Ceza Hukuku

Sosyal Medyada Üzerinden Hakaret Etme Suçu ve Cezası

Sosyal Medyada Hakaret Suçu ve Cezası Türk Ceza Kanunu’nun “Şerefe Karşı Suçlar” başlıkla Sekizinci Bölümünde 125. maddede düzenlenmiştir. Bu bağlamda hakaret suçuna verilecek ceza ile korunan menfaat insan şeref, onur ve haysiyetidir. Günümüzde kişiler daha kolay ve hızlı şekilde amaçlarına ulaşmak maksadıyla hakaret edecekleri kişiyi internet veya sosyal medya üzerinden hedef almaktadır. Böylece failler yüz yüze işlenen hakaret suçlarına nazaran daha rahat ve utanç duygusu hissetmeden suç işlemektedir. Bu anlamda internet ve sosyal medya faillere istedikleri ortamı sağlamaktadır. Ayrıca internet ve sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçlarında faillerin tespiti diğer hakaret suçlarına göre daha zordur. Çünkü suç işlemek kastıyla hareket eden failler genellikle anonim hesaplar kullanmak suretiyle hakaret etmektedir. Bu ise faillerin tespitini biraz daha zorlaştıran bir durumdur.

Hakaret suçu sosyal medyada birçok yolla işlenebilmektedir. Paylaşım yapma, beğeni, yorum yapma, bir başkasının paylaşımını kendi profilinde paylaşma, link paylaşma, mesaj gönderme ve mağdur adına yeni profil hesabı oluşturup paylaşımda bulunma suretiyle hakaret suçu sosyal medya üzerinden işlenebilmektedir. Kısaca internet üzerinde başkasının onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte içerik üretilmesi hakaret suçunun sübut etmesine yol açmaktadır.

Ancak hakaret suçunun internette veya sosyal medyada işlenmesi hali ayrıca bir kanun maddesi ile düzenlenmiş değildir. Dolayısıyla sosyal medya ve internet üzerinden işlenen hakaret suçları için de TCK’da düzenlenmiş olan hakaret suçu hükümlerine gitmek gerekecektir. Hakaret suçunu düzenleyen madde hükmü şu şekildedir:

“(1)Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

(2)Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.

(3)Hakaret suçunun;

a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,

b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,

c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle,

İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.

(4)Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.

(5)Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.”

Söz konusu madde hükmü sosyal medyada hakaret suç ve cezalarına da uygulanmaktadır. Ancak suçun nitelikli hallerinin doğru tespit edilmesi için sosyal medyada hakaret suçunun nitelendirmesinin de doğru yapılması gerekmektedir.

Sosyal Medyada Hakaret Suçları Mağdurun Huzurunda İşlenmiş Sayılır

Her şeyden önce sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçları için suçun mağdurun gıyabında işlendiği hususu akla gelse de sosyal medyada üzerinden işlenen hakaret suçlarında paylaşımlar herkese açık şekilde yapıldığından ve sayısız kişi tarafından ulaşılıp görüldüğü gibi mağdur tarafından da görülebilir olduğundan sosyal medyada hakaret suçu da mağdurun huzurunda işlenmiş sayılmaktadır. Zira TCK 125/2’de  “Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.” hükmü ile bu husus açıkça ortaya konmuştur. Sonuç olarak sosyal medyada işlenen hakaret suçları da mağdurun huzurunda işlenmiş hakaret suçu gibi cezaya tabidir.

Sosyal Medyada Hakaret Suçları Alenen İşlenmiş Sayılır

Hakaret suçuna ilişkin ağırlaştırıcı sebepler 3. ve 4. fıkralarda düzenlenmiştir. 3. fıkrada düzenlenen hallerin varlığı halinde suçun sosyal medya veya internet üzerinden işlenmesi halinde de ağırlaştırıcı hal uygulanır ve bu halde ceza 1 yıldan az olamaz.

