İdare Hukuku

Tesis Güvenlik Belgesi

Savunma sanayi ve NATO ile ilgili konular başta olmak üzere, gizlilik derecesi verilen projelerde görev alacak kişi ve kuruluşlardan, projenin gizlilik derecesine uygun Kişi Güvenlik Belgesi ve Tesis Güvenlik Belgesi istenilmektedir. Diğer bir deyişle bu alanlarda faaliyet gösteren firmaların Tesis Güvenlik Belgesine sahip olması gerekmektedir. Bu yazımızda tesis güvenlik belgesi ile ilgili temel konular ana hatlarıyla ele alınacaktır.

Tesis Güvenlik Belgesi Nedir?

Tesis Güvenlik Belgesi; bir tesiste bulunan veya bulunabilecek gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve malzemenin fiziki güvenliklerinin sağlanması için, tesisin bulunduğu yer ve çevre şartları ile maruz kalabileceği dış ve iç tehditler göz önüne alınarak projelendirilmiş olan koruma önlemlerinin uygun bulunduğunu belirten belgeyi ifade eder (5202 s. K/m.6).

Tesis Güvenlik Belgesi Neden Gereklidir?

Gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye nüfuzu gerektiren savunma sanayii konuları ile ilgisi olan her kişi için Milli Savunma Bakanlığından “Kişi Güvenlik Belgesi” ve projenin uygulanacağı tesis veya yer için de “Tesis Güvenlik Belgesi” alınması zorunludur. Bu belgeler temin edilmeden, ilgililere, gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzeme açıklanamaz ve verilemez; bunların bulunduğu yerlere ve tesislere girilemez; gizlilik dereceli bilgi ihtiva eden anlaşma, sözleşme veya alt sözleşme çalışmalarına ve uygulamalarına iştirak edilemez (5202 s. K/m.6).

Uygun seviyede Kişi Güvenlik Belgesi ve T. Güvenlik Belgesi olmayan şahıs ya da kuruluşlar, savunma sanayii alanındaki herhangi bir gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzeme ya da gizlilik dereceli projeye erişemez, bunların bulunduğu ya da yürütüldüğü gizlilik dereceli yerlere ve tesislere giremez ve bunlarla ilgili andlaşma, sözleşme veya alt sözleşme çalışmalarına ve uygulamalarına iştirak edemez (Savunma Sanayii Güvenliği Yönetmeliği m.8/3).

Gizlilik derecesi verilen projelerde görev alacak kişi ve kuruluşlardan, projenin gizlilik derecesine uygun Kişi Güvenlik Belgesi ve T. Güvenlik Belgesi istenir (Yönetmelik m.8/10).

Yabancı firma ve kuruluşlara açık olan ve ihtiyaç makamınca gizlilik derecesi verilen uluslararası ihalelerde, ülkeler ile yapılan andlaşma hükümleri saklı kalmak koşuluyla, bu ihalelere katılmaya istekli kuruluşlar ve kişilerden kendi ülkelerinin yetkili makamlarınca tanzim edilmiş ve onaylanmış uygun gizlilik dereceli Kişi Güvenlik Belgesi ve Tesis Güvenlik Belgesi veya bunların yerine geçen muadili belgeler istenir. Yerli firmalardan ise Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından verilen Kişi Güvenlik Belgesi ile Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı veya Kuzey Atlantik Andlaşması Teşkilâtı Merkez Kurulu Başkanlığınca verilen T. Güvenlik Belgesi istenir (Yönetmelik m.8/11)..

Tesis Güvenlik Belgesi Nereden Alınır? Milli/NATO Tesis Güvenlik Belgesi

Millî gizlilik dereceli belgelendirme talepleri ile anılan taleplerin ilgili makamlar ile koordineli olarak incelenmesi ve sonuçlandırılması ve ilgili belgelerin tanzimi konusunda Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı yetkilidir. Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı, Millî Savunma Bakanlığı adına Teknik Hizmetler Dairesi Başkanlığıdır (Yönetmelik m.5)

NATO’yu ilgilendiren iş ve projeler konusunda çalışan kuruluşlara NATO Tesis Güvenlik Belgesi tanzim etmekten sorumlu olan makam, Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulmuş olan Kuzey Atlantik Andlaşması Teşkilâtı Merkez Kurulu Başkanlığıdır (Yönetmelik m.4/s).

