0 (312) 911 9553
·
info@kadimhukuk.com.tr
·
Pzt-Cuma 09:00-18:00
Danışmanlık

Anonim Şirketlerde Pay Devri

11anonim sirketlerde pay devri

Anonim şirketlerde pay devri son derece önemli bir konudur. Anonim şirketlerde “pay”, şirket sermayesinin, kurucular tarafından tespit edilmiş bir bölen rakamla belirli sayıda birim değere bölünmüş olması sonucu meydana gelen, birlik arz eden bağımsız parçayı ifade etmektedir. Ortaklık sıfatından kaynaklanan hak ve borçlar paya bağlıdır. Pay elde edilirken ortaklı sıfatı da kazanılmış olur. Aynı anonim şirketlerde pay devri halinde ortaklık sıfatı ve buna bağlı olarak hak ve borçlar da pay ile devredilmiş olur.

Anonim şirketlerde pay devri payların türüne göre farklılık göstermektedir. Bu pay türleri şunlardır:

  • Senede bağlanmamış (çıplak) paylar
  • Senede bağlanmış paylar

Senede bağlanmış olsun yahut olmasın anonim şirketlerde geçerli olan temel ilke payların serbestçe devredilebilmesidir. Bu bakımdan kural olarak paylar devredilirken ortakların rızalarının aranmasına gerek yoktur.

Anonim şirketler için oldukça önem arz eden pay devirlerine ilişkin Türk Ticaret Kanunu’nda çeşitli düzenlemeler yapılmış ve devrin geçerliliğine ilişkin kanuni şartlar öngörülmüştür. Dolayısıyla anonim şirketlerde pay devri gerçekleştirirken kanunda belirtilen belirli şartlara uymak gerekmektedir. Aksi takdirde pay devri işleminin geçerli olması mümkün değildir.

anonim sirketlerde pay devri nedir
anonim sirketlerde pay devri nedir

Senede Bağlanmamış (Çıplak) Payların Devri

Anonim şirketlerde senede bağlanmamış(çıplak) payların devri için TTK’ da özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu pay devirlerine ilişkin Türk Borçlar Kanunu’nun 183. Maddesi ve devamında düzenlenen alacağın temliki hükümleri uygulanmaktadır. Bu maddeye göre devir işleminin gerçekleştirilebilmesi ancak alacağın temliki sözleşmesinin yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır. Burada aranan yazılı şekil şartı bir geçerlilik şartıdır. Aksi takdirde senede bağlanmamış (çıplak) payın devri mümkün değildir.

Senede bağlanmamış payın alacağın temliki hükümlerine göre devredilmesi durumunda, payları devralan kişi, şirketten pay defterine kaydedilmeyi talep ederken aynı zamanda hisse devrine ilişkin sözleşmenin varlığını da ispat etmek durumundadır. Buna göre senede bağlanmamış payın devrinde yazılı bir devir beyanının yanında eğer bedeli tamamen ödenmemişse devrin anonim ortaklık tarafından onanması da gerekmektedir. Anonim ortaklık adına devir işlemine onay vermeye eğer ana sözleşmede farklı bir düzenleme bulunmuyorsa yönetim kurulu yetkilidir.

Senede Bağlanmış Payların Devri

TTK m.484’ e göre pay senetleri;

  • Nama yazılı pay senetleri
  • Hamiline yazılı pay senetleri olarak ikiye ayrılmaktadır.

Bu kapsamda nama yazılı ve hamiline yazılı payları ayrı ayrı incelemek gerekmektedir.

Nama Yazılı Pay Senetlerinin Devri

Nama yazılı pay senetleri kanunda yahut şirket esas sözleşmesinde aksi öngörülmediği müddetçe herhangi bir sınırlandırmaya tabi olmaksızın devredilebilirler. Hukuki işlemle devir, ciro edilmiş nama yazılı pay senedinin zilyetliğinin devralana geçirilmesiyle yapılabilir. (TTK m. 490)

Her ne kadar bu senet türü “nama” kelimesini içerse de, kanunda emre yazılı bir senet olarak düzenlenmektedir. Bu kapsamda nama yazılı pay senetlerinin devri ancak “ciro” ve “zilyetliğin devralana geçirilmesi” ile mümkün kılınmaktadır.

Bununla birlikte nama yazılı hisse senetleri diğer emre yazılı senetler gibi beyaz ciro yoluyla da devredilebilir. Bu kabul nama yazılı pay senedinin aynı zamanda emre yazılı senet olduğunun kabulünün bir gereğidir. Buna göre, beyaz ciro doldurulmadıkça, bu senetlerin hamiline yazılı senetler gibi, yani sadece zilyetliğin devri suretiyle el değiştirmeleri mümkündür.

