İdare Hukuku

Görevden Uzaklaştırma Nedir ?

Görevden uzaklaştırma nedir? Görevden uzaklaştırma; “Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görev başında kalmasında sakınca görülecek devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. 7068 sayılı kanun, 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin kanunlaşmış halidir. 7068 sayılı kanun yürürlüğe girerek 682 sayılı KHK’yi ortadan kaldırmıştır.

7068 sayılı Kanunu’nun (682 KHK)  1. maddesinde;  Bu Kanunun amacı; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlemek olduğu, 2. maddesinde ise; Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş, sözleşmeli erler ile diğer sınıftaki memurları kapsayacağı hükmü yer almış, 28. maddesinde ise, disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma hususunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanacağını kurala bağlamıştır.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, kolluk personeli hakkında görevden uzaklaştırma önlemi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 137- 145. maddelerinde yer alan hükümlere göre işlem yapılacağı anlaşılmaktadır. Görevden uzaklaştırma 2018 yılında memurlar için 6490 kez uygulanmıştır.

Görevden Uzaklaştırma Nedir ?

657 sayılı kanunun 137-145 maddelerinde; görevden uzaklaştırma önlemi tanımlanmış, bu önlemin kimler tarafından önerileceği, hangi hallerde alınacağı, önlemin ne kadar süre ile alınacağı, önlemi almaya kimlerin yetkili olduğu, soruşturmaya ne zaman başlanacağı, görevden uzaklaştırma önlemini alanların sorumlulukları, görevden uzaklaştırılanların hakları ve bu önlemin hangi hallerde kaldırılacağı hükme bağlanmıştır.

Görevden Uzaklaştırma Nedir?

Görevden uzaklaştırma; “Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görev başında kalmasında sakınca görülecek devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.” şeklinde tanımlanmıştır.

Toplumsal düzenin sağlanmasında var olan açık kamu yararı nedeniyle kişilerin hak ve yükümlülüklerinin yasama organının belirlediği sınırlar içerisinde sınırlanmasını içeren, kamu düzeninin sağlanması, sürdürülmesi, bozulduğunda tekrar kurulması, kamu düzenini olumsuz etkileyen faaliyetlerin gerektiğinde kuvvet de kullanmak suretiyle engellenmesine odaklanmış faaliyetlere kolluk denir.Bu faaliyetler farklı erkler içerisinde yapılandırılmış birimler tarafından yerine getirilir. Bu konuda görevli erkler; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve  Sahil Güvenlik Komutanlığı görevlidir. Bu üç kuruma birden kolluk denilmektedir.

Kolluk tanımı içerisinde geçen hizmetlerin tümü kamu hizmeti olarak adlandırılır. Kamu hizmeti, kolluk görevlileri eliyle yürütülür. Kamu kurum ve kuruluşlarında kamu hizmetlerini yürütenlere “kamu görevlisi” denir.Kamu görevlisi, devletin asli ve sürekli hizmetlerini yerine getiren kişidir.Kolluk personeli genel anlamda kamu personeli olup, yaptıkları hizmetler kamu görevidir.

Bu kavramları açıklamamızın sebebi, bir kamu görevlisinin görevden uzaklaştırılabilmesi için kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülmesi gereklidir. Bu koşulların birlikte bulunması gereklidir.Ortada herhangi bir sebep yokken sırf görevi başında kalması sakıncalı diye bir memuru görevinden uzaklaştırmak mümkün değildir.Ancak görevden uzaklaştırma tedbirinin uygulanabilmesi için ortada bir disiplin veya Türk Ceza Kanunu kapsamında soruşturmanın yapılmasını gerektiren bir olayın bulunması gereklidir. Bu olay üzerine, memurun kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevi başında kalmasına sakınca bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi yapılarak karar verilmelidir.

Kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerin ne olduğu maddede açıklanmamıştır, bu şekliyle atamaya yetkili amire geniş takdir yetkisi verilmiştir.Gerçekten de görevden uzaklaştırma önlemi, takdir hakkı kullanılarak alınabilecek, keyfiliğe yol açabilecektir.

Örnek olarak; zimmetine para geçirdiği iddiası ile memur hakkında herhangi bir soruşturma yapılmadan, somut kanıtlara dayanmadan bu önlemin alınması yasaya aykırıdır. Aynı memurun, zimmet suçunu işlediğine ilişkin kuvvetli karineler varsa görevi başında kalmasında sakınca olduğu hallerde görevinden uzaklaştırılabilir.

Disiplin Cezası Nedeni ile Görevden Uzaklaştırma

657 sayılı Devlet Memurları Yasası “Disiplin Kovuşturması” nedeniyle görevden uzaklaştırma hususunu 143/a ile 145. maddelerinde ele almıştır. Disiplin kovuşturması nedeni ile memur hakkında uygulanan önlem, geçici dahi olsa parasal haklarda kısıntı getirmesi nedeniyle memur güvencesine terstir. Hangi disiplin suçlarında bu yola başvurulacağı kanunda açık değildir.

