Ceza mahkemesinde istinabe hukuki bir işin, davanın görülmekte olduğu mahkemeye gönderilmek üzere, başka bir yerde bulunan mahkeme tarafından yapılmasıdır. İstinabe farklı yargı çevrelerinde olan mahkemelerin talep üzerine ve belirli durumlarda birbirleri ile gerçekleştirdikleri adli bir yardımlaşma olup hem hukuk yargılamalarında hem de ceza yargılamalarında karşımıza çıkabilmektedir. Ceza mahkemesinden istinabe ile dinlenilme talebi dilekçe ile yapılır.
Yargılamanın mümkün olan en etkin şekilde gerçekleşmesini amaçlayan istinabe Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. Yalnızca belirli hallerde yapılabilen istinabe talebi usul ekonomisi kapsamında önemli bir yer tutmaktadır. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu yazımızda “Ceza Mahkemesinde İstinabe ile Dinlenilme Talebi ve Dilekçe Örneğine” ne yer vereceğiz.
İstinabe Nedir? Nasıl Talep Edilir?
Ceza muhakemesinde istinabe müessesesi yargılamanın yapıldığı mahkemenin, kendi yargı çevresi dışında kalan bir yerde yapılması gereken hukuki bir işlemi, o yerin yetkili mahkemesinden talep etmesidir. İstinabe ile dinlenilme talebi usul ekonomisi gereğince yargılamanın yürütüldüğü mahkeme tarafından resen ya da yargılamanın tarafları üzerine gerçekleştirilir.
İstinabe talebi ile ifade alınması, tanık dinlenmesi, adres araştırması yapılması, delillerin toplanması, bilirkişinin dinlenilmesi, keşif gibi hukuki işlerin yapılması talep edilebilir. Tarafların istinabe talebi yargılamanın yapıldığı mahkemeye verilecek bir dilekçe ile gerçekleşir. Bu talep dilekçesinde istinabe ile yapılması istenilen işlem, işlemin niteliği, dinlenilmesi istenen kişi/kişilerin bilgileri, işlemin nerede ve ne zaman yapılması gerektiği gibi bilgiler açıkça belirtilir. İstinabe talebine dayanak oluşturabilecek belgeler bu dilekçenin ekine eklenir. Mahkemenin bu talep dilekçesi üzerine düzenleyeceği bir müzekkere ile istinabe işlemi yapılır.

Hangi Durumlarda İstinabe ile Dinlenilme Talep Edilir?
Ceza yargılamasında istinabe ile dinlenilme talebi genellikle yargı yeri dışında bulunan sanıkların, mağdurların veya tanıkların yargılamanın yapıldığı yere gelemeyecek durumda olmaları halinde talep edilir. İstinabe ile dinlenilme talebinin gerekli şartları taşıması halinde mahkeme tarafından usul ekonomisi gözetilerek talebin gereklerinin yerine getirilmesi gerekir. Usulüne uygun istinabe talebinin yerine getirilmemesi adil yargılanma hakkının bir ihlali olacaktır.
Ceza Mahkemesinin tarafların talebi üzerine istinabe yoluna gidebilmesi için tarafların yapılmasını talep ettikleri işlemin istinabe edilen mahkemenin yargı çevresi içerisinde yapılabilecek bir işlem olması, istinabe talebin usulüne uygun bir dilekçe ile mahkemeye sunulmuş olması ve bu dilekçe ile yapılması gereken işlemin bütün ayrıntılarının belirtilmiş olması gerekmektedir.
İstinabe Yasağı
Ceza yargılamasında delillerin doğrudan mahkeme huzurunda değerlendirilmesi esas olduğundan ve doğrudanlık ve yüz yüzelik ilkeleri gereğince bazı durumlarda istinabe yasağı söz konusu olabilmektedir. Sanığa ifadesini istinabe yoluyla vermek isteyip istemediğinin bu bağlamda sorulması gerekmektedir. Adil yargılanma ilkesi gereğince sanık sorgusunu asıl mahkemede vermek istediği takdirde sorgulama istinabe yolu ile yapılamaz.
Sanığın isteği haricinde Ceza Muhakemesi Kanunun 196. maddesinde sanığın istinabe ile sorguya çekilebilmesi için gerekli koşulları belirlemiştir. Anılan madde metnine göre sanığın istinabe yolu ile sorgulanabilmesi için, sanığa atılı suçun alt sınırının beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suç olmaması gerektiği hükme bağlanmıştır.
İstinabe ile Dinlenilme Talebi Dilekçe Örneği
(Yargılamanın Yapıldığı Yer) ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE
Gönderilmek üzere
ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE
ESAS NO:
TALEPTE BULUNAN:
MÜŞTEKİ:
SANIK:
DİLEKÇE KONUSU: Mazeretimin kabul edilerek ifademin istinabe yolu ile alınması talebimden ibarettir.
AÇIKLAMALAR
Yukarıda esas numarası yazılı mahkemeniz dosyasında tanzim edilen …/../…. Tarihli tensip zaptı ile ../../…. Tarihinde duruşma salonunda hazır bulunmam ile dinlenilmeme karar verilmiştir.
Her ne kadar yargılamanın yapıldığı yer Asliye Ceza Mahkemesinde hazır bulunmam istenmişse de işbu dilekçe ekinde sunmuş olduğum ikametgâh evrağından da görüleceği üzere şu anda … ilinde ikamet etmekteyim. İkamet ettiğim ilde … kurumunda çalışmakta olduğumdan il değiştirememekteyim. Bu sebeple duruşma tarihinde yargılamanın yapıldığı mahkemenizde hazır bulunamam mümkün olmamaktadır.
Mahkemenizce mazeretim kabul görülerek ../../… tarihinde yapılacak olan duruşmadan bağışık tutularak, ikametimin bulunduğu yer Asliye Ceza Mahkemesi tarafından talimat yolu ile ifademin alınmasına karar verilmesini talep ederim.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah olunan nedenler ile Ceza Muhakemesi Kanununun ilgili maddeleri gereğince;
- İfademin ikametimin bulunduğu yer Asliye Ceza Mahkemesi’nde alınmasına,
- İkametimin bulunduğu yer Asliye Ceza Mahkemesi’ne müzekkere yazılarak ifademin talimat yolu ile alınmasına,
- Talimat duruşma gününün yukarıda belirtmiş olduğum adrese tebliğ edilmesine karar verilmesini sayın mahkemenizden saygılarımla talep ederim. ../../….
Adınız ve Soyadınız
İmza