Aile Hukuku

Yurtdışında Boşanmanın Türkiye’de Tanınması 2020

Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları ile Türkiye ile bağlantıları bulunan yabancılar yurt dışında boşandıktan sonra boşanmalarının Türkiye’de de geçerlilik kazanması için bazı işlemleri yerine getirmelidirler. Yurtdışı yargı veya idare makamlarınca verilmiş bir boşanma kararının Türkiye’de hiçbir şarta tabi olmadan tanınması ve boşanmanın kabul edilmesi mümkün değildir. Türkiye’de tanınmamış bir boşanma kararı Türk mahkemeleri ve idare kurumlarınca bir anlam ifade etmemektedir. Yurtdışında boşanmanın Türkiye’de tanınması 2020 yılında yeni uygulamaya geçilmiştir.

Başka bir deyişle yurtdışında boşanmış birinin Türkiye’de evlenmesi mümkün olmadığı gibi boşanmaya bağlı diğer sonuçlar da yurtdışında boşanmış bir kişi için Türkiye’de doğmamaktadır. Bu bağlamda hukuk sistemimizde yurtdışında verilen boşanma kararlarının Türkiye’de tanınması anlamında düzenlemeler bulunmaktadır. Yurtdışında boşanmanın Türkiye’de tanınması 2020 yılında değişmiş ve farklı şartlara tabi tutulmuştur. Esasen bu değişiklikler 7 Şubat 2018’de tarihinde yürürlüğe girmiştir ve 2020 yılında da uygulanmaya devam etmektedir.

Eski uygulamaya kısaca değindikten sonra yurtdışında boşanmanın Türkiye’de tanınması 2020 yılında nasıl yapıldığını açıklamak gerekmektedir. Yurtdışında evlenip Türkiyede boşanmak mümkündür.

Yurtdışında Boşanmanın Türkiye’de Tanınmasına Dair Eski Uygulama

7 Şubat 2018 tarihinde yürürlüğe giren Yabancı Ülke Adlî Veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik’ten önce yurtdışında gerçekleştirilen boşanmaların Türkiye’de de geçerlilik kazanması için Milletler Arası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Kanunu gereğince Türk Mahkemelerinde tanınması gerekmekteydi. Yeni düzenleme getirilmeden önce yurtdışında gerçekleşmiş bir boşanma kararının tanıması veya tenfizi Türk Mahkemelerince yapılmadan kişi boşanmış sayılamıyordu. Bu anlamda Türk Mahkemelerinde açılan davanın tanıma ya da tenfiz davası olması verilen kararın sonuçlarını etkilemekteydi. Başka bir deyişle tanıma ve tenfiz davaları farklı davalar olup sonuçları da farklıdır.

Tanıma kararı verilmesi sonucunda yabancı mahkemede verilen boşanma kararları Türkiye’de kesin hüküm haline gelmektedir. Bu durumda Türkiye’de boşanmanın sonuçları doğar ve örneğin kişi yeniden evlenebilir. Ancak hakkında tanıma kararı verilen boşanma kararlarının icra kabiliyeti bulunmamaktadır

Tenfiz kararı verilmesi sonucunda yabancı mahkemede verilen boşanma kararları Türkiye’de kesin hüküm haline gelmekle birlikte tenfiz kararlarının icra kabiliyeti de bulunmaktadır. Bu yönüyle tenfiz kararları tanıma kararlarından daha güçlü niteliktedir.

Tanıma ve tenfiz kararı verilirken Türk Mahkemeleri boşanma davasındaki olayları incelemez, dosyanın esasına girmez. Yalnızca tanıma ve tenfiz kararı verilmesinin şartlarını inceleyerek karar verir. Bu nedenle Türk Mahkemelerinin boşanma kararının yanlış olduğunu düşünerek boşanma kararını tanımaması ya da tenfiz etmemesi mümkün değildir. Türk Mahkemeleri ancak tanıma ve tenfiz şartlarının gerçekleşmemesi halinde tanıma ve tenfiz talebini reddedebilir. Boşanma kararının tanıma ve tenfizi için görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir.

Yurtdışında Boşanmanın Türkiye’de Tanınması 2020

7 Şubat 2018’de yürürlüğe giren Yabancı Ülke Adli Veya İdari Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik ile yurtdışında boşananların boşanma kararlarını Türkiye’de kolayca tanınır hale getirmesi için Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüklerine boşanma kararlarını tanıma yetkisi getirilmiştir. Yurtdışında boşanmanın Türkiye’de tanınması KHK ile idari işlem ile tanınma yolu açılmıştır.

Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüklerine başvurularak yapılan boşanma kararlarının tanınması sonucunda sadece boşanma Türkiye’de kabul edilmiş olur. Bu halde taraflar yeni evlilik yapabilirler ancak boşanma kararı sonucu verilen velayet, nafaka gibi kararların uygulanabilmesi için boşanma kararının tenfiz edilmesi gerekmektedir. Yurtdışında boşanmanın Türkiye’de tanınması 2019 ile 2020 arasında temel fark yapılan yeni yasal düzenlemedir. Artık dava açmadan da boşanma davası Türkiye’de tanınabilir.

Yurtdışındaki Boşanmanın Türkiye’de Tanınması Başvurusu Nereye Yapılır?

