Kripto Para Dolandırıcılığı ve Hırsızlığı

Kripto para dolandırıcılığı, kripto para birimleri veya kripto para piyasalarıyla ilgili sahtekarlık veya aldatma amaçlı faaliyetlerdir. Bu tür dolandırıcılık vakaları, kripto para birimlerinin hızla popüler hale gelmesiyle birlikte artmıştır. Kripto para dolandırıcılığı son zamanlarda çok fazla artmıştır. Kripto para dolandırıcılığı TCK bakımından nitelikli dolandırıcılık olup, cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. Kripto para hırsızlığı veya dolandırıcılığında en sık kullanılan yöntemlere baktığımızda ise internet bankacılığı ve kredi kartı dolandırıcılığına benzer bir yapı olduğu gözlenmekle birlikte kripto paraların doğası gereği farklı dolandırıcılık tipleri de karşımıza çıkmaktadır.

Takibinin zor olması ve illegal faaliyetlerinde çok fazla kullanılması sebebiyle dolandırıcıların çok fazla başvurduğu bir yöntemdir. Kripto para “sanal para birimi olarak kullanılan ve fiziksel bir yapıda olmayan dijital varlıktır” merkeziyetsiz yapıda olmaları kripto paraları diğer para birimlerinden ayırmakta olup, bu yönleri kripto paraların merkezi bir otoritenin kontrolünde olmamasını da sağlamıştır. Kripto paraların ilk ve en popüler olanı Bitcoin (BTC) adlı kripto paradır. Bitcoin ilk olarak 2009 yılında satoshi Nakamoto lakaplı anonim bir programcı tarafından açık kaynak kodlu yazılım olarak tanıtılmış olup, tek bir kurum veya şahıs tarafından kontrol edilemeyen, merkezi olmayan, anonim, şeffaf, hızlı ve sayısı sınırlı bir kripto paradır. Kripto para dolandırıcılığı yöntemleri arasında önemli görülenler şunlardır;

• Sosyal mühendislik
• Zararlı yazılım
• Sahte uygulamalar
• Çekiliş dolandırıcılığı
• Phishing (Oltalama) saldırıları
• Bilgisayardaki verilerin hacklenmesi ile veriler karşılığında kripto para talep edilmesi
• ICO’lar yoluyla yapılan dolandırıcılık eylemleri

Pek tabi yeni gelişen bu varlık sisteminde dolandırıcılık suçu da günden güne artmaktadır. Son 20 yıla ilişkin sadece kripto varlıklara ilişkin hırsızlık ve dolandırıcılık fiilleri nedeniyle 1.9 milyar dolar değerinde zarar meydana gelmiştir. Bu miktarın yaklaşık 1.1 milyarı çin kaynaklı “Wotoken” adlı bir saadet zincirinden kaynaklanmakta olup, kripto para dolandırıcılığına ciddi bir örnek teşkil etmektedir. günümüzde özellikle kripto paraların en popüleri olan bitcoin ile saadet zincirleri kurularak dolandırıcılık yapıldığına rastlanmaktadır. Dolandırıcılık suçlarının faillerinin, mağdurların kripto parayı “hızlı para kazanma aracı” olarak görmesinden faydalandıkları görülmektedir.

Kripto Para Dolandırıcılığı Nedir?

