Ceza Hukuku

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilme ve Uygulama Esasları

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilme ne demek? Mahkumun hapishanede geçirdiği ve mahkum edildiği suça ilişkin kanunda belirtilen süreyi iyi halli olarak ve gerekli diğer şartların da gerçekleştiği durumlarda cezanın kalan kısmının denetimli serbestlik hükümleri uygulanmak suretiyle dışarıda uygulanmasına şartlı tahliye (koşullu salıverme) olarak adlandırılmaktadır. Mahkumlar bu süreçte denetimli serbestlik hükümleri uyarınca cezaya ilişkin yaptırımlarını ceza infaz kurumları dışında yerine getirirler. Şartlı tahliye koşullu salıverilme aynı kavramlardır.

CGTİHK 107.madde de düzenlenmiş olan koşullu salıverilme, cezasını çekmekte olan hükümlünün ceza süresi dolmadan serbest bırakılmasını ifade etmektedir. Salıvermenin koşullu olmasının sebebi hükümlünün kalan ceza süresi içinde suç işlememesi, bazı yükümlülüklere uyması şartıdır.

Bu yönüyle koşullu salıverme kararı ile cezanın infazı tamamlanmış sayılmaz. Koşullu salıverme, ancak kesin salıverme gününe kadar geçecek süre içinde bazı kayıt ve şartlarla hükümlünün serbest bırakılmasını sağlar. Koşullu salıverme bir lütuf, ödül veya tümüyle ilgili makamların takdirine bağlı bir durum değildir. Koşullu salıverme erteleme gibi ceza sistemini tamamlayan ve cezanın infazı sırasında bireyselleştirilmesini sağlayan bir ceza infaz kurumudur.

Şartlı Tahliye, Denetimli Serbestlik ve Kararın Bozulması

Denetimli serbestlik sosyal bir amaç taşımakta, mahkumun hapishanede geçirdiği iyi halli dönem sonucu toplumdan iyice soyutlanmadan topluma geri kazandırılma amacıyla uygulanan bir tedbirdir. Denetimli serbestlik kurumu 5402 Sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu ile yasallaştırılmıştır. Suçlunun topluma kazandırılması, haksız mahkumiyetlerin önüne geçme ve bu nedenle sebep olunan insan hakları ihlallerini azaltabilme amacı taşıyan seçenek yaptırımlardan biri olan denetimli serbestlik kurumu şartlı tahliye edilen mahkumlara da uygulanabilmektedir.

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilme bir beraat kararı olmadığı gibi mahkumun cezasının devam ettiği bir durumdur ve denetimli serbestliğe ilişkin şartları yerine getirmediği takdirde cezanın tekrar hapishanede çektirilmesi mümkündür. Bu şartlar ise denetim süresi içerisinde kasten bir suç işlememek ve denetim yükümlülüklerini yerine getirmek olarak belirtilmiştir.

Denetimli serbestlik süresi içerisinde kasten suç işleyen mahkum bu suçun işlenmesinden itibaren kalan tüm cezasını hapiste çekecek, denetim yükümlülüklerini ihlal ettiğinde ise hakimin takdir ettiği ve aradaki süreyi geçmeyecek bir süreyi daha hapishanede geçirecek yani verilen koşullu salıverilme kararı bozulacaktır.

Koşullu salıverme 2018 yılında çokça başvurulan bir yol olup uygulamada kişilerin biran önce hapishaneden tahliye edilmesi anlamına gelmektedir. Şartlı tahliye 2018 yılı içerisinde 440 bin kişiye uygulanmıştır. Şartlı tahliye nasıl bozulur ? sorusunun cevabını kısaca açıklamış olsak da uygulama bir çok farklı durum ile karşılaşmak mümkündür. Bu sebeple somut olaya göre değerlendirme yapmak gerekir.

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilmenin Uygulanabilmesine İlişkin Şartlar

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilmeye ilişkin genel şartlar 5275 sayılı Kanunda sayılmıştır. Buna göre ilgili kanunun m.107/2 hükmü uyarınca;

  • “Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmi dört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararla­nabilir­ler.” cezanın bir kısmının infaz kurumunda çekilmesi şartı ve bunların kaç yıl olması gerektiği belirtilmiştir. Aynı maddenin 1.fıkrasında bu sürelerin iyi halli geçirilmesi şartı koşulmuştur.

