İdare Hukuku

Devlet Memurları Kanununa Göre Disiplin Soruşturması ve Cezası

Disiplin cezaları memurların uyması gereken, çalıştıkları kurumların iç düzen kurallarına uymaması halinde memurlara verilen cezalardır. Bu cezalar her kurumun kendi yönetmeliğinde ayrı ayrı düzenlense de 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 125. maddesinde en  genel haliyle düzenlenmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 125. maddesinde disiplin cezaları; uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, devlet memurluğundan çıkarma olarak en hafiften en ağıra doğru sıralanmıştır. Disiplin soruşturması disiplin cezası açıklanması elzem iki önemli kavram olarak karşımıza çıkmaktadır.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun 124. Maddesinde disiplin cezası tanımlanmıştır. İlgili madde uyarınca;  “kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara” verilen cezaya disiplin cezası denir.

Disiplin cezaları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca belli usul ve esaslara göre verilmesi gereklidir. Bu usul ve esaslar dışına çıkılarak verilen disiplin cezaları hukuka aykırı olacak ve İdare Mahkemesi tarafından iptali gerekecektir. İdari işlemler yapısı gereği icrailik ve hukuka uygunluk karinesinden yararlanır. Bu durumda pratikte hukuka aykırı bir idari işlemin, İdare Mahkemesi tarafından iptali sağlanana kadar hüküm ve sonuç doğurmasına sebep olur. İdare Mahkemesine açılan yürütme durdurma istemli iptal davasında, hukuka aykırı idari işlemin hüküm ve sonuç doğurmasına engellemek amacıyla ihtiyati bir tedbir olan yürütme durdurma kararı verilebilir. Bu karar neticesinde dava sonuçlanıncaya denk hukuka aykırı disiplin cezasının, memur hakkında hüküm ve sonuç doğurması engellenmiş olur.

Disiplin cezası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda dolaylı olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma göre disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı isleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilecek cezalardır.

Disiplin Soruşturması Disiplin Cezası Usulü

Disiplin cezası verilmeden önce mutlaka bir disiplin soruşturması açılmalı ve bu soruşturma kapsamında gerekli deliller toplanmalı ve tanıkların ifadelerine başvurulmalıdır. Olayın muhatabı memurun lehine ve aleyhine olayla ilgili delil, ifade, kayıt ve sair deliller başvurulmalıdır. Hatta gerekli durumlarda disiplin soruşturmasını yürüten muhakkik tarafından bilirkişi incelemesi dahi yaptırılabilir. Maddi ceza hukukuyla benzerlik gösteren idare hukukunda, ceza hukukunda yer alan kanıt şekillerine yer verilmesi izahtan varestedir. Disiplin soruşturması disiplin cezasının konusunu oluşturmaktadır.

Yine disiplin soruşturmasında soruşturmacı (muhakkik) olaydan ve olayın taraflarından bağımsız ve tarafsız bir kişi olmalıdır. Gerekli durumlarda soruşturmacı kurum dışından atanabileceği gibi heyet şeklinde de atanabilir. Ayrıca belirtmek gerekir ki; soruşturmacı aynı zamanda cezayı verecek disiplin amiri olmamalıdır. Bu durum disiplin soruşturmasının tarafsızlığına gölge düşürür. Bu nedenle disiplin amiri olan kişi disiplin soruşturmacısı olarak atanırsa, ilgili memura disiplin cezasının bir üst disiplin amiri vermelidir.

Son olarak disiplin cezası verilmeden önce mutlaka ilgili memura isnat edilen fiili içeren ve en az 7 gün süre verilerek savunması alınmalıdır. Savunma muhakkik tarafından alınabileceği gibi yetkili disiplin amiri tarafından da disiplin cezası verilmeden alınabilir. Savunma alınmadan verilen disiplin cezaları savunma hakkı ihlali olup, idari işlemin şekil bakımından sakatlayacaktır. Zira disiplin soruşturması disiplin cezasına sebebiyet veriyorsa doğal olarak savunma hakkı da sağlanmalıdır.

Disiplin cezalarına karşı İdare Mahkemesine 60 gün içerisinde yürütme durdurma istemli iptal davası açılması gereklidir. Bu süre hak düşürücü süre olup, geçirildiği takdirde dava açma hakkınız kalmayacaktır.

kadim-law-consultancy-office-09-04-2018-656

Başa dön tuşu