Sosyal medyada işlenen suçlarda kimlik tespiti son derece önemlidir. Şüpheli şahsın IP adresinin tespit edilmesi halinde dahi şüphelinin yanlış kişi olarak lanse edilmesi mümkün olabilir. Sosyal medyada işlenen suçlar kural olarak bilişim suçu olarak isimlendirilir. Sosyal medya üzerinden işlenebilecek suçlar şu şekilde örneklendirilebilir:
- Hakaret
- Tehdit
- Cinsel taciz
- Özel hayatın gizliliğini ihlal etme
- Nitelikli dolandırıcılık
- Müstehcenlik
- Kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde kaydedilmesi vs.
Söz konusu suçlar hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulduğu takdirde savcılık makamı tarafından gerekli araştırmaların yapılması gerekir. Bu kişilerin IP adreslerinin tespit edilmesi tek başına bir delil ifade etmese de şüpheli şahsın ifadesi, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımlar birlikte değerlendirilerek bir delil elde edilebilir. Söz konusu suçların incelenmesinde özellikle dolandırıcılık suçlarında aynı zamanda IBAN bilgileri de kullanıldığı için kimlik tespiti daha kolay olacaktır. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu yazımızda sosyal medyada işlenen suçlarda kimlik tespitinin nasıl yapılacağından bahsedeceğiz.
Sosyal Medyada İşlenen Suçlarda Kimlik Tespiti Nasıl Yapılır?
Sosyal medyadan işlenen suçlarda kimlik tespiti, suçu işleyen kişinin dijital izler, IP kayıtları, cihaz incelemeleri, log kayıtları ve deliller aracılığıyla belirlenmesidir. Özellikle internet üzerinden işlenen dolandırıcılık, hesap ele geçirme, hakaret ve veri ihlali gibi olaylarda failin doğru şekilde tespit edilmesi, soruşturmanın sağlıklı ilerlemesi ve mağduriyetin giderilmesi açısından büyük önem taşır. Bu süreç, teknik inceleme ve hukuki prosedürlerin birlikte yürütülmesini gerektirir.
Sosyal medya üzerinden işlenen suçlarda özellikle banka ve kredi kartı üzerinden işlenen suçlar, özel hayatın gizliliğini ihlal etme, hakaret, tehdit gibi durumlarda kimlik tespitinin yapılması gerekir. Bu tespit diğer suçlara göre daha zor olmaktadır çünkü sosyal medya hesaplarında gerçek ad ve soyadlarını kullanmayan kişiler bulunmaktadır. Bu nedenle kişilerin IP adreslerine de ihtiyaç duyulmaktadır.
IP adresi tespit edilirken adres, tarih, saat gibi hususlara ayrıntılı olarak dikkat edilir ve saat farkına bakılır. IP adreslerinin yanlış tespit edilmesi halinde şüphelinin kimlik bilgileri yanlış tespit edilecek ve yargılama farklı bir kişi üzerinden ilerleyecektir. IP adresinin internet kafe gibi kalabalık ortamlarda kullanılması halinde kimlik tespiti daha da zor hale gelecektir.
IP Adresi Nedir? Nasıl Tespit Edilir?
IP adresi, diğer adıyla internet protokol adresi kişinin internet ve sair ağlarla veri alışverişi yapabildiği cihazların kullandığı adrestir. Dolayısıyla bir bilgisayar ve telefon aynı internet sistemine bağlıysa kullanmakta oldukları IP adresi de aynı çıkacaktır. Bu nedenle IP adresi tespit edilirken kullanıcıya dair bilgiler elde edilse de bu bilgiler farklı bir kullanıcıya ait de çıkabilir.
IP adresi, her ne kadar kimlik tespitinde kullanılan bir unsur olsa da suç işleyen kişinin kim olduğunun doğrudan tespit edilmesi mümkün olmayabilir. Dolayısıyla IP adresleri değiştirilebilir bilgilerdir. Hatta bir kimsenin, kendisine ait olmayan bir IP adresini izinsiz olarak ele geçirip kullanması da mümkündür. Bu durumda da yargılama yapan hâkim, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği verilerin diğer delillerle desteklenmesini arayacaktır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 2016/12634 E. 2017/4967 K. ve 03.05.2017 tarihli kararı ile de IP adresinin tespit edilmesinin tek başına yeterli olmadığı hüküm altına alınmıştır.
IP Adresi Tek Başına Delil Olarak Kabul Edilebilir Mi?
IP adresi bilişim suçlarında failin kimliğinin tespiti için önem arz etmektedir. Bu tespitte tek başına suçun işlendiğine ilişkin bir kanıt teşkil etmese de mahkumiyete esas alınabilir. Ancak destekleyici yan delillerin de dosyaya kazandırılması gerekmektedir. Örneğin IP adresinin tespit edilmesi halinde o IP adresine bağlı konuttaki herkes bir suçun şüphelisi sıfatıyla dosyaya eklenir.
Kimi durumlarda IP adresi üçüncü kişiler tarafından hukuka aykırı yollarla kullanıldığından, yapılacak savunmada bu hususlara dikkat edilir. Ayrıca VPN aracılığı ile de çoğu kez IP adreslerinin tespit edilmesi zorlaşmaktadır. Bu nedenle IP adresleri tek başına delil olarak kabul edilmez ancak destekleyici diğer delillerle birlikte değerlendirildiğinde IP adresinin delil olarak kabul edilmesi mümkündür.
Uluslararası Adli İstinabe ile Kimlik Tespiti
Sosyal medya hesapları ya da internet ortamında işlenen suçlarda genellikle bu hesapların yer sağlayıcıları Amerika Birleşik Devletleri olmaktadır. Dolayısıyla suçların büyük bir kısmında kişilerin kimlik bilgilerinin tespit edilmesi için istinabe yolu ile Amerika Birleşik Devletleri adli makamlarından bilgiler istenilmektedir. Ancak Amerika Birleşik Devletlerinin hukuk sisteminin ülkemizden farklı olması nedeniyle bu taleplerin bir çoğu için bilgi verilmemektedir.
ABD kaynaklı merkezlerden internet ortamındaki IP adresinin talep edilmesi genellikle mümkün olmamaktadır. İki ülke arasında bu taleplerin değerlendirilmesi Türkiye Cumhuriyeti ile ABD Arasında Suçluların Geri Verilmesi Ve Ceza İşlerinde Karşılıklı Yardım Antlaşması ile düzenlenmektedir. Ancak çoğu kez bu bilgiler ülkemize verilmemekte ve şüpheli şahısların sosyal medya hesaplarında isim, fotoğraf gibi ayırt edici olmadığı müddetçe kimlik bilgileri tespit edilememektedir.