4. fıkrada ise hakaret suçunun alenen işlenmesi hususunun ağırlaştırıcı sebep olduğu hükme bağlanmıştır. Bu noktada sosyal medyada hakaret suçu işlenmesinin aleniyet teşkil edip etmeyeceği ve neticesinde cezaya ağırlaştırılmış halin uygulanıp uygulanmayacağı önem taşımaktadır. “Alenen” kelime anlamı ile; açıktan açığa, herkesin gözü önünde, herkesin içinde, gizlemeden, açıkça anlamlarına gelmektedir. İnternet ve sosyal medyada hakaret suçu bir nevi herkesin gözü önünde ve herkesin içinde işlenmektedir. Failin hakarette bulunduğu hesabı herkese açık olabileceği gibi gizli bir hesap olsa dahi belli bir takipçi sayısı bulunduğundan suç alenen işlenmiş olur.

Bu husus Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2017/8539 Esas ve 2017/10706 Karar sayılı kararında da; “Sanık hakkında hakaret suçu yönünden kurulan hükmün incelenmesinde ise; Aleniyet hakaret eyleminin herkesin duyabileceği, görebileceği ve sayısı belli olmayan birden fazla kişiler tarafından algılanabilir olması anlamına gelmektedir. Aleniyet nedeniyle artırım yapılmasının amaçlarından biri mağdurun onur ve şöhretinin, fiili başkalarının duyması veya duymasına açık olması nedeniyle daha fazla zarar görmesi diğeri ise hukuka aykırılık teşkil eden fiilin bizatihi aleni olarak icra edilmesidir. Somut olayımızda sanığın kullanmakta olduğu twitter hesabından herkesin görebileceği şekilde katılana hakaret ettiği sabit olmasına rağmen 5237 sayılı TCK’nın 125/4 maddesi gereğince artırım yapılması gerektiğinin gözetilmemesi, bozmayı gerektirmiş...” şeklinde ifade edilmek suretiyle sosyal medyada işlenen hakaret suçlarının alenen işlendiği yönünde içtihat geliştirilmiş durumdadır. Dolayısıyla sosyal medya üzerinden işlenen suçlar genellikle alenen işlendiğinden ağırlaştırıcı neden uygulanmaktadır.

Fakat hakaret içerikli yazılı, sesli, görüntülü iletinin yalnızca özel mesaj yoluyla kişiye gönderilmesi halinde hakaret suçu oluşmakla birlikte aleniyet olmadığından ağırlaştırıcı neden uygulanmaz. Nitekim Yargıtay ilgili daireleri de bu görüştedir. Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2015/1290 Esas ve 2015/3294 Karar sayılı kararında “… failin bulunduğu ve suçu oluşturan söz veya hareketin gerçekleştiği yerin belirli olmayan çok sayıda kişi tarafından görülme, duyulma ve algılayabilme olasılığı olan bir ortam olması veya suç mağdurunun bu hareket ve sözleri işittiği ve algıladığı yerin bu tür bir ortam olması ve failin de bunu bilmesi yeterli olup, somut olayda başka bir e-posta adresinden gelen mesajın sanığın kullandığı …@…com.tr adresi tarafından başka e-posta adreslerine iletildiği (forward) anlaşıldığından, iletilen adreslerin sadece kullanıcının bildiği, kullanıcı adı ve parola ile girilen ve kullanıcıdan başka bir kişinin girmesinin mümkün olmadığı kişiye mahsus hesap olması nedeniyle aleniyet unsurunun gerçekleşmiş sayılamayacağı gözetilmeden…” ifadelerini kullanarak özel olarak mesaj atılması halinde aleniyet unsurunun oluşmayacağına karar vermiştir.

Sosyal Medyada Hakaret Suçlarının İspatı

Sosyal medyadan hakaret suçlarının ispatı yüz yüze edilen hakaret suçlarının ispatından farklıdır. Bu farklılık kimi zaman sosyal medyada hakaret suçlarının ispatını daha zor hale getirirken bazı durumlarda da ispat oldukça kolaylaşmış olur. Şöyle ki sosyal medyada hakaret suçlarında hakarete konu yazılı, sesli veya görüntülü iletinin kayıt altına alınarak bir delil oluşturulması gerekmektedir. Bunun en kolay yolu ise yazılı ve görüntülü iletilerde görüntünün screenshot’ını (ekran görüntüsünü) almaktır.