Gelişen teknoloji ile birlikte dolandırıcılık yöntemleri de evrilmekte ve değişmekte, dolandırıcılık suçlarının failleri mağdurları aldatma taktiklerini ve senaryolarını çeşitlendirmektedirler. Teknolojik gelişmeler ile ortaya çıkan en kapsamlı dolandırıcılık yöntemlerinden biri ise kripto para dolandırıcılığıdır. Mevcut kripto paraların en popüleri olan bitcoin ve kripto para piyasasında bulunan diğer coinler kullanılarak yapılan dolandırıcılık yöntemleri son zamanlarda ciddi artış göstermiştir. Kripto para dolandırıcılığı suçlarına konu her senaryoda, işlenen her bir suçta mağdurların fazlalığı cumhuriyet savcılarının iş yüklerini ve soruşturmayı tamamlama süreçlerini ağırlaştırmaktadır, buna rağmen devletimizin soruşturma makamları kripto para mağduriyetleri üzerine failleri yakalamak ve yargı önüne çıkarmak için hızlı şekilde aksiyon almaktadırlar. Faka ülkemizdeki mağduriyetlerin azaltılması açısından kripto para piyasasına yönelik denetimlerin artırılması ve mağduriyetlerin oluşmasını engelleyen düzenlemeler yapılmalıdır.

Gündemde “ kripto para vurgunu” olarak gelen birçok haberde mağdurların sayısının fazlalığına ek olarak dolandırılan paraların miktarı da oldukça dikkat çekmektedir. Hem ülkemizde hem de diğer ülkelerde haberlere göre mağdurlardan tek bir kalemde toplanan paralar 500 milyon TL’yi bulabilmektedir. Kripto para dolandırıcılığının belki de en tehlikeli yöntemlerinden birisi failler tarafından internet ortamındaki merkeziyetsiz dijital ağlar vasıtası ile çok fazla sayıda kişiye, çok kısa sürede ulaşılması ve mağdurların iradelerinin sakatlanarak paralarının kısa süre içinde faillerin eline geçirilmesidir. Sahte uygulamalar ve çekiliş dolandırıcılığı gibi dijital platformlar üzerinden yapılan dolandırıcılıkların birçok çeşidi kripto para vaadi verme ve kazanma şeklinde kripto para dolandırıcılığına dönüşebilmektedir. Kısaca bu yöntemler şöyle sayılabilir;

• Kripto para satma vaadi ile dolandırıcılık faaliyeti
• Uygulamalar ile kullanıcıların Kripto para hesaplarına erişmek suretiyle dolandırıcılık
• Kripto para ticareti uygulama sahiplerinin kendi tekelinde bulunan kripto paralar üzerinde manipülatif faaliyetler yürütmesi

Kripto Para Dolandırıcılığı Nasıl Oluyor?

Kripto para dolandırıcılığında kullanılan en sık yöntemlerin başında; “Sosyal Mühendislik, Zararlı Yazılım, Phishing (Oltalama) Saldırıları, Bilgisayardaki Verilerin Hacklenmesi ile Veriler Karşılığında Kripto Para Talep Edilmesi, ICO (ilk kripto para arzı) Yoluyla Yapılan Dolandırıcılık Eylemleri ve Dolandırıcılık Amacıyla Kurulan Kripto Para Alım Satım Platformları” gelmektedir. Merkezi Birleşik Krallıkta bulunan Uluslararası Siber Güvenlik Şirketi Kaspersky’nin belirttiği üzere, kripto para dolandırıcılığı yaygın olarak mağdurları aldatmak maksadı ise sahte web siteleri yaparak, sahte kripto para ticaret platformları açarak veya resmi kripto cüzdanlarının sahte versiyonlarını üreterek yapılabilmektedir. Sahte kripto sitelerinin iki genel amacı mevcuttur, bunlardan biri kişilerin kimliklerini, kripto cüzdanlarının parolalarını ve finansal bilgilerini ele geçirmek, diğeri ise hırsızlıktır. Hırsızlık amacında faillerin kurduğu sahte web sitesi mağdurların düşük meblağlı para çekmenize izin vermekte, mağdurlar para kazandıkça siteye daha fazla para yatırdığında ise para çekmek istendiğinde sitenin kapanması yahut talebin reddedilmesidir.

