İdare Hukuku

Milli ve Nato Kişi Güvenlik Belgesi Nedir? Nasıl Alınır?

Kişi güvenlik belgesi ne işe yarar?

Milli ve Nato kişi güvenlik belgesi kişilerin stratejik bazı özel veya kamu kurumlarında çalışması için verilen belgedir. 5202 sayılı Savunma Sanayi Güvenliği Kanunu, Savunma Sanayi Güvenliği Yönetmeliği çerçevesinde;

Kişi Güvenlik Belgesi : Personelin, gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme ya da projeye, bilmesi gereken prensibi çerçevesinde nüfuz edebilmesini veya bunların muhafaza edildiği gizlilik dereceli yerlere giriş iznini sağlayan belgeyi ifade etmektedir.

Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesinin “Kişi Güvenlik Belgeleri” başlıklı 5. bölümünün 1/a maddesinde, Kişi Güvenlik Belgesi; kişinin, görevi gereği bilmesi gereken gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme veya projeye nüfuz edebilmesini sağlayan ve/veya bu gibi gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzemenin bulunduğu Kontrollü Oda veya gizlilik dereceli projelerin yürütüldüğü Kontrollü Bölgelere veya gizlilik dereceli yerlere giriş iznini gösteren bir belgedir.

Savunma sanayi alanında faaliyet gösterecek kuruluşlarda çalışan, kuruluş ve proje güvenliğinin sağlanması amacıyla, hakkında yapılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması sonucunda durumu uygun bulunan kişiler için Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamınca tanzim edilir.

Kişi güvenlik belgesi bazı kurumların önem ve hassasiyetinden dolayı çalıştıracağı personeli belirleme noktasında sıkı bir araştırma ve takdir hakkı tanımaktadır. Savunma sanayi gibi stratejik öneme haiz bilgilere erişim hakkı sağladığından kurumun personelini seçerken yaptığı araştırmadır. Kişi güvenlik belgesi almak için yapılan başvuru sonrasında kişi, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulur. Bu araştırma neticesinde kişi güvenlik belgesi düzenlenir. Msb kişi güvenlik belgesi düzenlerken ilgili kurumlardan kişi hakkında bilgi talep edebilir.

Milli gizlilik kleransı ismi de verilen Nato kişi güvenlik belgesi Dışişleri Bakanlığı’nın düzenlemesi ile verilir. Nato güvenlik soruşturması yapılacak mesleğin öneminden dolayı çok kapsamlı ve detaylı gerçekleştirilir.

Nato kişi güvenlik belgesi verilmeyen kişiler Dışişleri Bakanlığı’na karşı 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açmaları gerekir. Bu süre hak düşürücü süre olup geçirilmesi durumunda davanız usulden reddedilecektir. Nato kişi güvenlik belgesinin verilmemesine karşı açılan davada yürütme durdurma verilmesi durumunda belgeniz geçici olarak düzenlenir. Davanın esastan sonuçlanmasına kadar mesleğinizi icra edersiniz. Nihai karar ile birlikte bu durum kesin hale gelecektir.

Msb kişi güvenlik belgesi sorgulama bölümü yoktur. Kişi güvenlik belgesi kurumunuza veya size tebliğ edilir. Özel savunma sanayii güvenlik soruşturması sebebiyle mesleğini yapamayan kişilerin idari dava açmaktan başka çaresi bulunmamaktadır. İdari dava tek ve zorunlu başvuru yoludur.

Milli Kişi Güvenlik Belgesi Almak İçin Nereye/Nasıl Başvurulur?

Şahıs şirketi statüsünde olan kuruluşların hissedarlarının tamamı, anonim şirket statüsünde olan kuruluşların ise ortaklarından, gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzemeye nüfuz etmesine yönetim kurulu kararı ile izin verilen hissedarlar ile bu kuruluşların yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardımcıları, güvenlik koordinatörü ile gizlilik dereceli bilgi,  belge ve malzemeye nüfuz etmesi muhtemel personeli için Kişi Güvenlik Belgesi alınması maksadıyla, başvuru evrakları ile birlikte, kuruluş tarafından Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına başvuru yapılır.

Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamı yapılan bu başvuruyu yasal süreler içerisinde karar bağlar ve talepte bulunan kuruma tebliğ eder. Kişiler bireysel olarak milli kişi güvenlik belgesi almak için başvuruda bulunamaz. Kişi güvenlik belgesi talebini sadece ilgili şirket yapabilir. Sonuçta şirkete bildirilir. Kişiye tebliğ yapılmaz.

NATO Kişi Güvenlik Belgesi Almak İçin Nereye/Nasıl Başvurulur?

NATO gizlilik dereceli Tesis Güvenlik Belgesi bulunan kuruluşlarca talep edilen NATO gizlilik dereceli Kişi Güvenlik Belgeleri, Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı Merkez Kurulu Başkanlığı adına Savunma Sanayii Millî  Güvenlik  Makamınca  düzenlenir.  Anılan Kişi Güvenlik Belgeleri yurt içi kullanım için geçerli olup, yurt dışı Kişi Güvenlik Belgesi ihtiyaçları, Dış İşleri Bakanlığı bünyesindeki Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilâtı Merkez Kurulu Başkanlığınca değerlendirilir.

Bu ayrımın yapılmasında temel gaye kişilerin çalışacakları yer itibariyle farklılık bulunmasındandır. Zira Savunma Sanayii Milli  Güvenlik  Makamınca düzenlenen NATO Kişi Güvenlik Belgesi sadece ülkemiz sınırları içerisinde, ülke hakimiyetini esas alındığından Türkiye Cumhuriyeti kurumlarınca düzenlenirken, Dış İşleri Bakanlığı bünyesindeki Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı Merkez Kurulu Başkanlığınca düzenlenen NATO Kişi Güvenlik Belgesinde kişinin artık uluslararası arenada faaliyet göstereceği gözetildiğinden Dışişleri Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir.

Kişi Güvenlik Belgesi Alan Kişi Herhangi bir Kontrole Tabi Tutulur Mu?

Kişi Güvenlik Belgesine sahip personelin, her altı ayda bir olmak üzere, kuruluşlar tarafından adli sicil takibi yaptırılır. (Adli sicil takibinde ilgili personelin “adli sicil ve arşiv kaydı” olmadığına dair yazılı beyanı yeterli kabul edilebilir.). Kişi Güvenlik Belgesine sahip personelin adli kovuşturmaya maruz kalması ya da herhangi bir sebeple hüküm giymesi veya adli sicil takibi sonrasında bir problemle karşılaşılması durumunda, bu durum ivedilikle ilgili makamlara bildirilir. İlgili makamların görüşü alınana kadar geçen süre içinde söz konusu personelin gizlilik dereceli bilgi, belge, malzeme ve projeye nüfuz etmesi engellenir.

Kişi Güvenlik Belgesi İdari Makamlarca Hangi Usul ve Esaslarda Neye Göre Verilir?

Kişi Güvenlik Belgesi talep edilen personel için, 5202 sayılı Kanunun dördüncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, ilgili makamın talebi üzerine, mevzuata uygun olarak Millî İstihbarat Teşkilâtı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yaptırılır. Sonuç, araştırma isteyen makama bildirilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu uygun olanlar ile hakkında olumsuzluk bulunan personel için Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilip edilemeyeceğine ilişkin hukuki mütalaa sonrası uygun bulunan kişilere, ilgili makam tarafından, istenilen gizlilik derecesinde en fazla beş yıl süreyle geçerli Kişi Güvenlik Belgesi tanzim edilir.

Beş yılın sonunda yenilenmesi talep edilecek Kişi Güvenlik Belgesi için altı ay önceden yenileme talebinde bulunulur. Yenilemede de ilk başvuru gibi bütün işlemler aynen tekrar edilir. İlgili makamca, yenileme süreci başlatılan, süresi dolan Kişi Güvenlik Belgesi yenisi tanzim edilene kadar kullanıma devam edilir. Kuruluşlarca süresi dolan Kişi Güvenlik Belgesinin yenilenmemesi durumunda ise belgenin süresinin bitimini müteakip en geç 15 gün içinde ilgili makama iade edilir.