Ekran görüntüsü almak oldukça kolay şekilde delil oluşturma imkânı sağlamaktadır. Ekran görüntüsünün hakaret içerikli iletinin tamamının, paylaşımı yapan profil hesabının kullanıcı adı ve hesap bilgilerinin ve içeriğin oluşturulduğu tarih ve saatin de görünebilecek şekilde alınmasına dikkat edilmelidir. Aksi halde sadece hakaret içerikli iletinin görüntülenmesi failin tespit edilmesi imkânı sağlamayacaktır. Sesli ve video yoluyla hakaret içeriklerinde ise sesin ve video içeriğinin anlaşılabilmesi için bu içeriklerin videoya alınmak suretiyle delil oluşturulması gerekmektedir. Hakaret içerikli ileti görüldüğü an bu delillerin oluşturulması sonradan içeriğin silinmesi halinde ispat kolaylığı sağlayacaktır.

Bunun yanında hakaret içerikli paylaşımı yapan hesabın IP adresinin de tespit edilmesi, ceza yargılaması sırasında failin doğru şekilde tespit edilmesi için önem arz etmektedir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun IP adresi sorgulamak için oluşturmuş olduğu internet sitesine hakaret içerikli paylaşımın yapıldığı URL adresinin girilmesi halinde IP bilgilerine ulaşılabilecektir. Bu IP bilgileri ise ceza yargılaması için failin tespitini kolaylaştıracaktır.

İnternet Üzerinden Hakaret Suç Duyurusu Dilekçesi Örneği

Hakaret suçu mağdurun şikâyetine bağlı bir suçtur. Mağdur, 6 aylık şikâyet hakkını süresi içinde kullanmazsa hakaret suçu nedeniyle fail hakkında hiçbir işlem yapılmaz. Bu nedenle şikâyet hakkının süresi içinde kullanılması oldukça önemlidir. Fakat sosyal medyada hakaret suçlarında hakaret içerikli paylaşım internette kaldığı sürece hakaret suçu tamamlanmış sayılmaz ve suç işlenmeye devam ediliyor olur. Bu nedenle hakaret içerikli paylaşım sosyal medya hesabında ya da internette kaldığı sürece hakaret suçu için şikâyet süresi olan 6 aylık süre işlemeye başlamayacaktır. Ancak şikâyet hakkının bir an önce kullanılması mağdur için daha sağlıklı bir yol olacaktır.

Sosyal medya hakaret suçu nereye şikâyet edilir sorusunun cevabı ise hakaret suçlarında yapılan şikâyetten farklı değildir. İnternet üzerinden hakaret suçunda yetkili mahkeme Ceza Muhakemesi Kanunu’nun yetkiyi düzenleyen maddelerine göre belirlenir. Yetkili Cumhuriyet Başsavcılığı da yetkili mahkeme ile aynıdır. Sosyal medya hakaret suçlarında şikâyet yetkili Cumhuriyet Savcılığı Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun yetkiyi düzenleyen 12. Maddesi esas alınarak belirlenecektir. Buna göre sosyal medya hakaret suçlarında yetkili Cumhuriyet Savcılığı suçun işlendiği yer mahkemesidir. Ancak sosyal medya belli bir yere özgülenmiş olmamakla birlikte tüm ülke ve yurt dışında dahi ulaşıma açıktır. Bu anlamda 12. maddenin 5. fıkrasına göre Görsel ve işitsel yayın, mağdurun yerleşim yerinde ve oturduğu yerde işitilmiş veya görülmüşse o yer mahkemesi de yetkilidir.” Bu durumda mağdur şikâyetini kendi yerleşim yerindeki Cumhuriyet Savcılıklarına yapabilir.

Hakaret suçu mağduru kişi dilekçesine kendine ilişkin kimlik bilgilerini yazarak başlamalıdır. Adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası ile adresi dilekçede yer almalıdır.

Sonrasında ise biliniyorsa hakaret suçunu işlenmiş şüphelinin kimlik bilgileri yazılmalıdır. Ancak özellikle sosyal medya üzerinden edilen hakaret suçlarında şüphelinin kimliğinin tespiti her zaman kolay olmamaktadır. Şüphelinin mağdur tarafından tespit edilemediği durumlarda savcılık soruşturma yürütürken faili tespit edecektir. Bu nedenle şüphelinin belirtilmesi şikâyet dilekçesinin zorunlu bir unsuru değildir.