5275 Sayılı Kanunun m.107/16 bendinde

  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, “Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar” başlıklı Dördüncü Bölüm, “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” başlıklı Beşinci Bölüm, “Milli Savunmaya Karşı Suçlar” başlıklı Altıncı Bölüm altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkumiyet halinde, koşullu salıve­rilme hükümleri uygulanmaz.”ve aynı kanunun m.108/3 bendinde
  • İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulan­ması durumunda, hü­kümlü koşullu salıverilmez.” şeklinde ifadelerle koşullu salıverilmenin kimlere uygulanamayacağı sayılmıştır.

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilmenin Uygulanabilmesi İçin İnfaz Kurumunda Geçirilmesi Gereken Süreler

5275 sayılı Kanunun İkinci Bölümü “Koşullu Salıverilme, Mükerrirlere Özgü İn­faz Rejimi ve Dene­timli Serbestlik Tedbiri” başlıklı kısmında düzenlenen koşullu salıverilme hükümleri uyarınca bu süreler açıkça belirlenmiş olup kanun maddesinde aynen;

  • “Koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre;
  1. Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştı­rılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkumiyet halinde otuz altı,
  2. Birden fazla müebbet hapis cezasına mah­kumiyet halinde otuz,
  3. Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkumiyet halinde en fazla otuz altı,
  4. Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis ce­zasına mahkumiyet ha­linde en fazla otuz,
  5. Birden fazla süreli hapis cezasına mahkumi­yet halinde en fazla yirmi sekiz, yıldır.”
  • “Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönet­mek ya da örgütün faali­yeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkumiyet halinde; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilmiş olanlar otuz altı yılını, müebbet hapis cezasına mahkum edilmiş olanlar otuz yılını, süreli hapis cezasına mahkum edilmiş olanlar cezalarının dörtte üçünü infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salı­verilmeden yararlanabilirler. Ancak, bu süreler;
  1. Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştı­rılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkumiyet halinde kırk,
  2. Birden fazla müebbet hapis cezasına mah­kumiyet halinde otuz dört,
  3. Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkumiyet halinde en fazla kırk,
  4. Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis ce­zasına mahkumiyet halinde en fazla otuzdört,
  5. Birden fazla süreli hapis cezasına mahkumi­yet hâlinde en fazla otuz iki, yıldır.”
  • Tekerrür halinde işlenen suçtan dolayı mahkum olunan;
  1. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuz dokuz yılının,
  2. Müebbet hapis cezasının otuz üç yılının,
  3. Süreli hapis cezasının dörtte üçünün,

İnfaz kurumunda iyi halli olarak çekilmesi du­rumunda, koşullu salıve­rilmeden yararlanılabilir.”

Şartlı tahliye kimleri kapsıyor? sorusununda bu şekilde cevabı verilmiştir. Üstte belirtilen şartların birlikte gerçekleşmesi durumunda sanık şartlı tahliye hükümlerinden yararlanabilir.

Şartlı tahliye 2019 yılında bir değişikliğe uğramamıştır. Fakat şartlı tahliye 2020 yılı için düzenleme yapılması beklenmektedir. Zira hapishanelerin dolu olması sebebiyle bazı suç tiplerinde şartlı tahliye süreleri arttırılacağı konuşulmaktadır.

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilme Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Hükümlü ya da avukatı infaz kurumunda cezasını çektiği hükmün verildiği mahkemeye yahut cezasının çektirildiği yargı çevresi hükmün verildiği yargı çevresinden farklıysa o yerdeki aynı derece mahkemesine koşullu salıverilme talebinde bulunabilir. Aksi durumlarda mahkemeler görevsizlik ya da yetkisizlik kararı ile talebi geri gönderecektir.

Koşullu salıverme durumunda yararlanmak ve infaz hukuku hakkında bilgi almak için ceza avukatı ile sürecinizi yürütmeniz önem arz etmektedir.

kadim-law-consultancy-office-09-04-2018-656

Başa dön tuşu