Anlaşmalı boşanma protokolü, aile mahkemesi tarafından onaylanarak boşanma kararının bir parçası haline gelir. Anlaşmalı boşanma protokolü ile eşler çok kısa sürede boşanabilir. Anlaşmalı boşanma davası TMK 166/3. maddede düzenlenmiştir. TMK 166/3. madde uyarınca; “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
Bu halde boşanma kararı verilebilmesi için, hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu halde tarafların ikrarları hakimi bağlamaz.” şeklindedir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?
Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin anlaşmalı boşanma yönündeki iradelerinin sabit olduğu bir durumda, boşanmanın fer’i sonuçlarından olan mali sonuçlara ve çocukların durumuna ilişkin hususları içermesi gereken bir anlaşma metnidir. Tarafların bu metin üzerinden anlaşması gerekir. Anlaşma protokolü yazılı veya sözlü olarak olarak verilebilir. Protokol yazılı ise ıslak imzalı evrak dava dosyasına sunulmalı ve her iki eş imzalı metni onayladıklarını hakim huzurunda beyan etmelidir. Yani duruşma sırasında hazır bulunan her iki eşte anlaşmalı boşanma protokolünü kayıtsız şartsız kabul etmelidir. Anlaşmalı boşanma protokolü ile dava açılması için eşler aşağıda sayılan konularda anlaşmaları gerekir;
- Eşlerin anlaşmalı boşanma davasını kabul etmeleri,
- Anlaşmalı boşanma protokolünde; maddi tazimat, manevi tazminat, yoksulluk nafakası, çocukların velayeti; velayeti almayan eşin çocukla kişisel ilişkisi hususu kesinlikle yer almalıdır.
- Ziynet eşyalarına ilişkin hususlar.
- Mal rejimine dair konular.
- Anlaşma protokolü ile mal paylaşımı ve iştirak nafakası istenmemişse, ayrı dava ile istenebilir.
- Hakim velayet ile ilgili protokol hükmünü çocuğun üstün menfaatini gözeterek değiştirebilir. Hakimin değişikliğini kabul etmeyen eşler çekişmeli boşanma davası şeklinde davaya devam edebilirler.
- Ortak konuttaki eşyaların paylaşımı
- Kadının hangi soyadını kullanacağı,
- Çocuğun üstün yararını gözeten iştirak nafakası, velayet ve kişisel ilişki konuları boşanma protokolünde yer alsa dahi sonradan açılacak bir dava ile değiştirilebilir.
- Protokolü, anlaşmalı boşanma davasının kesinleşmesine kadar iptal edilebilir.
- Protokol maddeleri çok açık ve net olmalıdır. Zira, ancak protokolün hakim tarafından uygun bulunması halinde boşanma kararı verilebilir.
- Anlaşmalı boşanma protokolü mahkemenin kararına aynen geçmekle ilam haline gelir. Bu sebeple kesinleşmeden sonra bağlayıcılığı aynen mahkeme kararları gibidir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü ile Boşanma Davası Açılması
Boşanma Dilekçesi Hazırlanması
- Taraflarca hazırlanan anlaşmalı boşanma dava dilekçesi, Aile Mahkemesine verilir.
- Dilekçe, tarafların kişisel bilgilerini, boşanma sebebini, müşterek çocukların velayetini, mal paylaşımını ve nafaka gibi konuları HMK’da belirtilen hususlar dikkate alınarak hazırlanır.
- Boşanma dilekçesinde, ek olarak sunulan anlaşmalı boşanma protokolüne atıf yaparak tarafların anlaşma şartlarını açıkça yazılmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Hazırlanması
- Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların karşılıklı olarak anlaştıkları konuları detaylı bir şekilde yazılmalıdır. Alt tarafta anlaşmalı boşanma protokolü örnekleri vardır. Bunlardan yararlanabilirsiniz.
- Protokolde, mal paylaşımı, nafaka, velayet, aile konutu, ziynet eşyası ve tazminat gibi konular net bir şekilde düzenlenmelidir.
- Tarafların tüm bu hususlara ilişkin taleplerinin olup olmadığı belirtilmelidir. Talep yoksa da açıkça yazılmalıdır.
Aile Mahkemesine Başvuru
- Dilekçe ve protokol hazırlandıktan sonra, evlilik birliğinin bulunduğu yer aile mahkemesine başvurarak gerekli harç ve masrafları ödeyip davayı açabilirsiniz.
- Bu süreç sonunda size dava esas numarasını ve hangi mahkemede görüleceğini belirten bir evrak verilecektir.
Duruşma Günü ve Tensip Zaptı
- Aile mahkemesi tarafından tensip zaptı hazırlanacak ve taraflara duruşma günü tebliğ edilir.
- Tarafların duruşmada bizzat hazır bulunması gerekir.
- Boşanma avukatı ile çalışılması durumunda, en geç 1 ay içinde duruşma günü alınabilir.
Protokolün İncelenmesi
- Hakim duruşma öncesinde anlaşmalı boşanma protokolünü inceleyecek ve taraflara gerekirse düzeltmeler yapılması konusunda önerilerde bulunacaktır.
