Davadan Feragat ve Davadan Vazgeçme Arasındaki Farklar

Davadan feragat ve davadan vazgeçme arasındaki farklar kanunda tek tek yazılmamıştır. Davacı, tasarruf ilkesinin bir sonucu olarak açmış olduğu davaya devam etmek istemeyebilir. Davacı, değişik şekillerde, davasını takipten vazgeçebilir. Aynı davayı tekrar açabilmek üzere davanın geri alınmasını sağlayabileceği gibi, dava konusu olan talebinden de feragat edebilir. Davanın geri alınması ile davadan feragat, usulleri ve doğurdukları sonuçlar bakımından birbirinden farklıdır. Davayı geri alan davacı, bu hakkından feragat etmiş olmamaktadır; aksine ileride dava açma hakkını saklı tutarak, açılan davayı şimdilik geri almaktadır. Feragat ile davacı dava dilekçesinde sonuç kısmında talep ettiklerinden kısmen veya tamamen vazgeçmiş olur.

Davadan feragat ve davadan vazgeçme arasındaki farklar son derece önemlidir. Zira yanlış işlem yaparsanız davanız olumsuz etkilenebilir. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu yazımızda davadan feragat ve davadan vazgeçmeye ilişkin temel bilgiler verildikten sonra iki yol arasındaki farklardan bahsedilecektir.

Davadan Feragat Nedir? Nasıl Yapılır? Sonuçları Nelerdir?

Davadan feragat, HMK 307 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Davadan feragat, davacının açmış olduğu davadaki talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Feragat ile davacı dava dilekçesinde sonuç kısmında talep ettiklerinden kısmen veya tamamen vazgeçmiş olur. Feragatin konusu davacının ileri sürdüğü talep sonucudur.  Sadece bir usul işleminden feragat, davadan feragat değildir (örneğin temyizden feragat). Feragat kısmen veya tamamen yapılabilir.

• Kısmen Feragat: Davadan kısmen feragat, dava konu edilen taleplerin bir kısmından vazgeçilerek mahkemenin feragat edilen kısım için karar vermemesidir. Kısmi feragatte, feragat edilen kısım için dava sona erer, feragat edilmeyen talepler bakımından ise davaya devam edilir.
• Tamamen Feragat: Davadan tamamen feragat edilmesi, davaya konu edilen tüm taleplerden vazgeçilerek mahkemenin esası incelemeden sadece taraf ehliyetine bakarak hüküm vermeden karar vermesidir.

Dava açılmadan önce feragat yapılamaz. Davadan feragat, hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada yapılabilir. Özel hukuka ilişkin feragatten farklı olarak usul hukukunda feragat tek taraflıdır ve bunun için karşı tarafın veya mahkemenin iznine gerek yoktur (HMK m. 309/2). Feragat, kayıtsız şartsız olmalıdır, şarta bağlı feragat geçerli değildir. Feragatte bulunan bir avukat ise, vekaletnamesinde açık yetkisinin bulunması gerekir. Davacı, vereceği bir dilekçeyle ya da yargılama (duruşma, keşif vs. diğer yargılama işlemleri) sırasında sözlü olarak feragat beyanında bulunabilir (m. 309). Yani davadan feragat iki şekilde yapılabilir. Bunlar;

• Sözlü feragat: Davacı, yargılama sırasında (duruşmada) davasından sözlü olarak feragat edebilir. (HMK m.309/1. madde) Bu durumda, davacının kısmen veya tamamen feragat beyanı duruşma tutanağına yazılır ve okunarak davacıya imza ettirilir (HMK m.154,1/ç madde)
• Yazılı feragat: Davacı, mahkemeye vereceği davadan feragat dilekçesi ile de davasından feragat edebilir. Bu halde, davacının dilekçe ile yaptığı davadan feragatin geçerli olabilmesi için, dilekçedeki feragat beyanının ayrıca duruşma tutanağına geçirilmesine ve kendisine imza ettirilmesine gerek yoktur. Böyle bir feragat dilekçesinin (davacı veya feragate yetkili vekili tarafından) mahkemeye verildiğinin tutanağa yazılması yeterlidir.

