eser, emare ve delillerinin kaybolması veya şüphelinin kaçması veya kimliğinin tespit edilememesi ihtimalinin ortaya çıkması ve gerektiğinde hakimden karar almak için vakit bulunmaması halini ifade eder. (Yargıtay 11. CD-K.2021/2260) Gecikmesinde sakınca bulunan hal kavramı, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda açıkça tanımlanmamıştır.
Gecikmesinde sakınca bulunan hal Ceza Muhakemesi Kanunu’nda değil, Adli Arama ve Önleme Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde tanımlanmıştır. Kanun’da açık bir düzenleme olmamasına karşılık Kanun’un bazı hükümlerinde gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı ve mahkemeye bazı koruma tedbiri gibi cezai işlemleri yapma yetkisi tanınmıştır.
Gecikmesinde sakınca bulunması aslında, hakimden karar alınmasının beklenilemeyeceği acele bir işlem olmasında söz konusu olur. Şüpheli veya sanığın delilleri karartma şüphesi, kaçma şüphesi veya diğer alınan koruma tedbirlerinin amaçlarının tehlikeye girmesi nedeniyle, hakime başvurulmadan doğrudan işlemin yapılması durumunda gecikmesinde sakınca bulunan halin varlığı kabul edilir. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu yazımızda gecikmesinde sakınca bulunan hal esasları ele alınmıştır.
Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hal Nedir?
Gecikmesinde sakınca bulunan hal; “adli aramalar bakımından gecikmesinde sakınca bulunan hal; “derhâl işlem yapılmadığı takdirde suçun iz, eser, emare ve delillerinin kaybolması veya şüphelinin kaçması veya kimliğinin tespit edilememesi ihtimâlinin ortaya çıkması ve gerektiğinde hâkimden karar almak için vakit bulunmaması halini” ifade eder.
Gecikmesinde sakınca bulunan hal kavramı, Adli ve Önleme Arama Yönetmeliği madde 4’de şu şekilde tanımlanmıştır. Buna göre:
“a. Adlî aramalar bakımından; derhâl işlem yapılmadığı takdirde suçun iz, eser, emare ve delillerinin kaybolması veya şüphelinin kaçması veya kimliğinin tespit edilememesi ihtimâlinin ortaya çıkması ve gerektiğinde hâkimden karar almak için vakit bulunmaması hâlini,
b. Önleme aramaları bakımından; derhâl işlem yapılmadığı takdirde, millî güvenlik ve kamu düzeninin, genel sağlık ve genel ahlâkın veya başkalarının hak ve hürriyetlerinin korunmasının tehlikeye girmesi veya zarar görmesi, suç işlenmesinin önlenememesi, taşınması veya bulundurulması yasak olan her türlü silâh, patlayıcı madde veya eşyanın tespit edilememesi ihtimâlinin ortaya çıkması ve gerektiğinde hâkimden karar almak için vakit bulunmaması hâlini,”
şeklinde belirtilmiştir.
Gecikmede sakınca bulunmasından, delillerin karartılması endişesi, şüpheli ya da sanığın kaçma tehlikesi veya aramanın amaçları açısından bir zarar doğması riskinin bulunması nedeniyle, hakime gidilmekle meydana gelebilecek zaman kaybının aramayı güçleştirmesi ya da imkansız hale getirmesi anlaşılmalıdır. Başka bir ifadeyle, bu halde hakimden karar alınmasının beklenemeyeceği acele bir durum söz konusu olmalıdır.(…) Arama işlemi derhal yapılmadığında sonradan yapılması imkansız veya anlamsız hale gelecekse ya da işlemle hedeflenen amaçlara ulaşılması fazlasıyla zorlaşacaksa, gecikmesinde sakınca bulunan halin varlığı kabul edilmelidir.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda gecikmesinde sakınca bulunan hal, hakim kararı alınmasının mümkün olmadığı veya zaman kaybının delil kaybına ya da şüphelinin kaçmasına yol açacağı durumlarda söz konusu olur.