- Tarafların protokoldeki değişiklikleri kabul etmeleri durumunda boşanmaya karar verilebilir.
- Bu süreçte yerel yargılama kuralları ve kanun maddelerine uygunluğu sağlamak önemlidir.
Boşanma Kararının Kesinleşmesi ve Nüfus Müdürlüğüne Yazılması
- Aile mahkemesi tarafından anlaşmalı boşanma protokolüne göre verilen boşanma kararına karşı istinaf kanun yoluna gidilebilir. Fakat taraflar bu haktan vazgeçmeleri veya süresini geçirmeleri halinde boşanma kararı kesinleşir.
- Aile mahkemesi kararları kesinleştikten sonra hüküm ve sonuç doğurur. Bu nedenle istinaf hakkından feragat edilmesi önemlidir.
- Karar kesinleştikten sonra nüfus ve ilgili yerlere yazı yazılarak boşanma kararı işletilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Yer Alana Unsurlar
Anlaşmalı boşanma protokolünde düzenlenen unsurlar şu şekildedir:
- Taraf Bilgileri
Anlaşmalı Boşanma Protokolü hazırlanırken, protokolde bulunması gereken birinci unsur taraf bilgileridir. Boşanan eşler, ad – soyadlarını, TC kimlik numaralarını ve adreslerini işbu protokolde belirtmelidirler.
- Tarafların İradesi
Çekişmeli boşanma davalarında yer almayan anlaşmalı boşanma protokolünün en önemli özelliklerinden biri de eşlerin boşanmak istediklerine ilişkin ortak irade sahibi olmalarıdır. Bu ortak iradenin baskı altında olmaksızın hür bir irade olması gerekmektedir. Çekişmeli boşanma davalarında bulunması zorunlu olmayan bu unsur, ilgili kanun maddesinde de belirtildiği üzere ilk duruşmada tarafların bulunması gerekliliğini de doğurmaktadır. Kanun maddesinin, ilk duruşmada tarafların bulunmasını zorunlu kılmasının nedeni ise, hakim tarafından tarafların boşanmak yönündeki iradelerini hür bir şekilde vermiş olduklarına ilişkin kanaat getirecek olmasıdır.
- Çocuğun Velayeti
Anlaşmalı boşanma protokolünde düzenlenmesi gereken bir diğer husus da, var ise çocuğun ya da çocukların velayetlerine ilişkindir. Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken, çocukların velayetinin annede mi yoksa babada mı kalacağına ilişkin çocuğun kimlik bilgileri, adı soyadı yaşı ve çocuğun velayetinin kimde kalacağı şeklinde bir ifade bulunması gerekmektedir. Bir örnek vermek gerekirse, “Tarafların evlilik birliğinden doğan 07/04/2010 doğum tarihli A (T.C.: 12345678912) ile 18/11/2014 doğumlu B (T.C.: 012345678901) isimli müşterek çocukların velayetlerinin davacı anneye verileceği, hususuna ilişkin taraflar aralarında anlaşma sağlamışlardır.” Çocuğun velayeti konusunda hakimin takdir yetkisi vardır. Taraflar anlaşsa da hakim çocuğun menfaatini gözeterek karar verebilir.
- Çocuk ile Kişisel İlişki
Boşanma protokolünde eşler, velayete sahip olmayan eşin, çocukla veya çocuklarla kuracağı kişisel ilişkinin kapsamını belirlemelidirler. Kişisel ilişkinin kapsamı belirlenirken, velayete sahip olmayan eşin hangi zaman dilimi içinde, ne kadar süre ile ve nasıl bir ilişki kuracağı da belirlenmelidir. Bu bağlamda, genel geçer ifadeler yeterli olmayıp, kişisel ilişkinin kapsamının sınırları net bir şekilde protokolde yer almalıdır. Bu şekilde yer almaması hâlinde, eş deyişle kişisel ilişkinin sınırları protokolde belirli olmadığında hakim bunların belirli hale getirilmesini istemelidir.
Çocuk ile kişisel ilişkiye dair bir düzenlemede bulunulurken “Her ayın birinci ve üçüncü hafta sonları için Cuma günü saat 18:00’da davacı anne tarafından müşterek çocukların davalı babanın istediği adrese bırakılarak Pazar saat 21:00’a kadar davalı baba tarafından müşterek çocukların ikametgahına bırakılacağı konusunda taraflar anlaşmaya varmışladır.” şeklinde bir düzenlemede bulunulmalıdır. Burada verilen örnek gibi, yaz tatilleri, sömestr tatilleri, milli ve dini bayramlar, ara tatiller, doğum günleri, telefon üzerinden görüşmeler, yılbaşı, özel günler, anneler günü, babalar günü, için düzenlemelerde de bulunulması tarafların daha sonrasında bir anlaşmazlık yaşamamaları ve hak kaybı gerçekleşmemesi adına önem teşkil etmektedir. Kişisel ilişkinin sonradan değiştirilmesi için Aile Mahkemesinde dava açılabilir.