Millî/NATO gizlilik dereceli Kişi Güvenlik Belgesi ve Millî/NATO gizlilik dereceli T. Güvenlik Belgesi, en fazla 5 yıl süreyle geçerli olacak şekilde tanzim edilir (Yönetmelik m.16/6).

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması

Kuruluşlara millî ve/veya NATO gizlilik dereceli T. Güvenlik Belgesi verilebilmesi için; şahıs şirketi statüsünde olan kuruluşların hissedarlarının tamamı, anonim şirket statüsünde olan kuruluşların ise ortaklarından, gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzemeye nüfuz etmesine yönetim kurulu kararı ile izin verilen hissedarlar ile bu şirketlerin yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardımcıları, güvenlik koordinatörü ile gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzemeye nüfuz etmesi muhtemel personeli için yaptırılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanması zorunludur (Yönetmelik m.20/1).

Tesis Güvenlik Belgesi Başvurusu

Tesis güvenlik belgesi başvurusu, kuruluş tarafından; T. Güvenlik Belgesi talebinde bulunma amacı, talepte bulunulan T. Güvenlik Belgesinin gizlilik derecesi ve faaliyette bulunulacak tesisin fizikî yerleşim durumu belirtilerek, Yönetmeliğin 21. maddesinde belirtilen bilgi ve belgelerden oluşan dosya ile Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına yapılır.

Tesis Güvenlik Belgesi Denetimi ve İşlemleri (Yönetmelik m.22)

Tesis Güvenlik Belgesi aşağıdaki esaslara göre düzenlenir.

  • Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamınca, başvuru bilgi ve belgelerinin alınmasını müteakip yapılan inceleme sonucunda, varsa belirlenen eksiklikler Kuruluşa bildirilir. Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından başvuru dokümanında belirlenen eksiklikleri üç ay içinde gidermeyen Kuruluşun başvurusu iptal edilir ve Kuruluşa bilgi verilir.
  • Yapılan inceleme sonucunda herhangi bir olumsuzluk veya eksiklik olmadığının belirlenmesini müteakip kuruluşa ait tesis, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından yapılacak planlamaya uygun bir tarihte Denetim Heyetince denetlenir.
  • Tesiste yapılan denetimde; Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından belirlenen denetim kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığı, Kuruluş tarafından hazırlanan Tesis Özel Güvenlik El Kitabında yer alan hususların uygulanıp uygulanmadığının kontrolü yapılarak, denetim raporu tanzim edilir.
  • Denetim raporunun olumlu olması durumunda; her iki tarafça da imzalanan protokol, Kuruluş tarafından hazırlanan ve Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından onaylanan Tesis Özel Güvenlik El Kitabı ile birlikte kuruluşa gönderilir. T. Güvenlik Belgesi tanzimi ile ilgili olarak protokolde belirtilen hususların sağlanmasını müteakip, millî gizlilik dereceli Tesis Güvenlik Belgesi Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından tanzim edilerek, kuruluşa gönderilir.

NATO gizlilik dereceli Tesis Güvenlik Belgesi

Denetim Heyetince yapılan denetim sonucu tanzim edilen denetim raporunun olumlu olması durumunda, Kuzey Atlantik Andlaşması Teşkilatı Merkez Kurulu Başkanlığına denetim raporu gönderilerek bilgi verilir. Kuzey Atlantik Andlaşması Teşkilatı Merkez Kurulu Başkanlığı tarafından, NATO gizlilik dereceli Tesis Güvenlik Belgesi tanzim edilerek ilgili kuruluşa gönderilir ve Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bilgi verilir.