Davadan feragatin sonuçlarını şu şekilde sayabiliriz:

• Feragat, kesin hüküm gibi sonuçlarını doğurur (HMK m. 311) ve davacı feragatten dönemez. Bu karara karşı, sadece usul hukuku kurallarına aykırılık sebebiyle kanun yoluna başvurulabilir. Feragatin hata, hile, ikrah sebebiyle geçersiz olduğu aynı davada veya feragatin feshi için açılacak ayrı bir davada ileri sürülebilir.
• Davadan feragat eden davacı, bununla dava dilekçesinin sonucu bölümünde istemiş olduğu haktan tamamen veya kısmen vazgeçer (feragat eder). Dolayısıyla feragat halinde aynı konuda yeniden dava açılamaz.
• Davadan feragat halinde davacı, taleplerinde vazgeçerek davayı kaybetmiş sayılmaktadır. Dolayısıyla feragat kararı üzerine, davacı, yargılama giderlerine davada aleyhine karar verilmiş gibi mahkûm olur (HMK m. 312/1); ancak ilk duruşmada feragat ederse, karar ve ilâm harcının üçte biri, daha sonra feragat ederse üçte ikisini öder (Harç Kanunu m. 22). Bununla birlikte kısmen feragat halinde yargılama giderleri, diğer feragat edilmeyen kısım için devam eden dava sonucunda çıkacak karara göre orantılı olarak taraflara yükletilmektedir
• Feragat, delillerin toplanmasına ilişkin ara kararın gereğinin yerine getirilmesinden önce gerçekleşirse, tarifedeki vekâlet ücretinin yarısına, daha sonra gerçekleşirse tamamına davacı aleyhine hükmedilir (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m. 6).

Davadan Vazgeçme Nedir? Nasıl Yapılır? Sonuçları Nelerdir?

Davadan vazgeçme, HMK 123. maddesinde “davanın geri alınması” başlığı altında düzenlenmiştir. Davanın geri alınması, davacının açtığı davadan ileride tekrar açabilme hakkını saklı tutarak şimdilik vazgeçmesidir. Davanın geri alınması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Dava hiç açılmamış sayıldığından, davasını geri alan davacı geri aldığı davasını ileride yeniden açabilir.

Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar yazılı veya sözlü olarak mahkemeye bildirimde bulanarak davasını geri alabilir. Davanın geri alınmasına ilişkin sözlü beyanın tutanağa geçirilmesi ve davacı tarafından imzalanması gerekir. Davacının davasını geri alabilmesi için davalının açık rızası bulunmalıdır. Davalının rızası açık ve koşulsuz olmalıdır. Davalının sessiz kalması açık rıza olarak kabul edilmez. Davacının davasını geri almasına davalı açıkça rıza göstermezse yargılamaya devam edilir. Davacının davayı geri almasına davalı açıkça muvafakat vermezse ve davacı da davasını takip etmezse, davalı isterse dosyayı işlemden kaldırtır isterse yargılamaya davacının yokluğunda devam edilir.

Davadan Feragat ve Davadan Vazgeçme Arasındaki Farklar Nelerdir?

Davacı, değişik şekillerde, davasını takipten vazgeçebilir. Aynı davayı tekrar açabilmek üzere davanın geri alınmasını sağlayabileceği gibi, dava konusu olan talebinden de feragat edebilir. Davanın geri alınması ile davadan feragat, usulleri ve doğurdukları sonuçlar bakımından birbirinden farklıdır. Bu farkların bilinmesi hak kayıpların yaşanmaması adına oldukça önemlidir. Davadan feragat ile davadan vazgeçme arasındaki temel farklar şunlardır:

• Davadan feragat ile davanın geri alınması arasındaki farklardan biri kullanılma usullerine ilişkindir. Davadan feragat, davalının rızasına bağlı değilken, davacının davayı geri alması davalının rızasına bağlanmıştır. Feragat tek taraflıdır ve bunun için karşı tarafın veya mahkemenin iznine gerek yoktur. Buna karşılık davacı dava açtıktan sonra, davalının açık rızası olmadan davasını geri alamaz.
• Hukuki sonuçlar açısından iki usulü yok arasında temel bir farklılık bulunmaktadır. Davasını geri alan davacı, hakkından feragat etmemekte, ileride tekrar dava açma hakkını saklı tutarak şimdilik davayı takip etmeyerek geri almaktadır. Geri alma halinde, hakkın özünden vazgeçilmediği için aynı konuda ileride yeniden dava açılabilmektedir. Davadan feragatte ise, davacı açıkça dava konusu haktan ve sonuç olarak davadan feragat etmekte, davayı takip etmemektedir. Davadan feragat eden davacı, bununla dava dilekçesinin sonucu bölümünde istemiş olduğu haktan tamamen veya kısmen vazgeçer (feragat eder). Feragat halinde aynı konuda yeniden dava açılamaz.
• Davadan feragat ile davadan vazgeçme arasındaki bir fark da vekalet yetkisi açısından kendisini göstermektedir. Davanın geri alınması vekâletin kanuni kapsamı içindedir. Dolayısıyla avukatın davanın geri alınması için özel bir yetkiye ihtiyacı yoktur. Buna karşılık avukatın davadan feragat edebilmesi için vekaletnamesinde özel yetki bulunması gerekir.