Bilirkişi Nedir? Nasıl Olunur?

Bilirkişilik, uzmanlık isteyen hukuk dosyalarında başvurulan kişiye denir. Adalet bakanlığınca her yıl bilirkişilik taleplerine ilişkin olarak ilan yayınlanmaktadır. Bu ilana binaen başvuruda bulunularak gerekli yeterlilikleri sağlamaları durumunda bilirkişi olabilirler. İlanlarda o yıl için aranan uzmanlaşma alanları yer almaktadır. Bilirkişilik başvurularına ilişkin ilan 2025 yılı için ekim ayında yayınlanacaktır. Bilirkişilik başvuruları www.bilirkişi.uyap .gov.tr üzerinden yapılabilmektedir.

Bilirkişilik seçimleri yapılırken kişilerin uzmanlık alanları, bilgi ve deneyimleri, tarafsızlıkları gibi konulara dikkat edilmektedir. Bununla birlikte kişilerin teknik bilgileri de önem arz etmektedir. Günümüzde en çok alım yapılan bilirkişi uzmanlık alanları iş sağlığı güvenliği, trafik bilirkişiliği gibi alanlar olarak göze çarpmaktadır. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu makalemizde bilirkişi nasıl olunacağından bahsedeceğiz.

Bilirkişi Nedir?

Bilirkişi uzmanlık gerektiren dosyalarda hakim ve savcılara verecekleri bilimsel görüş raporları ile yardımcı olan kurumdur. Bilirkişiler tarafından hazırlanan raporlar ile dava dosyalarının seyri değişmektedir. Takdir edileceği üzere hakim ve savcıların her alanda uzman olmaları mümkün değildir. Uzmanlık gerektiren iş sağlığı güvenliği, trafik, bilişim, şehir ve bölge planlama ve benzeri alanlarla alakalı dosyalarda bilirkişiden bilimsel görüş talep edilmesi sıklıkla karşılaşılan durumlardır.

Bilirkişilerde aranan özelliklere aşağıda yer verilmiştir. Devlete karşı ve memurluğa engel suç işlememiş olmaları da bu şartlardan biridir. Bilirkişilerin, bilirkişilik yapacakları yerler ikametinin bulunduğu illerdir. Bununla birlikte tüzel kişilerde bilirkişilik faaliyeti yürütebilirler.

Bilirkişilik Şartları

Bilirkişi olabilmek için başvuruda bulunulması gerekmektedir. Bu başvuruda aranan şartlar Bilirkişilik Yönetmeliği ile belirlenmektedir. Bu yönetmeliğe göre bilirkişi olabilmek için taşınması gereken şartlar şu şekildedir;

Bilirkişiliğe Başvuru ve Kabul Şartları – Madde 38

a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık yapma, yalan tanıklık ve yalan yere yemin suçlarından mahkûm olmamak.

b) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.

c) Daha önce kendi isteği dışında sicilden ve listeden çıkarılmamış veya bilirkişilik yapmaktan yasaklanmamış olmak.

ç) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da sanat icrasından veya mesleki faaliyetten geçici ya da sürekli olarak yasaklanmamış olmak.

d) Başka bir bölge kurulunun listesine kayıtlı olmamak.

e) Bilirkişilik temel eğitimini başarıyla tamamlamak.

f) Bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak ya da Daire Başkanlığınca daha fazla çalışma süresi belirlenmiş ise bu süre kadar fiilen çalışmış olmak.

g) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için ilgili mevzuat gereği aranan şartları haiz olmak ve mesleğini yapabilmek için gerekli olan uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi, ustalık belgesi veya benzeri belgeye sahip olmak.

ğ) Daire Başkanlığının bilirkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre belirlediği yeterlilik koşullarını taşımak.

(2) Özel hukuk tüzel kişilerinde birinci fıkradaki şartları taşıyan ve sicile kayıtlı gerçek kişilerin istihdam edilmesi gerekir.

(3) Daha önce yaptığı başvurusu, meslekî olarak yeterli nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle reddedilenler, bir yıl geçmedikçe yeniden bilirkişilik yapmak için başvuruda bulunamazlar.

(4) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve birinci fıkradaki şartları taşıdığını belgelendirmediği takdirde, sicile ve listeye kaydedilemez.

(5) Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları ile taşınmaz geliştirme konusunda yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar için, Kamulaştırma Kanununun 15 inci maddesi gereğince sadece kamulaştırma alt uzmanlık alanında görev yapmak kaydıyla, bilirkişiliğe kabul şartları bakımından fiilen beş yıl görev yapma şartı aranmaz.

Bilirkişilik Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

Bilirkişilik başvuruları için bir takım belgelerin toplanarak başvurunun ekine konulması gerekmektedir. Bu belgeler genellikle şartların sağlanıp sağlanmadığına ilişkin belgelerdir. İlgili belgeler şu şekilde sıralanabilir;

Gerçek Kişiler için;

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, yabancılar için pasaport veya yabancı kimlik numarası ve çalışma iznini gösteren belge.
• Bölge kurulunun yetki çevresinde oturduğuna ilişkin belge
• Uzmanlık alanını gösteren diploma, meslekî yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi
• Meslek kuruluşuna üye olduğuna dair son altı ay içinde alınmış oda faaliyet belgesi veya oda kayıt belgesi
• Daire Başkanlığı tarafından daha fazla bir süre belirlenmemiş olmak kaydıyla, bilirkişilik yapacağı uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalıştığını gösterir belge
• Görev belgesi veya mesleki faaliyetten veya sanat icrasından geçici ya da sürekli olarak yasaklı olmadığına dair kayıtlı olduğu meslek kuruluşu veya çalıştığı kurum ya da kuruluştan alacağı belge
• Bilirkişilik temel eğitimini tamamladığına dair belge

Tüzel Kişiler için;

• Şirketler için ticaret sicil tasdiknamesi, diğer tüzel kişiler için halen faaliyetine devam ettiğini gösterir belge
• Tüzel kişi bünyesinde faaliyet gösteren gerçek kişi bilirkişileri ve uzmanlık alanlarını gösterir liste
• Banka hesap numarası
• MERSİS numarası
• Daire Başkanlığı tarafından gerekli görülen diğer belgeler.

Nasıl Bilirkişi Olunur?

Bilirkişilik için öncelikle yönetmelikte istenen şartların sağlanması gerekmektedir. Bunlardan en önemlisi bilirkişilik yapılacak alanda en az 5 yıllık tecrübeye sahip olmalarıdır. Bunun dışında talep edilen bilgi ve belgeler genellikle kamu görevine girişlerde talep edilen belgelerle benzerlik göstermektedir. Bir başka değişle memuriyete engel bir durumunuz mevcut değilse bilirkişilik yapmanızın önünde de herhangi bir engel bulunmamaktadır.

Bilirkişi olabilmek için her yıl kasım ayında yayınlanan ilanın beklenmesi gerekmektedir. Genel bilirkişi ilanının yayınlanması ile birlikte başvuruda bulunurken uzmanlaşmış olduğunuz ve bilirkişilik yapmak istediğiniz alanı seçebilirsiniz. Başvurunun ardından ise temel bilirkişilik eğitimine kayıt olarak sertifika almanız gerekmektedir. Bu sertifika ile birlikte ikametiniz olan ilde gerekli mercilere başvuruda bulunarak bilirkişilik yapmanız mümkündür.