  • Denetim sonucunun olumsuz olması durumunda; kuruluşa ait tesiste yapılan denetimde tespit edilen ve denetim raporunda belirtilen eksiklikler, yazılı olarak kuruluşa bildirilir ve belirtilen eksikliklerin tamamlanması için kuruluşa altı aya kadar süre verilir. Kuruluş tarafından, denetim esnasında tespit edilen eksikliklerin tamamlandığının yazılı olarak Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bildirilmesini müteakip, tesis, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamınca yapılacak planlamaya uygun bir tarihte ikinci kez Denetim Heyetince denetlenir. İkinci kez yapılan denetim sonucunun olumlu olması durumunda; Yönetmeliğin 22. maddesinin (ç) ve (d) bentlerinde düzenlenen hükümler çerçevesinde gerekli işlemler yapılır.
  • İlk denetim sonucunda tespit edilen ve yazılı olarak kuruluşa bildirilen eksikliklerin, Kuruluş tarafından, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamınca belirtilen süre içerisinde tamamlandığının yazılı olarak bildirilmemesi ya da tesiste yapılan ikinci denetimin de olumsuz sonuçlanması durumunda başvuru iptal edilir. T. Güvenlik Belgesi başvurusu iptal edilen kuruluş tarafından, altı aydan önce aynı tesis için yeniden başvuruda bulunulamaz.
  • Tesis Güvenlik Belgesi verilen kuruluş, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından yılda en az bir defa olmak üzere haberli veya habersiz ara denetime tabi tutulur. Yapılacak ara denetimde eksik bulunan hususlar Kuruluşa yazılı olarak bildirilir. Söz konusu eksikliklerin en geç üç ay içerisinde giderilerek sonucun Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bildirilmemesi veya bildirim sonucunda yapılacak doğrulama denetiminde eksikliklerin devam ettiğinin tespit edilmesi halinde Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından, kuruluşa ait Tesis Güvenlik Belgesi iptal edilir. Kuruluş, T. Güvenlik Belgesi iptal edilen tesis için altı aydan önce yeniden başvuru yapamaz.

Tesis Güvenlik Belgesinin İptali (Yönetmelik m.22)

Tesis Güvenlik Belgesinin iptalini gerektiren hususlar aşağıda belirtilmiştir:

  • Kuruluşun, millî güvenlik, kamu düzeni ve genel sağlık bakımından sakınca doğuran hâllerinin tespit edilmesi,
  • Kuruluşa ait tesisin yerinin veya adresinin değiştirilmesi, tasfiyesi, kuruluşun iflâs etmesi veya tüzel kişiliğinin değişmesi,
  • Savunma sanayii alanındaki herhangi bir gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzeme ya da gizlilik dereceli projenin uygun Kişi Güvenlik Belgesi bulunmayan şahıslara ya da T. Güvenlik Belgesi olmayan kuruluşlara verildiğinin veya açıklandığının tespit edilmesi,
  • Kontrole Tâbi Listede yer alan malzemenin, diğer ülkelere ya da gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine izinsiz olarak satışı veya bunlara ait teknoloji transferi yapıldığının tespit edilmesi,
  • Tesiste, tesis güvenliğini etkileyen grev veya lokavt hareketleri olduğunun tespit edilmesi,
  • T. Güvenlik Belgesi ile belgelendirilen tesiste, basın ve yayım organları vasıtasıyla, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının izni olmaksızın çekim ve tanıtım yapılması,
  • Kuruluşun tüzel kişiliğinde, sermaye yapısında ve ortaklık durumunda değişiklik olması halinde, değişikliği takip eden bir ay içinde Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına bilgi verilmemesi,
  • Kuruluşun T. Güvenlik Belgesi ile belgelendirilen tesisinde, bir veya birden fazla farklı tüzel kişiliğin konuşlanması ve aynı adresin farklı tüzel kişilikler ile paylaşılması.

Tesis Güvenlik Belgesinin herhangi bir nedenle iptal edilmesi durumunda; iptal edilen T. Güvenlik Belgesi kuruluş tarafından Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına iade edilir. T. Güvenlik Belgesinin iptal edilmesini müteakip Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamı tarafından, Genelkurmay Başkanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile Millî Savunma Bakanlığının tedarikten sorumlu makamları ve ihtiyaç duyulan diğer ilgili makamlara bilgi verilir.

Tesisin yeri değişmemekle birlikte yerel idare tarafından yapılan düzenleme neticesi meydana gelen adres değişikliklerinde, denetim yapılmaksızın belge yeniden düzenlenebilir.

Tesis Güvenlik Belgesi İle İlgili Davalar

Tesis Güvenlik Belgesi başvurularının kabul edilmemesi, reddedilmesi, cevapsız bırakılması ya da iptal edilmesi idari işlem niteliğinde olup tüm idari işlemler gibi yargı denetimine tabi bulunmaktadır. Bu nedenle herhangi bir hak kaybına uğranmaması için t. güvenlik belgesi başvurusu ile ilgili işlemlere karşı süresi içinde görevli ve yetkili mahkemede usulüne uygun bir şekilde dava açılması gerekmektedir.

Bu işlemin kişiye veya kuruma tebliğinden itibaren 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açması gereklidir. Bu süre hak düşürücü süre olup idare hukuku avukatı ile yürütülmesi sürecin sağlıklı ve lehe sürdürülmesi bakımından önemlidir.

Başa dön tuşu