Şikâyet dilekçesinde şikâyete konu suç türünün belirtilmesi gerekmektedir. Şikâyetin hangi suç için yapıldığı soruşturma yürütülebilmesi için en önemli husustur. Bunun yanında suçun işlendiği tarih de mutlaka dilekçeye eklenmelidir. Çünkü hakaret şikâyete bağlı bir suçtur ve 6 aylık şikâyet süresi bulunmaktadır. Bu sürenin geçip geçmediğinin tespiti için suç tarihinin dilekçeye yazılması gerekmektedir.

Daha sonrasında olaya ilişkin ayrıntılı açıklamalar yapılıp hukuki nedenler, hukuki deliller ve sonuç- istem kısmı da eklenerek dilekçe tamamlanmalıdır.

Dilekçeye tarih atılmalıdır. Son olarak ad soyad ve imza ile dilekçe bitirilmelidir.

(MAĞDURUN YERLEŞİM YERİ) CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

MÜŞTEKİ     : Ad-Soyad (TC Kimlik No)

                          Adres

VEKİLİ          : (Varsa) Ad-Soyad

                          Adres

ŞÜPHELİ      : (Biliniyorsa) Ad-Soyad (TC Kimlik No)

                           Adres

SUÇ                : Hakaret (TCK 125. madde)

SUÇ TARİHİ  : …/…/…

KONU            : Şüpheli …’nin …/…/… tarihinde sosyal medya üzerinden kendisine ait … isimli hesabı üzerinden tarafıma … şeklinde ifadeler kullanmak suretiyle hakaret etmesi nedeniyle şikayetimizin sunulduğu dilekçemdir.

AÇIKLAMALAR:

1.Hakaret suçuna ilişkin gerekli bilgiler ve olay ayrıntılı şekilde açıklanmalıdır.

2.Şüpheliye ilişkin sahip olunan bilgiler verilmelidir. Şüpheli tanınmıyorsa bile hakaret ettiği hesap incelenerek elde edilen bilgiler dilekçede belirtilmelidir. (Adresi, yaşı, kullanıcı adı vs.)

3.Açıklamalar sırasında hakaret suçunu ispatlamak için elde edilen delillerden (ekran görüntüsü, IP adresi vs.) bahsedilmelidir.

4.Şikâyetin süresi içinde yapıldığı ve hatta içerik kaldırılmadıysa hakaret suçunun devam ettiği belirtilmelidir.

HUKUKİ NEDENLER: TCK, CMK ve ilgili mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER  : Hakareti içeren ekran görüntüsü, video kaydı, ses kaydı, IP adresi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM   : Yukarıda arz ve izah edilen ve Sayın Savcılığınızca resen dikkate alınacak nedenlerle;

1.Şikâyetimizin kabulüne,

2.Açıklanan suçu işleyen ve kimliğini tespit edemediğimiz şüphelinin kimliğinin tespitine,

3.Sosyal medya üzerinden hakaret suçu işleyen şüpheli hakkında soruşturma yürütülerek neticesinde hakaret suçu nedeniyle kamu davası açılarak cezalandırılmasına,

Karar verilmesini saygılarımla talep ederim. …/…/…

                                                                                                                                                                   Ad-Soyad

                                                                                                                                                                      İmza

Sosyal Medya Hakaret Suçunun Cezası Nedir?

Hakaret suçunun düzenlendiği 125. maddede hakaret suçuna öngörülmüş olan ceza 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hakaret suçunun cezası olarak adli para cezası seçenek yaptırım olarak getirilmiştir. Başka bir deyişle hakaret suçunun işlenmiş olduğuna kanaat getiren hâkim hapis cezası ya da adli para cezasından yalnız birine hükmedebilir. Adli para cezası ile gün hesabına göre belirlenir.

Sosyal medya üzerinden genellikle alenen işlenen hakaret suçu için 4. Fıkrada düzenlenen ağırlaştırıcı hal uygulanarak ceza altıda biri (1/6) oranında artırılmaktadır.

Koşulların bulunması halinde ise 3. Fıkrada sayılmış olan ağırlaştırıcı nedenler için ise verilecek olan ceza 1 yıldan az olamayacaktır.

Başa dön tuşu