Boşanmada Şirket Hisseleri Paylaşımı

Boşanmada şirket hisseleri paylaşımı mal rejimi davası içerisinde talep edilmektedir. Evlilik birliği içerisinde edinilen şirket hisselerinin de boşanmanın kesinleşmesi ile birlikte paylaşımı gündeme gelmektedir. Şirket hisselerinin paylaşımı için mal rejiminin tasfiyesi davası açılması ve diğer alacaklarla birlikte şirkette bulunan payın da tasfiye edilmesinin talep edilmesi gerekmektedir. Boşanmada şirket hisseleri:

• Şirket hisseleri kişisel maldır; hisseler kime aitse o eşe bırakılır.
• Kar payları edinilmiş maldır; tasfiye hesabına dahil edilerek paylaşılır.
• Hisselerin değer artışıyla alınan mallar da edinilmiş mal kapsamında değerlendirilir.
• Yargıtay kararları uyarınca şirket mallarına tedbir konulamaz.

TMK 202. maddesi ile “Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilirler.” düzenlemesi yapılmıştır. İlgili kanun maddesi ve devamı maddelerde belirtildiği üzere eşler arasında eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi esastır. Mal rejiminin tasfiyesi içerisinde talep edilebilecek edinilmiş mallardan biri de şirket hisseleridir. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu makalemizde boşanma şirket hisselerinin paylaşımı hakkında bilgi vermeye çalışacağız.

Boşanmada Şirket Paylaşımı

Boşanma ile birlikte tasfiyesi talep edilebilen mallar yasal rejim gereği evlilik birliği içerisinde edinilmiş olan mallardır. Evlilik birliği içerisinde mesleki faaliyet ile elde edilen değerler de edinilmiş mal sayılmaktadır. Şirket hisseleri de edinilmiş mal rejimine dahildir. Boşanma davası ile birlikte şirket hisselerinin paylaşılabilmesi için mal rejimi davası açılması gerekmektedir.

Boşanma aşamasına gelmiş olan eşlerin şirkette payı olması halinde mal rejimi davası kapsamında diğer eş de şirketten pay talep edebilir. Şirket hisselerinin paylaşılması Medeni Kanun 202. Maddesi ve devamındaki maddelerde belirtilmiştir. Şirketin evlilik birliği içerisinde hissedarı olunması durumunda boşanan eşin de şirkette hakkı bulunduğu kabul edilmekte ve mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınmaktadır.

Şirket Hisseleri Edinilmiş Mal Mıdır?

Edinilmiş mallara katılma rejiminin sona ermesi halinde, eşlere tanınmış olan katılma alacağı hakkı evlilik birliğinin devamı süre since edinilen mallarda birliğin gerektirdiği yardımlaşma ve paylaşım dolayısıyla, diğer eşin de katkısı bulunduğu anlayışına dayandığından, katılma alacağının belirlenmesine esas alınan malvarlığı değerleri edinilmiş mallar olarak tanımlanmıştır. Edinilmiş malları;

• Eşlerin düzenli şekilde bir şekilde emek karşılığı edinilmiş malları,
• Eşlerin kişisel mal gelirleri, çalışma gücünün kaybedilmesi, nedeni ile kendilerine ödenen maddi tazminatlar ve eşlere yapılan sosyal güvenlik ve yardım misali eşlerin düzenli bir şekilde elde edilmeyen malları,
• Eşlerin edinilmiş mallarının yerine geçen değerler ve malları kapsar.

Kanunda edinilmiş mal olarak sayılan değerler ile de şirketlerin hisselerinin de şartları taşıması halinde mal rejiminin tasfiyesi kapsamında dikkate alınacağı açıktır. Eğer eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmakta ise ve yine şirket hisse alımı evlilik birliği içerisinde gerçekleşmiş ise mal rejiminin tasfiyesi davası ile tasfiye payı talep edilebilir. Tabi burada şirket hissedarı eşin şirket hisselerinin kişisel mal kategorisine girdiğine dair delilleri bulunmakta ise bu hususlar da dikkate alınır.

Şirket Hisselerinin Edinilmiş Mal Sayılabilmesi Şartları Nelerdir?

Edinilmiş mal, her eşin mal rejiminin devamı süresinde karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Mal rejiminin tasfiyesinde eğer varsa evlilik öncesi veya sonrası yapılan mal rejimi sözleşmeleri dikkate alınmaktadır. Eşler arasında mal rejimi sözleşmesi bulunmaması halinde ise kural olarak 2002 tarihinden sonra yapılmış olan evliliklerde edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu kabul edilir ve bu mal rejimi gereğince malların tasfiyesi yapılır. Şirket hisselerinin edinilmiş mal olarak sayılabilmesi için;

• Şirketin evlilik tarihinden sonra kurulmuş olması veya şirket hisselerinin evlendikten sonra alınmış olması gerekir.
• Şirketin edinilmiş mal kapsamında kabul edilebilmesi içine evliliğin 01.01.2002 tarihinden sonra gerçekleşmesi ve edinilmiş mallara katılma rejimi dışında bir mal rejimi seçilmemiş olması gerekmektedir. Yapılan düzenleme ile 01.01.2002 sonrası yapılan evlilikler bakımından yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. 01.01.2002 öncesinde ise mal rejimi bakımından alınan mal kimin üzerine kayıtlı ise onun sayılmakta ve paylaşıma gidilmemektedir.
• Şirketin edinilmiş mal olarak sayılıp paylaşıma dahil edilmesi için eşler arasında mal ayrılığı rejiminin seçilmemiş olması gerekmektedir.

Mal Rejimi Davasında Şirket Hisseleri Nasıl Paylaştırılır?