Anlaşmalı boşanma protokolünde en şüphesiz ki en hassas konu müşterek çocukların durumudur. Bu konuda hakim, mümkün olduğunca anne ve babanın ortak tercihlerine üstünlük tanımalı ve çocuk için en doğrusunu düşünecek olanın onlar olduğunu unutmamalıdır. Çocuğun velayeti ile birlikte kişisel ilişki kurulması da aynı hassasiyetle üzerinde durulması gereken bir başka konudur. Çocuk üzerinde velayet hakkı bulunmayan eşin hangi koşullarda çocuğu görebileceği şahsi ilişki kurulması ile netleşir.
- Çocuk için İştirak Nafakası
Boşanma ile yalnızca eşler arasındaki ilişki sona ermektedir. Ebeveynlerin çocuklar ile ilişkileri ve çocuklara karşı sorumlulukları evlilik birliğindeki gibi değişmeksizin devam etmektedir. Bu nedenle, çocuk ya da çocuklar için velayeti alan eşin sorumluluğu kadar, diğer eşin de çocuk ya da çocuklar için sorumluluğu bulunmaktadır ve bu hususun düzenlenmesi anlaşmalı boşanma protokolü için zorunlu unsurlardandır.
İştirak nafakası düzenlemesi gerçekleştirilirken, diğer unsurlardaki gibi açık bir düzenleme yapılması gerekmektedir. Buraya yazılacak maddelerde, çocuk için iştirak nafakasının kim tarafından ödeneceği, ne zaman ödeneceği, nasıl ödeneceği belirtilmelidir. Bir örnek vermek gerekir ise, “Davalı baba, çocuklar için her ay toplamda 2.000,00-TL (İkibintürklirası),iştirak nafakasını davacı annenin T.C. A Bankası A.Ş. B Şubesi’nde bulunan İBAN NO:TR xxxx xxxx xxxx xxxx xxxx xxxx nolu hesaba her ayın 15’inde yatıracaktır. İştirak nafaka miktarı her yıl TEFE-TÜFE ortalamasına göre arttırılacaktır. Yukarıda belirtilen velayetin değiştirilmesi hallerinden birinin gerçekleşmesi durumunda, davacı anne davalı babanın ödemiş olduğu en son bedel üzerinden iştirak nafakasını davalı babanın belirteceği hesaba her ayın 15’inde yatıracaktır. İştirak nafakasının miktarı ise yine aynı şekilde her yıl TEFE-TÜFE ortalamasına göre attırılacaktır.
Müşterek çocuklara ait eğitim, sağlık, kurs ücreti giderleri davacı anne ve davalı baba olmak üzere taraflar arasında eşit bir şekilde paylaştırılacaktır. Bu kapsamda davacı annenin, gerekli evrak, bilgi ve belgeleri davalı baba ile paylaşması gerekmektedir. Davalı baba, belirtilen masrafların oluşması halinde iştirak nafakasının yatırılacağı hesaba 10 gün içerisinde kendisine düşen miktarı yatıracaktır. “ şeklinde gerçekleştirilecek bir düzenleme bu unsur için yeterli bir düzenleme olacaktır.
- Eş için Yoksulluk Nafakası
Boşanma sonrasında eşler aralarında yoksulluk nafakasına ilişkin bir talepte de bulunabilmektedirler. Bu durumda yukarıda belirtildiği üzere, taraflardan birinin böyle bir talepte bulunması halinde, anlaşmalı boşanma protokolünde hangi tarafın hangi tarafa ne kadar yoksulluk nafakası ödeyeceğini, ne zaman ve nasıl ödeyeceğini açık bir şekilde düzenlemek gerekmektedir. Tarafların birbirlerinden bir yoksulluk nafakası talebi bulunmaması halinde, bu unsur için şu şekilde bir düzenleme gerçekleştirilmelidir: “Tarafların karşılıklı olarak birbirlerinden yoksulluk nafakasına ilişkin bir talepleri bulunmamaktadır.”
- Maddi ve Manevi Tazminat
Maddi manevi tazminat hususu, taraflarca boşanma davasında talep edilebilecek hususlardan bir tanesidir. Maddi manevi tazminat hususu da yukarıda belirtilen diğer maddi taleplerde olduğu gibi açık bir şekilde düzenlenmeli, hangi tarafın hangi tarafa ne kadar, ne zaman ve nasıl ödeme yapacağına ilişkin detayları içeren bir düzenleme yapılmalıdır. Tarafların birbirlerinden maddi ve manevi bir tazminat talebi bulunmuyor ise protokole “Tarafların birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talebi yoktur.” şeklinde bir ifade eklenmesi gerekmektedir.
- Dava ve Yargılama Giderleri
Boşanma davalarında da tıpkı her davada olduğu gibi harç ve bir takım masraflar bulunmaktadır. Taraflar her konuda anlaştığı üzere, bu konuya ilişkin de anlaşmalı boşanma protokolünde bir düzenlemede bulunmuş olmalıdırlar. “Dava ve yargılama giderleri davacı tarafından karşılanacaktır.” ifadesine benzer bir ifade anlaşma protokolünde yer almalıdır.