• Sahte Web Siteleri (Phishing, Oltalama): Dolandırıcılar, kendilerini güvenilir kripto para şirketi olarak tanıtabilecek veya başka bir şirketin web sitesi taklidi yapabilecek web siteleri oluşturarak, kişilerin güven duygusundan yararlanmaktadırlar. Bu siteler aracılığıyla da sizin gerçek kripto para cüzdan şifrelerinizi (özel anahtar) ele geçirebilmekte veya kendi cüzdanlarına aktarım yapmanızı sağlayabilmektedirler. “Honeyspot” yöntemlerinden birisi olan bu kripto para dolandırıcılık yöntemine karşı yatırımcıların da dikkatli olması gerekmektedir. Geçtiğimiz günlerde “Coinbase” kripto para borsası taklit edilerek oluşturulan sahte web sitesi üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık buna bir örnektir.

• Kimlik Avı Kripto Para Dolandırıcılığı: Sahte web sitesine benzer şekilde web sitesi, e-posta, SMS gibi yöntemlerle doğrudan kişinin cüzdan şifresinin hedeflenerek şifrelerinin ele geçirilmesi yöntemidir.

• Pumb – Dump Dolandırıcılılığı: Bu yöntem en sık gerçekleştirilen kripto para dolandırıcılığı yöntemidir. Özellikle kripto para telegram grupları üzerinden kişilerin bir projeye ön satış veya coin’e yatırım yapmaya yönlendirme ve bu şekilde yalanlarla / vaadlerle / güven duygusuyla kişilerin paralarını alarak dolandırma yöntemidir.  “Rug-pull” yöntemi olarak da adlandırılabilecek bu yönteme karşı da yatırımcılar oldukça dikkatli olmalıdırlar. Scam projelerde karşılaşılan bu yöntem, kişilerin güven duygusundan yararlanır. “Bitrola kripto para dolandırıcılığı, Latinum dolandırıcılığı, OneCoin kripto para dolandırıcılığı da bu yöntemler arasındadır. Yine “Addex Coin” projesi ile yüzlerce kişi bu yöntem ile dolandırılmıştır.

• Ponzi ve Piramit Sistemleri: Yüksek kazanç vaadiyle yatırımcıları çeken sistemlerdir. Eski yatırımcılara, yeni katılımcıların yatırımlarıyla ödeme yapılır. Sistem bir süre sonra çöker ve çoğu kişi parasını kaybeder.

• Zararlı Yazılım (Trojan, Virüs) Kripto Para Dolandırıcılığı: Yine sık karşılaşılan bu dolandırıcılık yönteminde, kişilerin doğrudan kripto cüzdan şifrelerinin ele geçirilmesi hedefi vardır. Şifreler blokzincir sisteminde uzaktan hacklenemese de, şifrelerin bir yere kaydedilmesi ve bu kayıtlara uzaktan zararlı yazılımlar ile ulaşılması mümkündür. Birçok NFT ve kripto paralar bu şekilde geçmişte ele geçirilmiştir.

• Kripto Para Borsası Dolandırıcıları: Yine son yıllarda haberlerde sıklıkla karşılaştığımız dolandırıcılık yöntemidir. Güvenli bir kripto para borsası izlenimi oluşturarak kişilerin bu borsaya yatırım yapmasının sağlanması ve sonrasında borsadaki likiditenin haksız olarak borsa yöneticileri tarafından çekilmesi kripto para dolandırıcılık yöntemidir. Thodex dosyası, FTX kripto para davası bu dolandırıcılık örneklerindendir.

• Sahte Kripto Para Yöntemi ile Dolandırıcılık: Yine olmayan ve listelenmemiş bir kripto para birimi / projesi görünümü ve ileride bu kripto paraların çok değerleneceği izlenimi ile gerçekleştirilen bu dolandırıcılık yöntemi, “S-Coin , First-Coin” gibi dolandırıcılık haberleri ile piyasada görülmüştür.