Öncelikle ifade edilmelidir ki; takdir hakkı yetkili amirdedir. Fakat yetkili amir takdir yetkisini kullanırken sınırsız değildir. Hizmet gerekleri ve kamu hizmet amacına uygun kullanmak zorundadır.

Disiplin soruşturması sebebiyle görevden uzaklaştırma tedbiri en fazla 3 aydır. Bu süre sonunda memur hakkında bir karar verilmediği takdirde memurunda görevine başlatılması gereklidir. Bu sürenin bulunmasını keyfi uygulamaların önüne geçmektir.

Ceza Soruşturması ve Kovuşturması Sebebiyle Görevden Uzaklaştırma

Memurların görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı ceza soruşturması iki şekilde olur.

a) Bunlardan biri, memurların yargılanmasına ilişkin 4483 sayılı Yasa kapsamında yürütülen cezai soruşturma ve kovuşturmadır. Memurlar Ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında 4483 Sayılı Yasa, devletin ve diğer kamu kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerini ifa eden memurları ve diğer kamu görevlilerinin, görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercii, izlenecek usul ve esasları düzenlemektedir.

Görevden doğan suç; kamu görevlisinin ilgili mevzuat gereğince yerine getirmekte olduğu görevi nedeniyle işlediği ve doğrudan görevin içeriği ile ilgili suçtur.Diğer bir ifade ile kamu görevlisinin görevindeki yetkilerini kullanması veya kullanmaması ya da geç kullanması sonucunda gerçekleşen suçtur.Görev dolayısıyla işlenen suçlara örnek olarak; rüşvet, hukuka aykırı olarak kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini ifşa etmek gibi suçlar hem adli soruşturma konusu hem de meslekten çıkarma cezasını gerektiren disiplin suçudur.

b) Görevden kaynaklanmasa bile, özel yasalar gereği verilen yetkiye dayanarak, doğrudan Cumhuriyet Savcısı tarafından yapılan cezai soruşturmalar nedeni ile görevde kalması sakıncalı görülen Devlet Memuru görevinden uzaklaştırılabilir.Bu durumu a maddesinden ayıran özelliği doğrudan savcılıkça soruşturma yapılmasıdır.

Bu suçlar;

Ağır cezayı gerektiren suçüstü haller.

Türk Ceza Kanununda işkence ve kötü muameleye ilişkin suçlar.

Adli görevden doğan suçlar.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 6. madde kapsamında suçlar.

Kamu görevlisi aleyhine suç uyduranlar hakkında yapılan soruşturmalar.

3628 sayılı yasa kapsamında suçlar.

Atatürk aleyhine işlenen suçlar.

Örgütlü Suçlar.

c) Son olarak görevden uzaklaştırma tedbiri, memuriyet ve görevle ilgili olmayan bir suçtan dolayı da yetkili organlarca da alınabilir. Örnek olarak; uyuşturucu kullanmaktan hakkında yapılan cezai soruşturma nedeniyle tutuklanan kolluk mensubu görevden uzaklaştırılır.

Görevden Uzaklaştırılan Memurun Maaş Hakkı

Haklarında görevden uzaklaştırma işlemi uygulanan memur; aylığının üçte ikisini alacaktır. Aylık teriminden fiilen alınan aylık anlaşılmalıdır. Maaş kavramı ise aynı kanunun 68 ve 45. maddelerinde açıklanmıştır. Görevden uzaklaştırılan memur görevine tekrar döndüğü takdirde alamadığı üçte bir maaşlarını toplu alacaktır. Bunun için idareye yazılı başvuru yapması yeterlidir. Görevden uzaklaştırma maaşları üçte bir etkilese de sonrasında içeride biriken tüm maaşlar alınabilmektedir.

TSK görevden uzaklaştırma, Devlet Memurları Kanunu’na göre farklıdır. TSK bünyesinde görevden uzaklaştırılan asker maaşının tamamı alacaktır.  TSK görevden uzaklaştırma maaş durumunu etkilememektedir. Bu durumu memurlara göre farklılık arz etmektedir. Son olarak TSK geçici görevden uzaklaştırma 2018 yılı içerisinde sıkça başvurulan bir yoldur. Haklarında açılan adli ve idari soruşturmalar neticesinde TSK bünyesinde askerler açığa alınmaktadır.

Görevden Uzaklaştırmaya Yetkili Olanlar

Görevden uzaklaştırma önlemi yetkili amirler, müfettişler, valiler ve kaymakamlar tarafından alınır. Bu konu 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 138.maddesinde ele alınmıştır. Buna göre atamaya yetkili amirler, müfettişler, valiler ve kaymakamlardır.

Görevden uzaklaştırılan personel kendisine tebliğ yapıldıktan itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemesine yürütme durdurma istemli idari dava açmalıdır. Yapılacak yargılama neticesinde memur hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılacaktır. Görevden Uzaklaştırma Nedir? Sorusuna cevap verdik.

kadim-law-consultancy-office-09-04-2018-656

Başa dön tuşu