Mal rejimi davası kapsamında şirket hisselerin paylaşımı için öncelikle şirketin edinilmiş mal kapsamında kaldığının tespiti gerekmektedir. Şirketin evlilik birliği içerisinde, ortak gelir ile alınmış olması durumunda edinilmiş mal olduğu kabul edilmektedir. Mal rejiminin tasfiyesi kapsamında şirketin anonim, limited, kollektif, komandit veya benzeri türde olması gerekmektedir.

Sermaye şirketlerinin paylaşımında şirketin devamlılığı esas alınarak şirkete zarar vermeyecek, ticari faaliyetlerini engellemeyecek şekilde paylaşım yapılır. Paylaşıma esas alınacak değer yine şirketin kendisi değil, şirketin hissesidir. Şirket paylaşımında şirketin sahip olduğu değerler, şirketin sektördeki genel durumu, ekonomik gücü, kar dağıtım uygulaması gibi faktörler dikkate alınarak hisse değeri belirlenir ve hisse değerine düşen değer paylaşıma esas alınır.

Şahıs şirketlerinde durum şermaye şirketlerinden farklıdır. Şahıs şirketlerinde şirketin sahibinin dışında bir tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Mal rejiminin tasfiyesinde şahıs şirketi de paylaşıma dahil edilir. Şahıs şirketlerinde eşin sahibi olduğu taşınır ve taşınmaz değerler dikkate alınır ve bu değerlerin yarısı paylaşıma dahil edilir.

Mal Rejimi Davasında Şirkete Tedbir Konulabilir Mi?

HMK 389. maddesine göre, “Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.” Uygulamada da boşanma davasının açılması veya boşanma aşamasına gelinmesi ile birlikte mal kaçırma olaylarının sıklıkla yapıldığı görülmektedir. Bu sebeple de mal rejimi dosyaları genel olarak ihtiyati tedbir talepli olarak açılmaktadır.

Mal rejimi davası ile birlikte davalı üzerine kayıtlı taşınmaz, taşınır, banka mevduatı üzerine tedbir konulması talep edilebilir. Yine bu kapsamda davalının şirketi bulunması veya şirket hissesinin bulunması durumunda da şirket hissesi üzerine ihtiyati tedbir konulması mümkündür. Mal rejimi davaları için boşanma davasının kesinleşmesi beklenilmekte ve boşanma davası bekletici mesele yapılmaktadır. Bu süreçte davalının elinde bulunan mal varlığını elden çıkarmaması bakımından tedbir kararı önemlidir. Mal rejimi davalarında tedbir kararlarının tüm mal varlığını bakımından ayrıca belirtilerek talep edilmesi hak kayıpları yaşanmaması bakımından önemlidir.

Anlaşmalı Boşanma Davalarında Şirket Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Şirket paylaşımı konusu çekişmeli boşanma davası ile birlikte gündeme gelebileceği gibi anlaşmalı boşanma davasında da gündeme gelebilir. Çekişmeli boşanma davası açılması ile birlikte şirket hisselerinin paylaşılması için ayrıca mal rejiminden kaynaklı alacak davası açılması gerekmektedir. Ancak anlaşmalı boşanma davası ile birlikte taraflar protokole yazarak şirket paylaşımını yapabilirler.

Anlaşmalı boşanma davası ile birlikte anlaşmalı boşanma şartlarını sağlayan eşler(bir yıllık evlilik süresinin doldurulması gibi) aralarında hazırlayacakları boşanma protokolüne boşanma iradeleri, tazminatlar, nafaka, ziynet alacağı gibi hususları yazabilirler. Yine aynı şekilde evlilik birliği içerisinde edinilen ve taraflar arasında paylaşıma konu olarak alacaklar bakımından da hüküm ekleyebilirler. Şirket hisseleri de bu kapsamda paylaşıma konu edilebilir. Şirket hisselerinin anlaşmalı boşanma davasında paylaşıma konu edilmesi halinde şirket ile ilgili evrakların (Ticaret sicil gazetesi gibi) da protokole eklenmesi gerekmektedir.

Boşanmada Şirket Paylaşımı Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme, Zamanaşımı

Boşanma davaları için görevli mahkeme Aile mahkemesidir. Şirket paylaşımını konu edinebilecek mal rejimi davaları bakımından da görevli mahkeme aynı şekilde aile mahkemeleridir. Ancak aile mahkemesinin bulunmadığı yerde mal rejimi davaları aile mahkemesi sıfatı ile asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Mal rejimi davaları bakımından yetkili mahkeme ise TMK 214. Maddesi ile düzenlenmiştir. Belirtilen maddeye göre eşler veya mirasçılar arasında bir mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda, aşağıdaki mahkemeler yetkilidir:

• Mal rejiminin ölümle sona ermesi durumunda ölenin son yerleşim yeri mahkemesi,
• Boşanmaya, evliliğin iptaline veya hâkim tarafından mal ayrılığına karar verilmesi durumunda, bu davalarda yetkili olan mahkeme,
• Diğer durumlarda davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi.

Boşanma davasının açılması ile birlikte evlilik birliği içerisinde edinilen mallar bakımından mal rejiminin tasfiyesi davası açılması gerekir. Mal rejiminin tasfiyesi davası esasen boşanma davasının kesinleşmesini beklemekte ve boşanma davasının kesinleşmesi ile yargılaması yapılmaktadır. Bu sebeple mal rejiminin tasfiyesi davalarında zamanaşımı boşanma davasının kesinleşmesinden itibaren on yıldır. Ancak uygulamada mal kaçırma durumu da dikkate alınarak ihtiyati tedbir talepli olarak boşanma davası ile aynı süreçte açılmaktadır.