- Avukatlık Ücreti
Boşanma sürecinde tarafların kendisini vekil ile temsil ettirme hakkı mevcuttur. Eğer, taraflardan bir ya da ikisi vekil ile temsil ettirme hakkını kullanmış ise bu durumda vekil ile temsil edilen taraf ya da tarafların bir avukatlık ücreti ödemeleri gerekmektedir. Anlaşmalı boşanma protokolünde taraflarca, avukata verilecek vekalet ücretinin kim tarafından ödeneceği açık bir şekilde belirtilmelidir.
- Taraflarca Düzenlenebilecek Diğer Hususlar
Boşanma sürecinde taraflarca yukarıda bahsedilen unsurların yanı sıra birtakım hususların da düzenlenmesine ilişkin kimi zaman taleplerde bulunulmaktadır. Bu taleplere ilişkin hususlar anlaşmalı boşanma protokolünde bulunması zorunlu olmayan hususlardır. Ancak, bu hususların talep halinde düzenlenmesi, boşanma sonrasında tekrardan bir dava açılmaması adına tarafların lehine bir durum yaratmaktadır. Evlilik birliği içerisinde, taraflarca birtakım mallar (araç gibi taşınır veya konut gibi taşınmaz mallar) edinilir. Mal rejimi tasfiyesi meselesi, aile konutuna ve ziynet eşyaları ile kişisel eşyalar /ev eşyalarına ilişkin meseleler de boşanmaya bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Anlaşmalı boşanma protokolü sonrası, kişilerin bir dava ile bu malların paylaşımını sağlamak yerine protokol ile mal paylaşımına ilişkin anlaşmaları ve karar vermeleri mümkün kılınmıştır.
Bilindiği üzere evlilik birliği içerisinde, soy isim değişikliği ya da talebe göre soy isim eklenmesi söz konusudur. Kimi boşanma davalarında, kadın eş tarafından bu soy ismine yönelik olarak “kullanmaya devam etmek istiyorum” şeklinde bir talepte bulunulabilmektedir. Eğer böyle bir talep mevcut ise, anlaşmalı boşanma protokolüne bu hususa ilişkin, “İş bu protokol şartları çerçevesinde tarafların anlaşmalı boşanma davasının kesinleşmesinden sonra da davalı eşin soyadını davacı eşin kullanmasına muvafakat ettiği konusunda taraflar anlaşmışlardır.” şeklinde bir ifade eklenilmelidir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği Word
Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Taraflar:
- İsim Soyisim – TC Kimlik No:
- İsim Soyisim – TC Kimlik No:
Boşanma Hususu:
Her iki taraf da , TMK 166/III uyarınca boşanmayı karşılıklı olarak kabul etmişlerdir. Evlilik birliğinin sona erdirilmesi konusunda her iki taraf da mutabıktır.
Velayet Hususu:
Tarafların müşterek çocukları olan ve 18 yaşından küçük …….’nın velayetinin davacı annede olacağı hususunda taraflar karşılıklı olarak anlaşmışlardır.
Nafaka Hususu:
Taraflar gerek yoksulluk gerekse de iştirak nafakası hususunda aşağıdaki şartlar doğrultusunda anlaşmışlardır.
- Yoksulluk Nafakası Bakımından: Davalı ……, davacı ……….’e aylık 1000,- TL yoksulluk nafakasını karar kesinleşinceye kadar tedbir; kesinleştikten sonra yoksulluk nafakası şeklinde ödeyecek olup bu durumu taraflar karşılıklı olarak kabul ve de taahhüt etmektedirler.
- İştirak Nafakası Bakımından: Davalı ……, davacı ……….’e müşterek çocuk ……… için aylık 1000,- TL iştirak nafakasını karar kesinleşinceye kadar tedbir; kesinleştikten sonra iştirak nafakası şeklinde ödeyecek olup bu durumu taraflar karşılıklı olarak kabul ve de taahhüt etmektedirler.
Reşit olan müşterek çocuk ……….. ile küçük müşterek çocuk ……. eğitim hayatı nihayetleninceye kadar eğitim masraflarının davalı baba tarafından karşılanacağı hususunda taraflar anlaşmış olup bu durumu karşılıklı olarak kabul ve taahhüt etmektedir.
Müşterek Çocukla Kişisel Görüş Hususu:
- Taraflar, müşterek çocuğun velayeti kendisinde bulunmayan davalı baba ile müşterek çocuğun kişisel görüş şartları bakımından aşağıdaki şartlarda anlaşmışlardır.
- Her ayın ikinci ve dördüncü haftası olmak üzere cumartesi saat 11.00’ den pazar akşamı saat 17.00 ye kadar,
- Sömestr tatilinde tatilin ikinci haftası(İkinci Pazartesi saat 11:00’ den Pazar saat 17:00’a kadar),
- Dini bayramlarda bayramın ikinci ve üçüncü günü(ikinci gün saat 11:00’ den üçüncü gün saat 17:00’a kadar),
- Babalar günü (saat 11:00’ den saat 17:00’a kadar),
- Yaz tatillerinde 15 Ağustos – 30 Ağustos günleri arası.(Saat 11:00’ da teslim alınmak ve teslim günü saat 17:00’ de teslim edilmek üzere)
- Babanın görüşme günü anneler gününe isabet ederse çocuk o gün için annede olacaktır.