• Sahte Borsalar ve Cüzdanlar: Gerçek borsa gibi görünmektedirler. Ancak kullanıcıların yatırımlarını çaldıktan sonra kapanan sahte internet sitelerinden ibarettir. Kullanıcılar para yatırır, fakat paralarını çekemezler.

• Coin Yazılım Açığından Faydalanma Yöntemi: Coin proje yazılımının açıklarının kullanılarak kişilerin dolandırılması yöntemidir. Bu yöntemde kişilerin cüzdan adresleri elde edilerek, bilinen bir projedeki açıklardan faydalanılmaktadır. Örneğin “Tronlink” coini üzerinden kişilerin “Tronlink Pro” isimli bir uygulamaya yönlendirilmesi ve bu uygulama üzerinden TRX coini başka Coin’e dönüştürme aşamasında, yatırımcının açık anahtarını bilen dolandırıcıların da yazılım hatasından faydalanarak dönüştürme sonucu Coinlerin kendi cüzdanlarına yönlendirilmesi, son günlerde karşılaşılan bir dolandırıcılık yöntemidir.

Kripto para konulu dolandırıcılık yöntemlerinden bir diğeri de belirli bir coinin bir e-posta zinciriyle ya da Twitter, Facebook veya instagram gibi sosyal medya platformu aracılığıyla dolandırıcılar tarafından reklamının yapılması, ardından bu coinin fiyatının çok kısa bir süre içinde aşırı yükseltilmesi, coinin fiyatının aşırı yükseldiğini gören ve yüksek gelir beklentisi olan mağdurlar coini aldıktan sonra da coinin fiyatının dibe çakılmasının sağlanmasıdır. Böylece mağdurların ciddi miktarda parası dolandırıcıların eline geçmektedir.

Kripto Para Dolandırıcılığı Suçu Cezası Nedir?

Kripto para dolandırıcılığı TCK bakımından nitelikli dolandırıcılık olup, cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. Kripto para dolandırıcılığı cezası TCK 158. madde kapsamında verilir. Kripto para dolandırıcıları yukarıdaki başlıca yöntemleri kullanmak suretiyle dolandırıcılık suçunun ana unsuru olan hile ile yani nitelikli yalanlarla mağdurları aldatmakta, böylece dolandırarak paralarını almaktadırlar Elbette kripto para dolandırıcılarının işledikleri bu suçların karşılığı TCK’nın 158/1-f maddesinde yer alan Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılıktır. Madde metninde yer alan nitelikli dolandırıcılık suçunun karşılığı üç yıldan on yıla kadar hapis cezasıdır ancak söz konusu cezaların ağırlığı bizce dolandırıcıları caydırmaktan uzaktır. Üstelik birçok dolandırıcılık eyleminden farklı olarak kripto para dolandırıcılığı suçunun mağdurlarının sayısı tek bir eylemle dahi binler ve hatta onbinleri bulabilmektedir.

Dolandırıcılık suçu Türk Ceza Kanunu’nun 157 ve 158. maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre dolandırıcılık suçu; failin bir başkasını hileli hareketleriyle kandırarak malvarlığı zararı oluşturması ve haksız menfaat sağlamasıdır. Kripto para dolandırıcılığı son zamanlarda yaygınlaşmış olan bir suç tipidir. Son zamanlarda yaygınlaşmış olmasının en temel nedeni ise teknoloji ve internetin gelişimidir. Kripto para her ne kadar resmi para birimi olarak kabul edilmese de kripto para dolandırıcılığı ciddi maddi kayıplara yol açabilmektedir.

Kripto para dolandırıcılığı, genellikle mağdurların duygularına hitap ederek hızlı kazanç vaadi, garantili yatırım ya da özel bir fırsat gibi sunumlarla başlamaktadır. Kripto para dolandırıcılığı, Türk Ceza Kanunu’nda “Bilişim sistemleri aracılığıyla dolandırıcılık” suçu kapsamında değerlendirilmektedir. Bu da dolandırıcılık suçunun nitelikli halini oluşturmaktadır. Ancak kripto para dolandırıcılığının failleri genellikle yurtdışında olması nedeniyle faillerin tespiti oldukça zor olmaktadır. Bu nedenle kripto para kullanımında dikkatli olmak gerekmektedir.