Milli Kişi Güvenlik Belgesi Hangi Hallerde Verilmez?

MSY 317-2 (C) Millî Savunma Bakanlığı Savunma Sanayii Güvenliği Yönergesi çerçevesinde;

a. Kasıtlı bir suç nedeniyle bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezası alanlarla, cezası ya da mahkûmiyeti ertelenmiş, seçenek yaptırımlara çevrilmiş veya affa uğramış olsa bile; cinsel dokunulmazlığa karsı suçlar, kamunun sağlığına karsı suçlar, kamu güvenine karşı suçlar, kamu barısına karsı suçlar, Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar,

Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçları ile hırsızlık, yağma, nitelikli mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas, zehirli madde katma, bozulmuş, değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç yapma veya satma, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, uyuşturucu veya uyarıca madde kullanılmasını kolaylaştırma, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, fuhuş, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, zimmet, irtikap, rüşvet, görevi kötüye kullanma, göreve ilişkin sırrın açıklanması, iftira, suç uydurma, yalan tanıklık, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İslenen Suçlar Hakkında Kanuna muhalefet suçlarından mahkum olanlar,

b. Yukarıdaki bentte sayılan suçlar nedeniyle haklarında soruşturma ya da soruşturma yürütülenlerle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olanlardan; mevcut bilgi, belge delil, görev safahatı gibi hususlar da dikkate alınarak yapılacak

değerlendirme sonucunda kişi güvenlik belgesi verilmesi sakıncalı görülenler,

c. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda belirtilen mavi kart uygulaması kapsamında olanların hakları saklı kalmak kaydıyla, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkanlar veya çıkarılanlarla yabancı uyruklu olanlar,

d. Herhangi bir sabotaj, isyan, casusluk, vatana ihanet hareketine katılanlar ve bu hareketlere katılanlara yardımda bulunanlarla, görevi olmaksızın ya da haklı bir sebebe dayanmaksızın herhangi sabotör, casusla ya da hasım bir devletin temsilcileriyle temas kurmuş olanlar,

e. Sır saklayamamak, akıl hastalığı, alkoliklik, unutkanlık ve sara gibi güvenliği tehlikeye düşürecek durumları tespit edilenler,

f. Atatürk İlke ve İnkılâplarına aykırı davranışta bulunanlar.

NATO Kişi Güvenlik Belgesi Hangi Hallerde Verilmez?

NATO Güvenlik komitesi tarafından hazırlanan NATO Personnel Security Directive dökümanı Personel Güvenlik Kleransının Uygunluğun Değerlendirilme Kriteri (Criteria for Assessing Eligibility for a Personnel Security Clearance) başlığı altında NATO Kişi Güvenlik Belgesi için gerekli olan haller şu şekilde sıralanmıştır;

1. Bir kişiye Kişi Güvenlik Belgesi (Personnel Security Clearance) verilmesi ve Kişi Güvenlik Belgesinin muhafaza edilmesi için bireyin sadakatini, güvenilirliğini ve güvenilirliğini değerlendirmek için temel kriterleri içermektedir. Bu paragraflar, potansiyel güvenlik kaygılarına yol açabilecek karakter ve koşulların yönlerini ele almaktadır.

2. Kriterler ulusal mevzuata uygun olarak, bireyin eşinin, birlikte yaşadığı ya da yakın aile üyesinin karakterleri, davranışları ve durumları için geçerli olmasına rağmen, bireyin uygunluğu göz önünde bulundurulduğunda dikkate alınmalıdır.