Yapılan devrin şirkete karşı hüküm ifade edebilmesi için, pay defterine kaydedilmesi gerekmektedir. Anonim şirket, kuruluş ve sermaye artırımı dışında payların pay defterine kaydını kendiliğinden yapmaz. Bu durumun mutlaka ilgililerce özellikle de hisseleri devralan tarafından talep edilmelidir.

anonim sirketlerde pay devri avukat
anonim sirketlerde pay devri avukat

Senedi Devralana Karşı İleri Sürülebilecek Defiler

Senedin devredilmesi sonrası anonim ortaklığın bazı durumlarda devralan kişiye karşı ileri sürebileceği defiler mevcuttur. Bu defilerin ileri sürülmesi tedavül güvenliği açısından önem taşımaktadır. Devir sırasında irade sakatlıklarının olması, temsil ilişkisinin söz konusu olduğu hallerde işlemin hak sahibini bağlamaması ve geçerli bir iradenin oluşumuna engel olan tüm sair sebepler nedeniyle borçlunun sorumlu tutulamayacağı hallerde geçersizlik defileri ileri sürülebilir.

Senet metninden anlaşılan defiler ise; senede konulan kayıtlar, ciro zincirinin kopuk olması, şekil şartlarının hiç veya birkaçının mevcut olmaması gibi senedin tüm hamillerine karşı ileri sürülebilen defilerdir.

Şahsi defiler ise; TTK 825/2. maddesi gereği, senedi iktisap eden hamilin, bilerek borçlu yani ortaklığın zararına hareket etmesi halinde ileri sürülebilmektedir. Bu kapsamda gerekli şartlar sağlandığı takdirde senedi devralana karşı defi ileri sürmek mümkündür.

Anonim Şirketlerde Pay Devrinin Sınırlandırılması

Nama yazılı paylar iki şekilde sınırlandırılabilir:

  • Kanuni sınırlama
  • Şirket esas sözleşmesi ile sınırlama

Kanuni Sınırlama; Kural olarak bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar, ancak şirketin onayı ile devrolunabilir. Ancak bu aşağıdaki hallerde pay bedeli tam olarak ödenmiş olmasa dahi şirketin onayına ihtiyaç duyulmaz:

  • Mirasın paylaşımı,
  • Eşler arasındaki mal rejimi hükümleri
  • Cebri icra yolu ile payın devralınması durumunda şirket onayına gerek yoktur. (TTK m.491)

Esas Sözleşme ile Sınırlama; şirket esas sözleşmesi ile nama yazılı payların ancak şirket onayıyla devredilebileceği öngörülebilir. Bu sınırlama intifa hakkı kurulurken de geçerliliğini korumaktadır. Ancak şirket tasfiyeye girmişse, devredilebilirliğe ilişkin sınırlamalar düşer.      (TTK m.492)

Hamiline Yazılı Pay Senetlerinin Devri

Hamiline yazılı paylarda tam bir devir serbestisi söz konusu olup nama yazılı payların aksine anonim ortaklıklar hamiline yazılı payların devrini sınırlandıramazlar. Esas sözleşmede sınırlama yapılmış olsa dahi bu düzenleme geçersizdir. Hamiline yazılı pay ve pay senedi sahipleri bu payları ya da pay senetlerini devrederken neredeyse kazanılmış bir mutlak hakkı haizdirler.

Hamiline yazılı pay senetlerinin devri, şirket ve üçüncü kişiler hakkında ancak zilyetliğin geçirilmesiyle hüküm ifade etmektedir. (TTK m.489)

Hamiline yazılı pay senetlerinin devrinde pay senedi zilyetliğinin devralana geçirilmesi yeterli görülmekte olup aynı zamanda da pay senedini devredenin kural olarak senet üzerinde tasarruf yetkisine sahip olması gerekmektedir. Öte yandan, hamiline yazılı pay senedi malikinin rızası dışında elinden çıkmış olsa dahi senedi devralan kişinin iyiniyetli olması durumunda senedin mülkiyeti iktisap edilebilecektir.

Hukukumuzda Anonim Şirketlerde pay devri belirli prosedürlere tabi tutulmuş ve pay devrine ilişkin genel ilke devir serbestisi olarak benimsenmiştir. Anonim şirketlerde pay devri sürecinde olumsuzluk yaşanmaması için Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak hukuki destek vermekteyiz.

Sıkça Sorulan Sorular

Anonim şirketlerde pay devri imzaları noter tarafından tasdik edilmiş devir sözleşmesi ile yapılan bu devre muvafakat edildiğini gösteren yönetim kurulu kararının, noter tasdikli örneğinin ticaret sicil memurluklarına verilmesi ve bu işlemin pay defterine de işlenmesi ile yapılır

Anonim şirketlerde pay devrinin tescili zorunludur.



Avatar

1990 yılında Kırıkkale’de doğan Umur Yıldırım, orta öğrenimini Bursa Polis Koleji’nde tamamladıktan sonra yüksek öğrenimine Ankara Polis Akademisi’nde başlamış ve 2011 yılında ayrılmıştır. Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne başlayarak başarı burs ile üç yılda dönem ikincisi olarak mezun olmuştur. Halen tam burslu olarak Çankaya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü-Kamu Hukuku Bölümünde yüksek lisansına devam etmekte olan Umur Yıldırım, Kadim Hukuk ve Danışmanlık Bürosu’nun kurucusudur.

Yorum Yazın