Kripto Para Dolandırıcılığında Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması (TCK 158/1-F)

TCK’nın 158/1-f maddesinde dolandırıcılık suçunun cezasını arttıran birinci hal, dolandırıcılık suçunun bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesidir. Bilişim Ağı Hizmetlerinin Düzenlenmesi ve Bilişim Suçları Hakkında Kanun Tasarısı’nın ikinci maddesinde belirtildiği üzere, bilişim sistemi, bilgisayar, çevre birimleri, iletişim altyapısı ve programlardan oluşan veri işleme, saklama ve iletmeye yönelik sistemdir. “Bilişim” sözcüğü ise Fransızca “informatige” sözcüğünün Türkçe karşılığı olup, “verileri toplayıp yerleştirdikten sonra bunları otomatik işlemlere tabi tutma imkanı veren manyetik sistemler” olarak tanımlanmak tadır.

Önceden belirtildiği üzere, dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için failin hileli davranışlarla mağdurun iradesini sakatlayarak ondan kendisi ne ya da başkasına yönelik bir menfaat elde etmesi gerekmektedir. Dolandırıcılık suçunda bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığının kabulü için ise dolandırıcılık suçunun faillerinin gerçek kişilerin iradelerini sakatlamaya yönelik hileli davranışlarını bilişim sistemleri aracılığıyla gerçekleştirilmesi zorunludur. Örneğin Facebook sayfasının şifresini kırarak ilgili adresteki kişilerle sayfa sahibiymiş gibi yazışmak ve bu kişileri aldatarak onlardan parasal menfaat sağlamak dolandırıcılık suçunun bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılarak işlenmesi suçunu oluşturur.

“Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması” suretiyle işlenmesi tabiri ile, yalnızca bilgisayar aracılığıyla işlenen suçlar anlaşılmamalıdır; zira bu terim üst ve kapsayıcı bir alanı ve yeni teknolojik ilerlemeleri de içermektedir. TCK’nın 158/1-f maddesinin oluşabilmesi için tüm dolandırıcılık suçlarında olduğu gibi gerçek kişiye yöneltilmiş hileli bir davranışın varlığı zorunludur. Bu sebeple örneğin birinin kendisini fazla mesai yapmış gibi göstererek bilgisayar üzerindeki verilerde değişiklik yapıp haksız kazanç elde etmesinde hileli davranış gerçek kişiye yöneltilmiş olmadığı için söz konusu eylem dolandırıcılık suçu kapsamında sayılmayacaktır.

Yaşadığımız modern çağda bilişim sistemleri ve veri iletiminin gün geç. tikte daha yoğun şekilde kullanılması bilişim suçlarının da işlenme oranını arttırmakta, ayrıca yeni bilişim suçu işlenme şekillerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bilişim Sistemlerini Kullanarak Yapılan Dolandırıcılık “Oltalama (yemleme), Satın Alma Dolandırıcılığı, Arkadaş Dolandırıcılığı, Banka Hesap Detaylarının Değiştirilmesi, Güncellenmesi Dolandırıcılığı, Truva Yazılımlar (trojan), Tuş Ve Ekran Kaydediciler (Keylogger ve Screenlogger), Wi-fi Dolandırıcılığı ve Pop-up Ekranlar” Kullanılarak Yapılabilmektedir.

Kripto Para Dolandırıcılığı Nereye Şikayet Edilir?