- CMK m.116–119: Arama işlemleri kural olarak hakim kararıyla yapılır. Ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı, savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amiri arama emri verebilir.
- CMK m.127: El koyma işlemlerinde de hakim kararı esastır; ancak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı karar verebilir.
Bu işlemler sonradan hakimin onayına sunulmak zorundadır.
Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hal Hakkında Yargıtay Kararları
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2014/1269 K. 2014/20809 T. 08.12.2014
Cumhuriyet Savcısı tarafından gecikmesinde sakınca bulunduğundan bahisle verilmiş yazılı bir arama izni bulunmasına rağmen arama kararında gecikmesinde sakınca bulunan halin gerekçesinin belirtilmediği, dosya içerisinde bulunan 02.02.2011 tarihli arama tutanağının tarih ve saati incelendiğinde aramanın hafta içi mesai saatleri içerisinde yapılmış olması nedeniyle arama kararının savcılık tarafından verilemeyeceği, buna göre yapılan aramanın usul ve yasaya aykırı olduğu, sanık aşamalarda ki savunmalarında ise sigaraları içmek amacıyla aldığını, ticari amacının olmadığını beyan etmiş olup işyerinde yapılan aramada da herhangi bir suç unsuruna rastlanmadığı, usulsüz arama sonucu kanuna aykırı olarak elde edilen delil (eşya) dışında sanığın mahkumiyetini gerektirecek başkaca bir delil de elde edilemediği ve kaçak eşyanın miktar ve mahiyeti gözetildiğinde, dava konusu eşyayı ticari amaçla bulundurduğuna dair sanığın savunmasının aksine mahkumiyeti için her türlü şüpheden uzak, kesin, yeterli ve inandırıcı delil bulunmadığı halde, beraati yerine yazılı gerekçeyle mahkumiyetine karar verilmesi (…)
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021/4375 K. 2021/15668 T. 24.11.2021
Arama kararında gecikmesinde sakınca bulunan halin gerekçesinin belirtilmediği, kaldı ki bir gün önce aynı olayla ilgili mahkemeden adli arama kararı alınabilmesi nedeniyle ortada gecikmede sakınca bulunan bir halden de bahsedilemeyeceği, dosya içerisinde bulunan 25.11.2011 tarihli arama tutanağının tarih ve saati incelendiğinde aramanın hafta içi mesai saatleri içerisinde yapılmış olması nedeniyle arama kararının gecikmesinde sakınca olduğuna dair gerekçe belirtilmeksizin savcılık tarafından verilemeyeceği buna göre yapılan aramanın usul ve yasaya aykırı olduğu, (…)
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2015/18389 K. 2017/9112 T. 9.11.2017
Cumhuriyet Savcısından arama kararı talep edilmesini gerektirir nitelikte gecikmesinde sakınca bulunan hallerin neler olduğu açıkça gösterilmeden, Cumhuriyet Savcısı tarafından da gecikmesinde sakınca bulunan ve aciliyeti haklı kılan halin ne olduğu belirtilmeden gündüz vakti saat 14:00 ila 16:00 saatlerini kapsayacak şekilde CMK.nun 119. maddesine ve hukuka aykırı şekilde arama kararı verilmesini, (..)
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 22.09.2021 tarihli ve 2021/1490 Esas, 2021/2261 Karar sayılı kararı
Kolluk görevlilerinin istihbari bilgilere istinaden sanığın evinde, gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında Cumhuriyet savcısı tarafından verilen arama kararı neticesinde suça konu eşyaları ele geçirdiği, mesai saatleri içerisinde gecikmesinde sakınca bulunan halin nedeni belirtilmeksizin Cumhuriyet savcısı tarafından verilmiş arama kararının usulüne uygun olmadığı, sanığın suçu kabul etmediği de birlikte değerlendirildiğinde usulsüz arama sonucu elde edilen delilin hükme esas alınamayacağı gerekçesi ile sanığın beraatine karar vermek gerekmiştir.
Bizi Arayın
WhatsApp