Taraflar bu zaman dilimleri için anlaşmış bulunmaktadır.
Mal Rejimi Tasfiyesi Hususu:
- ……… model …….. markalı ……… plakalı araç davalı üzerine kayıtlı olup tarafların anlaştıkları gibi satılacak; satıştan elde edilen gelirin ……. TL’ si davalı tarafından davacıya verilecektir. Taraflar bu durumu karşılıklı olarak kabul ve taahhüt etmektedirler.
- ………… adresli … ada ……. parsel de bulunan davalı üzerine kayıtlı arsa tarafların anlaştıkları gibi satılacak; satıştan elde edilen gelirin yarısı (%50) davalı tarafından davacıya verilecektir. Taraflar bu durumu karşılıklı olarak kabul ve taahhüt etmektedirler.
- …………….. adresindeki davalı üzerine kayıtlı bulunan taşınmazın mülkiyetinin davacıya devredileceğini taraflar karşılıklı olarak kabul ve taahhüt etmektedirler.
Yukarıdaki şartlar yerine getirildiğinde, işbu davada ve ileriye yönelik olarak mal rejimi hususunda katılma alacağı, katkı payı, değer artış payı alacağı gibi herhangi bir talepleri bulunmayacağını taraflar karşılıklı olarak kabul ve taahhüt etmektedirler.
Tazminat Hususu:
Taraflar TMK 174. madde uyarınca birbirlerinden maddi ve manevi tazminat adı altında hiçbir talepleri olmadığını kabul ve taahhüt etmektedirler.
Ziynet Eşyası Hususu:
Taraflar, işbu davada ve ileriye dönük olmak üzere ziynet eşyaları ile ilgili olarak talep haklarından feragat ettiklerini kabul ve de taahhüt etmektedirler.
Eşyalar Hususu :
Taraflar eşyalarını almışlardır. Başkaca birbirlerinden eşyalar hususunda talepleri olmadığını işbu davada ve ileriye dönük olmak üzere kabul ve taahhüt etmektedirler.
Vekalet Ücreti ve Mahkeme Masrafları Konusu:
Taraflar karşılıklı olarak birbirlerinden mahkeme masrafları ve vekalet ücreti talep etmeyeceklerdir.
Sonuç:
Yukarıda açıklanan tüm hususlar üzerinde taraflar mutabakata varmış olup, işbu PROTOKOL hiçbir baskı altında kalmaksızın tarafların özgür iradeleriyle hazırlanıp Mahkeme dosyasına sunulmak üzere 4 nüsha olarak karşılıklı teati sonucu tanzim ve imza altına alınmıştır.
İsim imza İsim imza

Nafakasız Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Protokol
Bir tarafta … ve diğer tarafta … aşağıdaki koşullarda boşanma konusunda anlaşmaya varmışlardır;
- Her iki yan da özgür iradeleri ile boşanmaya karar vermişlerdir.
- Müşterek çocuklardan … doğumlu … nın velayeti anne … bırakılacaktır.
- Müşterek çocuklar için aylık toplam … TL iştirak nafakası … tarafından ödenecektir. Ödemeler her ayın … günü … banka hesabına yatırılacaktır.
- Tarafların karşılıklı olarak birbirinden herhangi bir maddi ve manevi tazminat istemi bulunmamaktadır.
- Müşterek eşyaların tamamı taraflar arasında paylaşılmıştır.
Her iki yan da bu koşullarda boşanma konusunda anlaşmaya varmışlardır. İşbu protokol iki suret olarak Ankara’da …….tarihinde imza edilmiştir.
İsim imza İsim imza
Avukatsız Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Örneği Word
Boşanma davası bir dilekçe ile görevli mahkeme olan aile mahkemesine (aile mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk mahkemesine) açılacaktır. Uygulamada boşanma davası ile birlikte yan isteklerde de (velayet kişisel ilişki tazminat, nafaka vs) bulunulabilmektedir. Yazılı yargılama usulüne tabi olan bu davada aşağıdaki dilekçeyi örnek verebiliriz.
Nöbetçi Aile Mahkemesine
Davacı: A. Ç ., adres, T.C. Kimlik No:……..
Vekili : Av. Umur Yıldırım
Davalı : C.O., adres, T.C. Kimlik No:…….
Dava Konusu : Anlaşmalı Boşanma
Olaylar:
Müvekkilim A.O. ile davalı C.O, yaklaşık 3 yıldır evli olup K.Ö. isminde müşterek çocukları vardır. Müvekkilim davacı ile davalı arasında uzunca bir süredir devam etmekte olan anlaşmazlık giderek artmış ve ortak yaşam çekilmez hale getirmiştir. Davalı C.O. ile müvekkilim hiçbir konuda anlaşamamaktadırlar. Müvekkilim A.O. ile davalı karşılıklı anlaşmış bulunmaktadırlar. Müşterek çocuk K.O.’in velayetinin müvekkilime verilmesi hususunda anlaşmaya varılmıştır.