Kripto para sanal para birimi olarak kullanılan ve fiziksel bir yapıda olmayan dijital varlığa denir. Merkeziyetsiz yapıda olmaları Kripto paralan diğer para birimlerinden ayırmakta olup, bu yönleri kripto paraların merkezi bir otoritenin kontrolünde olmamasını da sağlamıştır. Kripto para dolandırıcılığı şuralara şikayet edilir:

• Savcılık
• Karakol
• Paranızı almak için (İcra takibi veya asliye hukuk mahkemesinde alacak davası)

Kripto para yatırım dolandırıcılığı genellikle açılan sahte kripto borsaları üzerinden kişilerin yatırımda bulunulmasını sağlamakla oluşmaktadır. Dolandırıcılar tarafından genellikle kripto yatırımlarında kişiler kar etmiş gibi gösterilmekte bazen daha çok para yatırmalarını sağlamak için geri ödemelerde bulunulmaktadır. Ancak daha sonrasında vatandaşlardan türlü bahanelerle daha çok para yatırmaları sağlanmakta ve ardından borsa hesapları blokelenmekte veya direkt olarak kapatılmaktadır.

Kripto Para Hırsızlığı

Hırsızlık suçu Türk Ceza Kanunu’nun 141. Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; “Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden almak” şeklinde tanımlanmıştır. Hırsızlık suçu şikayete tabi olmayıp resen soruşturulması gereken suçlar arasındadır. Kripto para hırsızlığı ise, kripto paranın yaygınlaşması ile karşımıza çıkan yeni bir görünümüdür. Kripto para hırsızlığı; kripto para orsalarının sunucularının ya da sitelerinin hacklenmesi yolu ile işlenebileceği gibi hesaba izinsiz giriş ve işlem yoluyla da işlenebilmektedir.

Kripto para hırsızlığı hem bilişim suçu hem de kripto para suçları kapsamındadır. Kripto para hırsızlığı suçu Binance, BtcTürk gibi kripto para borsalarında rastlanabilecek bir durumdur. Bu tarz borsaların müşterilerinin hesabına izinsiz giriş yapılarak kripto paranın başka hesaba transferi ile menfaat sağlanması kripto para hırsızlığını oluşturacaktır. Kripto paralar hukuk sistemimizde, yukarıda da izah edildiği üzere, ekonomik değer içeren varlık olarak değerlendirildiklerinden bilişim hırsızlığına ve kripto para suçlarına konu olabilecek nitelik taşır. Bilişim hırsızlığı ise; zilyedin rızası olmaksızın bilişim sistemi içerisindeki parasal değeri olan bir şeyin bilişim sistemler marifeti ile alınması şeklinde tanımlanabilir.

Kripto Para Dolandırıcılığı Avukat

Kripto paranın son yıllarda artan bilinirliği sebebi ile çoğu mahkeme bu hususta bilgi sahibi değildir. bu sebeple kişiler mahkemelere başvurduklarında çoğu zaman olumlu dönütler alamamakta davalar lehe sonuçlanmamaktadır. Bu sebeple kişilerin olayların doğru bir şekilde aydınlatılabilmesi için durumu bütün delillerle net bir şekilde ortaya koyabilmesi ve gerektiğinde alanında uzman bir avukat ile süreci ilerletmesi gerekmektedir.

Kripto para dolandırıcılığı, kripto para birimleri veya kripto para piyasalarıyla ilgili sahtekarlık veya aldatma amaçlı faaliyetlerdir. Bu tür dolandırıcılık vakaları, kripto para birimlerinin hızla popüler hale gelmesiyle birlikte artmıştır. Dolandırılan yatırımcılar, dolandırıldıklarını anladıkları anda Savcılıklara suç duyurusunda bulunmalı ve dosyayı takip etmelidirler. Ayrıca bu durumlarda maddi ve manevi tazminat davası da açılmalıdır. Burada özellikle kripto para mağdurlarının yatırım sürecinde ve sonrasında, dolandırıcıların kimliğinden, yatırım vaadlerine kadar tüm delilleri ellerinde tutmaları önem arz etmektedir.