3. Bu kriterler bireyin, eşinin, birlikte yaşadığı ve aile üyeleri için uygulanmalıdır:

a. Herhangi bir casusluk, terörizm, sabotaj, vatana ihanet veya isyan eylemi gerçekleştirmek için (taahhüt etmeye teşebbüs eden) başka biriyle irtibatta olmamak, yardım etmemek ve başkalarına yardım etmek için harekete geçmeye teşebbüs etmemiş olmak;

b. NATO / NATO ülkelerince resmi görev süresince yetkilendirilmedikçe; yabancı ulusların istihbarat servisleri de dahil olmak üzere, kurumların veya yabancı milletlerin temsilcilerinden oluşan bir temsilcinin, yani teröristlerin, sabotajcıların ya da kuruluş temsilcilerinden biri olduğu şüphesi bulunan bir casus, terörist, sabotajcı ya da bireyden oluşan bir birlik içinde olmamak,

c. Şiddetli, yıkıcı veya diğer yasa dışı yollarla üye devletlerin hükümetini devirmeyi, üye devletlerin hükümet biçimlerindeki bir değişikliği hedefleyen herhangi bir örgütün üyesi olmamak,

d. Yukarıda geçen c) bendinde tanımlanan ya da yakın zamanda bu tür kuruluşların üyeleri ile yakın ilişki içinde olan herhangi bir kuruluşun yakın geçmişte veya halihazırda destekçisi olmamak,

e. Özellikle güvenlik niteliğinde olmak üzere, kasıtlı olarak önemsiz bilgi verilmiş, yanlış bilgi verilmiş, personel güvenlik formunun doldurulmasında veya güvenlik görüşmesi sırasında kasıtlı olarak yalanlanmış olmak,

f. Cezai bir suçtan veya alışılmış suç eğilimlerini belirten suçlardan mahkum edilmemek veya ciddi maddi zorluklar veya açıklanamayan refah; ya da alkol bağımlılığı, yasadışı uyuşturucu kullanımı / yasal ilaçların kötüye kullanımı geçmişi olmamak,

g. Şantaja ya da baskıya karşı savunmasızlık riskini doğurabilecek her türlü cinsel suiistimal de dahil olmak üzere, davranışlarda bulunmamak,

h. Hareket veya konuşma yoluyla, sahtekârlık, sadakatsizlik, güvenilmezlik, güvenilmezlik sergilememek,

i. Güvenlik düzenlemelerini ciddi veya sürekli olarak ihlal etti; ya da iletişim ve bilgi sistemleri ile ilgili olarak yetkisiz bir faaliyete teşebbüs etmek ya da başarılı olmak,

j. Kendi kararında veya güvenirliğinde önemli kusurlara neden olabilecek ya da istemeden, potansiyel bir güvenlik riski yaratabilecek herhangi bir hastalıktan ya da zihinsel ya da duygusal durumdan muzdarip ya da acı çekmiş olmamak, (Tüm bu durumlarda yetkili tıbbi tavsiye aranmalıdır,

k. Yabancı istihbarat teşkilatlarına, terörist gruplara veyahut diğer yıkıcı örgütlere, çıkarları NATO / NATO ülkelerinin güvenlik çıkarlarını tehdit edebilecek kişilere karşı savunmasız olabilecek yakın akrabalar veya yakın akrabalar aracılığıyla baskıya maruz kalmamak.

“Sonuç olarak; Milli / NATO Kişi Güvenlik Belgesi verilmesine yönelik ilgili mevzuat kapsamında söz konusu kriterler açık bir şekilde belirtilmiştir. Bu belgelerin verilmesinde sorumlu olan idari makamlardır. Bu yetkilerini hukuka uygun bir şekilde kullanmaları yasal bir zorunluluk olup, takdir yetkileri bu açıdan sınırsız değildir. İdarenin bu kapsamda tesis ettiği bütün işlemlere yönelik olarak idari yargıda dava açma imkanı bulunmaktadır.”

Milli / NATO Kişi Güvenlik Belgesi verilmemesi halinde 60 gün içinde, idare mahkemesine, yürütme durdurma istemli iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süre olup geçirilmesi halinde dava açma hakkınız yitirilecektir.

kadim-law-consultancy-office-09-04-2018-656

Başa dön tuşu