Ayrıca müvekkilim Çankaya Mahallesi, İlker Sokak No: 65/23 adresinde bulunan evdeki ev eşyalarının tamamı de birlikte oturmaya devam etmek istemektedir. Davalı şahsi eşyalarını alabilir. Gerek müvekkilim, gerekse davalının nafaka, maddi ve manevi tazminat ile mal ve eşya talebi bulunmamaktadır. Dosyaya ibraz etmiş olduğumuz dava dilekçesine ekde protokol içeriğini aynen tekrar ederiz altındaki imza müvekkilime aittir. Davalı ile müvekkilimin anlaşmalı olarak boşanmalarına karar verilmesini talep eder, yargılama giderlerinin üzerimizde bırakılmasını kabul ederiz.
Deliller:
- Nüfus kayıt tablosu
- Evlenme cüzdanı sureti
- … tarih anlaşma protokolü
Hukuki Sebepler: 4721 say TMK m. 166/3, 353, 6100 say HMK ilgili hükümler.
Sonuç ve Talep: Yukarıda belirtilen dolay iş bu davanın kabulü ile;
- Tarafların boşanmalarına
- Müşterek çocuk K.O.’nun velayetinin müvekkilim A.Ö. ye verilmesine,
- Müşterek çocuk K.O. le davalı arasında makul ölçüde kişisel ilişki kurulmasına
- Dilekçe elindeki protokolün onanarak kararın eki sayılmasına,
Karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.
Av. Umur Yıldırım
Ekler:
- Nüfus kayıt belgesi
- Evlilik cüzdanı
- Anlaşmalı boşanma protokolü
- Vekaletname
Yukarıda örnekler verilen anlaşmalı boşanma dava dilekçesi ile dava açıldıktan sonra tensip zaptı hazırlanacaktır. Anlaşmalı boşanma davası yazılı yargılama usulüne tabidir. Yazlı yargılama usulünde bir iki istisna hariç ön incelemenin duruşmalı yapılması zorunludur.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Hazırlatırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Boşanma karar verilebilmesi için eşlerin en az bir yıldır evli olmaları gerektiği gözden uzak tutulmamalıdır.
- Eşlerin hakim tarafından “bizzat” dinlenmesi gerektiği unutulmamalıdır.
- Eşlerin boşanmak için birlikte dava açmaları veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi gerekir.
- Boşanmanın malı sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin düzenle meler hakim tarafından uygun bulunmalıdır.
- Anlaşılan bütün hususlara kararda yer verilmelidir.
- Karanın hüküm bölümünde protokolün tasdik edilmesine denilmekle yetinilmesi doğru olmayıp anlaşılan hususlar tek tek yazılmalıdır.
- Anlaşmalı boşanma davasında kişisel ilişki velayet hakimin müdahalesine açık bir kısımdır.
- Duruşma dışında hazırlanan boşanma protokolünün sunulman yeterli olmayıp, eşlerin bizzat duruşmaya katılıp iradelerini hakim önünde açıklamaları gerekir.
- Anlaşmalı boşanma halinde tarafların mutabık kaldıkları ve anlaştıkları her konuda edavı sağlayıcı ve infazda duraksamaya yol açmayacak şekilde, ayı, günü ve saati belli olacak şekilde somut kişisel diki düzenlenmelidir.
- Tüm boşanma davaları için geçerli olan husus: Boşanma davalarında da maddi ve manevi tazminat ve yoksulluk nafakan, dava dilekçesi cevap dilekçesi cevaba cevap dilekçesi ve ikinci cevap dilekçesinde talep edilmemişse, ön inceleme duruşmasında veya daha sonraki aşamalarda talep edilmesi halinde karşı tarafın açık muvafakatinin bulunmaları gerekir (istisnası ıslahtır.)
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Mal Paylaşımı Nasıl Belirtilir?
Mal paylaşımı, anlaşmalı boşanma protokolünün en önemli konularından biridir. Tarafların malvarlıklarının paylaşılacağına dair hüküm net bir şekilde belirtilmelidir. Mal paylaşımı anlaşması, sadece taşınmazlar ve nakit varlıklar için değil, aynı zamanda ortak işletmeler, hisse senetleri ve diğer değerli eşyalar için de geçerlidir.
Anlaşmalı boşanma sürecinde taraflar, evlilik birliği içinde edinilen taşınır ve taşınmaz mallardan feragat edip etmeyeceklerini net bir şekilde belirtmelidir. Eğer taraflar, birbirlerinden mal paylaşımı talebinde bulunmayacaklarını beyan ediyorlarsa, sahip olunan tüm malların tek tek ve açıkça belirtilmesi gerekir. Protokolde, aşağıdaki unsurlar yer alabilir:
- Taşınmazların Paylaşımı: Evlilik sırasında edinilen ev, işyeri gibi taşınmazların nasıl paylaşıldığı belirtilmelidir. Taraflar, mal paylaşımı konusunda anlaşmazlık yaşamamak için taşınmazların değerinin nasıl belirleneceğine karar verebilirler.