Yönetmeliğin 5. Maddesi uyarınca boşanma kararının tanınması için yapılacak başvurular;

  • Yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilciliklere,
  • Yurt içinde boşanan taraflardan birinin yerleşim yeri İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’ne,
  • Yurt içinde yerleşim yeri bulunmayanlar için Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya, Kahramanmaraş, Samsun, Siirt, Sivas, Trabzon, Şanlıurfa ve Van il müdürlüklerine

yapılmaktadır.

Yurtdışındaki Boşanmanın Türkiye’de Tanınması Başvurusu Nasıl Yapılır?

Başvuruları boşanan taraflar bizzat yapabilecekleri gibi vekalet verdikleri idare hukuku avukatları veya kanuni temsilcileri aracılığıyla da yapabilirler. Yönetmeliğin öngördüğü şekilde Nüfus Müdürlükleri’ne başvuru yapmak suretiyle boşanma kararlarının tanınması için boşanan tarafların her ikisinin de başvuru yapması gerekmektedir. Başka bir deyişle sadece bir tarafın başvurması halinde boşanma kararının tanınması mümkün değildir. Boşanan taraflar yapacakları başvuruyu aynı anda ve birlikte yapabilecekleri gibi ayrı ayrı zamanlarda da yapabilirler. Ancak ayrı ayrı başvuru yapıldığı hallerde başvurular arasındaki süre 90 günü geçemez. Aksi halde tarafların yeniden başvuru yapması gerekmektedir.

Boşanan tarafların talepte bulunmadan önce ölmüş olması halinde ise kararların aile kütüğüne tescil talebi hukuki yararı bulunanlar tarafından yapılabilir. Hukuki yarar genellikle miras hukukundan veya aile hukukundan kaynaklanan bir konu olabilmektedir.

Yurtdışındaki Boşanmanın Türkiye’de Tanınması Başvurusu İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Yurtdışında verilen boşanma kararının Türkiye’de aile kütüğüne tescil edilebilmesi için geçerli bir başvuru yapılması gereklidir. Geçerli bir başvuru oluşturmak için gerekli belgelerin neler olduğu Yönetmeliğin 7. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre boşanma kararının tanınması için yapılacak başvuruda gerekli belgeler şunlardır:

  • Başvuru formu,
  • Aile kütüğüne tescili talep edilen usulüne göre onaylanmış kararın aslı ile noter veya dış temsilcilik tarafından onaylanmış veya ilgili ülkenin yetkili makamı tarafından Apostil şerhi tatbik edilerek onaylanmış Türkçe tercümesi,
  • Adli veya idari makam kararında kesinleşme şerhi yok ise kararın verildiği ülke kanunlarına göre kesinleştiğine dair onaylanmış belge veya yazının aslı ile noter veya dış temsilcilik tarafından onaylanmış veya ilgili ülkenin yetkili makamı tarafından Apostil şerhi tatbik edilerek onaylanmış Türkçe tercümesi,
  • Kimlik veya pasaport fotokopileri, taraflardan biri yabancı ise kimlik veya pasaportların noter tasdikli Türkçe tercümeleri,
  • Vekil aracılığı ile yapılacak müracaatlarda noter tarafından düzenlenen fotoğraflı özel vekâletnamenin aslı veya onaylanmış aslına uygun örneği,
  • Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen kararlarla ilgili daha önce Türk mahkemelerinde açılmış ve halen görülmekte olan dava dosyası bilgileri ile varsa kararların daha önce Türk mahkemelerince kesin hükme bağlanmış olduğuna ilişkin mahkeme kararının aslı veya fotokopisi ya da Türk mahkemelerinde halen devam eden bir dava yahut tanımanın Türk mahkemelerince evvelce reddedildiğine dair karar bulunmadığı yönünde adli makamlardan alınan belge.

Başvuru sonrasında yapılan incelemede başvuru için gerekli evraklarda eksiklik tespit edilmesi halinde başvurana eksiklikleri tamamlamak üzere 90 gün süre verilir. Bu süre içinde eksiklerin tamamlanmaması halinde başvuru reddedilir.

Yurtdışındaki Boşanmanın Türkiye’de Tanınması Başvurusu Nasıl İncelenir?

Başvuruları incelemek üzere Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüklerinde komisyonlar oluşturulur. Komisyon kararları toplantıya katılanların oy çokluğu ile alınır. Komisyon, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen kararların aile kütüğüne tescilinin yapılıp yapılamayacağını mevzuat doğrultusunda inceler, karar verir ve sonucu ilgili taraflara ve il müdürlüğüne bildirir. Bu işlemler için, Genel Müdürlük tarafından aynı karara dayalı mükerrer başvuruları önlemek amacıyla elektronik ortamda bir kayıt sistemi oluşturulur.

Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen kararla ilgili Türkiye’de açılmış ve halen devam eden veya reddedilmiş dava bulunuyorsa başvuru reddedilir. Türk kamu düzenine açıkça aykırı olan kararlar gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir.

Komisyonda tescile yönelik verilen kararlar dış temsilcilikler veya il müdürlüklerince yedi gün içinde aile kütüklerine tescil edilir.

Başvurunun komisyon tarafından reddedilmesi halinde başvuran taraflardan her biri tanımı ve tenfiz için Aile Mahkemelerinde dava açabilirler.

Başa dön tuşu