- Birikimler ve Tasarruflar: Banka hesaplarındaki birikimler, emeklilik fonları gibi tasarruflar nasıl paylaştırılacağına dair anlaşmaya varılmalıdır.
- Taşınır Mallar ve Eşyalar: Mobilyalar, arabalar gibi taşınır malların hangi tarafta kalacağı net bir şekilde protokole eklenmelidir.
Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı, eşlerin kendi aralarında eşlerin kendi aralarında anlaşması ve bu anlaşmayı boşanma protokolüne eklemelilerdir. Taraflar anlaşmalı boşanma protokolüyle bölüşülmesi gereken malları yarı yarıya veya istedikleri bir orana göre veya istedikleri şekilde belirleyebilirler. Eşlerden biri anlaşmalı boşanma protokolüyle mal paylaşımına dair tüm haklarından feragat de edebilir. Anlaşmalı boşanma protokolü ile mal paylaşımı davası açmaktan feragat edilecekse, feragat beyanı protokole açıkça yazılmalıdır.
Kural olarak mal paylaşımına ilişkin talepler boşanma davasından ayrı bir dava ile ileri sürülebilmektedir. Mal paylaşımı ayrı bir davanın konusunu oluşturmaktadır. Bu durumda mal paylaşımı davasında boşanma davası bekletici mesele yapılarak, boşanmanın neticelendirilmesi sonucunda mal paylaşımı yapılmaktadır. Tarafların mal rejimi tasfiyesine ilişkin anlaşma sağlamamış olması anlaşmalı boşanmayı çekişmeli boşanma haline getirmeyecektir. Eşlerin mal paylaşımını sonraya bırakmak istemeleri durumunda, anlaşmalı boşanma davasının kesinleşmesiyle beraber ayrı bir dava ile tasfiyeyi talep etme imkanları bulunmaktadır.
Taraflar bu halde boşanma davasının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde mal paylaşımı davası açma hakkına sahiptirler. Buna karşılık anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımına ilişkin herhangi bir hak ve alacak talep edilmediği belirtilmişse bu durumda anlaşmalı boşanma davası kesinleştikten sonra mal paylaşımı talepli olarak açılan dava reddedilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Çocukların Velayeti ve Nafaka
Anlaşmalı boşanma davasında taraflar, velayet hususunun belirlenmesine ilişkin olarak serbestçe iradelerini beyan edebilirler. Taraflar arasında velayete dair anlaşma sağlanması halinde hakim tarafından taraf iradelerine uygun olarak hüküm kurulur. Taraflar, anlaşmalı boşanma protokolü ile velayet hususunu da kanuni sınırlamalar dahilinde serbestçe tayin edebilmektedir. Ancak velayet hususu kamu düzenine ilişkin olduğundan dolayı hakim tarafından resen dikkate alınabilir ve anlaşmalı boşanma protokolünden farklı bir velayet düzenlemesine de hükmedilebilir.
Türk Medeni Kanunumuzun 166. maddesinin anlaşmalı boşanma davasını düzenleyen 3. fıkrasında hakimin tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutmak suretiyle protokolde değişiklikler yapabileceği hususu “Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.” şeklinde açıkça ifade edilmiştir.
Çocukların velayeti ve nafaka düzenlemeleri, anlaşmalı boşanma protokolünde mutlaka yer alması gereken önemli unsurlardır. Bu konular, tarafların boşanma sonrası çocuklarına nasıl bir düzen oluşturacaklarını ve çocukların gelecekteki ihtiyaçlarını karşılamak için nasıl bir destek sağlayacaklarını belirtir.
- Velayet Düzenlemeleri: Velayetin hangi tarafta olacağı, görüşme sıklığı, çocukla iletişim hakkı gibi konular protokole dahil edilmelidir.
- Nafaka: Çocuk nafakası, çocuğun bakımını sağlamak için ödenecek olan tutar ve ödeme sıklığı protokolde yer almalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl İptal Edilir?
Öncelikli olarak taraflar protokolde yukarıda izah edilen her hususta anlaşmış olmalıdırlar. Eğer ki protokolde bir hususta tereddüt varsa anlaşmalı boşanma mümkün olmayacaktır. Mahkeme hakimi boşanmaya karar verdikten sonra anlaşmalı boşanma nasıl iptal edilir sorusuna cevap iptal edilemez olacaktır. Ancak hakim boşanmaya karar verene kadarki süreçte veyahut duruşmada boşanmak istemediklerini beyan edip boşanmadan vazgeçebilirler. Ancak irade sakatlığı örneğin taraflardan birinin tehditle anlaşmalı boşanmaya zorlanması hali gibi durumlarda bir üst mahkemeye başvurulabilir.
Anlaşmalı Boşanma Duruşmasında Ne Yapılır?
Anlaşmalı boşanma davalarında birinci mahkemede her iki eş hazır bulunmak zorundadır. Hakim tarafları bizzat dinler. Bunun neticesinde karar verir. Fakat resen dikkate alınacak hususlarda tarafların anlaşması ile bağlı değildir. Kendisi düzeltme yapabilir. Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu halde boşanma kararı verilebilmesi için, hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Bu noktada örneğin; 2 aylık anne sütüne ihtiyacı olan bir bebeğin velayetinin babaya verilmesini hakim kabul etmeyebilir. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü halinde boşanmaya hükmolunur. Bu halde tarafların ikrarlarının hakimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz. Anlaşmalı boşanma için taraflar önce protokol hazırlamalı, akabinde bunu mahkemeye sunmalıdır. Son olarak taraflar duruşma günü bizzat mahkemede bulunmalı ve protokolü kabul etmelidir.

Tek Celsede Boşanma
Tek celsede boşanma halk arasında yaygın olarak kullanılan bir tabirdir. Tarafların tek celsede boşanması aslında açılan anlaşmalı boşanma davasının ön inceleme duruşmasında eksik tespit edilmez ise ve şartlar yerine getirilmişse söz konusu olur. Her anlaşmalı boşanma maalesef tek celsede boşanmayı sağlamamaktadır. Türk Medeni Kanunu madde 166’ da belirtilen anlaşmalı boşanmanın tüm şartlarının yerine getirilmesi ile boşanma tek duruşmada karara bağlanabilmektedir.
Kanun maddesinde iki ihtimal vardır. Bu iki ihtimalin gerçekleşmesi, tek celsede boşanma imkanı sunmaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere bu ihtimaller;
- Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması,
- Bir eşin diğerinin davasını kabul etmesidir.
Evlilikleri en az bir yıl sürmüş eşler anlaşarak, boşanma iradelerini mahkemeye bildirdikleri ve evliliğe ve evliliğe bağlanan her türlü hakka dair bir anlaşmaya varmışlar ise tek celsede boşanabileceklerdir. Keza kanunda belirtilen bir diğer ihtimal ise, bir eşin açmış olduğu davanın diğer eş tarafından kabul edilmesidir. Yani, bir yıl dolmamışsa da çekişmeli olarak açılacak olan boşanma davası, diğer eş tarafından kabul edilir ise de yine boşanma tek celsede gerçekleşebilecektir. Bu durumda usul ekonomisi uygulanmış olduğu kadar, tarafların yıpranmasının da kısmen önüne geçilmiş olacaktır.
Hakim, eşlerin yapmış oldukları protokolü uygun bulmazsa bu protokole müdahale ederek, çeşitli değişiklikler yapılmasını önerir. Hakim, uygun gördüğü değişiklikleri eşlere dayatamaz, eşler anlaşmada yapılan değişiklikleri kabul ederlerse boşanmaya karar verebilir. Bununla birlikte eşlerin uzlaşamamaları halinde anlaşmalı boşanma talebi reddedilip taraflardan birinin talebi ile davaya çekişmeli boşanma davası olarak devam edecektir. Yargıtay’a göre eşler, boşanma kararının kesinleşmesine kadar her zaman tek taraflı irade beyanları ile boşanma protokolünden dönebilirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Hazırladığımız protokolde çocukların durumu ve mali hususları yazmamamız halinde ne olur?
Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için eşlerin iki konuda anlaşmaları gerekir. İlki boşanma konusunda anlaşma, diğeri ise boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda anlaşmadır. Eğer bu iki hususta anlaşma sağlanamamış ise anlaşmalı boşanma davasından söz etmek mümkün değildir.
Hazırladığımız protokolde mal rejimi tasfiyesi ile ilgili hususları yazmamamız halinde ne olur?
Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için eşlerin iki konuda anlaşmaları gerekir. İlki boşanma konusunda anlaşma, diğeri ise boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda anlaşmadır. Taraflar boşanmanın mali sonuçları hakkında ki anlaşmanın kapsamını, maddi tazminat, manevi tazminat ve nafaka oluşturmaktadır. Çocukların mali durumu hakkında ki anlaşmanın kapsamını ise, iştirak nafakası, velayet ve kişisel ilişki belirlemektedir. Mal rejimi tasfiyesi bu kapsamda düzenlenmediğinden anlaşma protokolünde yer alması zorunlu değildir. Dolayısıyla hazırlanan protokolde tarafların mal rejimi tasfiyesi ile ilgili hususları düzenlememiş olmaları protokolün geçerliliğini etkilemez.
Hazırladığımız protokolde hakim değişiklik yapabilir mi?
Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini dikkate alarak, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda hazırlanan protokol hükümlerinde değişiklik yapabilir. Ancak anlaşmalı boşanmaya karar verilmesi için, hakim tarafından bu değişiklik konusunda tarafların görüşünü alması ve bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi gereklidir.
Davayı açarken protokol sunmadık, daha sonra sunabilir miyiz?
Eşlerin anlaşmalı boşanma davasında protokol hazırlamaları şart değildir. Önemli olan eşler boşanma ve boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda öncelikle anlaşma sağlamış olmalarıdır. Anlaşma yazılı bir metin halinde bir protokol olarak düzenlenebileceği gibi, hakimin huzurunda sözlü olarak da anlaşma hususları açıklanabilir. Bu durumda anlaşma içeriğinin duruşma tutanağına geçirilmesi ve taraflarca imzalanması gereklidir.

