İdare Hukuku

İdari İşlemin Geri Alınması

Hukuka aykırı bir idari işlemle hak ve menfaatlerinizin ihlal edildiği düşünüyorsanız bu işleme karşı dava açmadan önce idareye başvurarak işlemin geri alınmasını isteyebilirsiniz. Başvurunuz üzerine işlem geri alınırsa bu işleme karşı iptal davası açmanıza gerek kalmaz çünkü geri alma iptal kararıyla aynı sonuçları doğurmaktadır. Geri alma talebinizin reddi halinde ise bu red kararına karşı dava açabilirsiniz. İdari işlemin geri alınması bu bakımından iptal davasına alternatiftir.

İdari işlemin geri alınması; bir idari işlemin tesis edildiği andan itibaren tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılması, hukuk aleminden silinmesidir. Geri alma sonucunda geri alınan idari işlem sanki hiç tesis edilmemiş gibi olur, işlem tesisinden önceki duruma dönülür.

Geri Alma ve Kaldırma Farkı

İdari işlemin kaldırılması geri almadan farklıdır, kaldırma işlemi geçmişi etkilemez, kaldırma tarihi itibariyle geçerli olur, geleceğe dönüktür. Geri alma ise işlemi yapıldığı andan itibaren ortadan kaldırır, yani geçmişe de etkilidir.

Ayrıca hukuka uygun idari işlemler geri alınamaz, yalnızca kaldırılabilir. Bu karşın kaldırma tüm idari işlemler için uygulanabilir, yani hukuka uygun işlemler de kaldırılabilir.

  • Hukuka Aykırı İdari İşlemler Geri Alınabilir

İdari işlemin geri alınması geçmişe etkili bir sonuç doğurmaktadır. Geri alınan işlem hukuka uygunluk karinesi gereği belli bir süre uygulanmış ve bu işleme dayanılarak başka işlemler tesis edilmiş, yükümlülükler getirilmiş ve haklar kazanılmış olabilir. Belli bir süre uygulanan, başka işlemlere dayanak olan ve hak kazandıran işlemlerin geçmişe yönelik olarak kaldırılması, yani geri alınması hukuki istikrar, idareye güven ve kazanılmış haklara saygı ilkelerini zedeleyebilir.

Bu nedenle ancak hukuka aykırı idari işlemler geri alınabilir. Daha doğru bir şekilde ifade etmek gerekirse hukuka aykırı olduğu anlaşılan idari işlemler geri alınabilir. Çünkü idarenin bilerek ve isteyerek hukuka aykırı bir işlem tesis etmesi düşünülemez. Hukuka uygun olan idari işlemler geri alınamaz. Hukuka uygun idari işlemler ancak geleceğe dönük olarak kaldırılabilir. Kaldırma işlemi geçmişi etkilemez, kaldırıldığı andan itibaren idari işlemin varlığına son verir.

  • Hukuka Aykırı İdari İşlemler Makul Bir Süre İçinde, Hak ve Nesafet Kurallarını Zedelemeyecek Şekilde Geri Alınabilir

Hukuka aykırı bir idari işlemin geri alınmasının hukuki istikrar, idareye güven ve kazanılmış haklara saygı ilkelerini zedeleyebileceğini belirtmiştik. Ancak bir hukuk devletinde ve hukuka bağlı bir idarede hukuka aykırılığın devam etmesine de izin verilemez. Bu nedenle hukuka aykırı olduğu anlaşılan idari işlemlerin bir an önce geleceğe dönük olarak kaldırılması gerekmektedir. Buna ek olarak somut durumlar dikkate alınarak idari işlemin geri alınıp alınmamasının da değerlendirilmesi gerekmektedir.

Hukuki istikrar ve kazanılmış haklara saygı ilkeleri gereği idari işlemlerin ancak belli bir süre içinde geri alınabileceği, bu süre geçtikten sonra hukuka aykırı da olsa idari işlemin geri alınamayacağı ancak kaldırılabileceği genel olarak kabul edilmektedir. Ancak idari işlemin geri alınabilmesi için gereken sürenin ne olduğu konusunda fikir birliği bulunmamaktadır. Fransız hukukunda, idari işlemlere karşı açılacak iptal davalarının 60 günlük süreye tabi olduğu dikkate alınarak geri alma işleminin de buna paralel olarak 60 gün içinde yapılabileceği, bu süre geçtikten sonra idari işlemin geri alınamayacağı, ancak kaldırılabileceği kabul edilmektedir. Ülkemizde ise idari yargı mercileri genel olarak idari işlemin geri alınmasında idari istikrarı gözetmektedir; geri alma işleminin makul bir süre içinde, hak ve nesafet kurallarını zedelemeyecek şekilde yapılmalıdır.

  • Yükümlülük Getiren, Kişi Hak ve Menfaatlerini İhlal Eden Hukuka Aykırı İdari İşlemler Her Zaman Geri Alınabilir

Bununla birlikte yükümlülük getiren, kişi hak ve menfaatlerini ihlal eden hukuka aykırı idari işlemler başvuru üzerine ya da idare tarafından re’sen herhangi bir süreye tabi olmaksızın her zaman geri alınabilir. Aynı şekilde ilgilinin hilesi ya da idareyi yanıltması sonucunda tesis edilen idari işlemler ile açık ve bariz bir şekilde hukuka aykırı olan ve yok hükmünde olan idari işlemler de her zaman geri alınabilir.

  • Dava Açma Süresi İçinde İdareden İşlemi Geri Alması İstenebilir

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunumuzun 11. maddesine göre; ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin geri alınması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

İdari işlemin geri alınması geçmişe etkili olduğundan idare mahkemelerince verilen idari işlemin iptali kararları ile aynı sonuçları doğurmaktadır. Bu nedenle dava açmadan önce idari işlemin geri alınması ilgili idareden istenebilir. Bu istek idare tarafından kabul edilir ve işlem geri alınırsa dava açılmasına gerek kalmaz. Geri alma istemi reddedilir ya da cevapsız bırakılırsa buna karşı dava açılabilir.

Geri Alma Başvurusunda Avukat Yardımının Önemi

Geri alma istemiyle yapılacak başvuru belli şartlara bağlıdır. Öncelikle bu başvurunun dava açma süresi içinde yapılması ve varsa üst makamdan talep edilmesi gerekmektedir. Bu süreçte yapılacak hatalar dava açma süresinin kaçırılmasına ve hak kaybına neden olabilir. Bu sebeple konunun uzmanı olan bir avukattan profesyonel hukuki yardım alınmalıdır.

Diğer taraftan geri alma işlemi geçmişe etkili ve işlemin tüm sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde yapılmalıdır. Konu hakkındaki bilgi eksikliğinden dolayı idareler bu konuda yanlış ve hatalı davranabilir, işlem geri alınmıştır deseler de tüm sonuçlarıyla birlikte işlemi ortadan kaldırmayabilirler. Bu durumda işlem geri alınmış gibi gözükse de mağduriyet giderilmemiş olabilir. Herhangi bir kayıp ve zarar yaşanmaması için profesyonel hukuki desteğin önemi büyüktür. İdare hukuku avukatı ile sürecinizi yürütmeniz menfaatinize olacaktır.

İdari İşlemlerin Geri Alınmasında Usul

Yetki, şekil ve usulde paralellik ilkeleri gereğince idari işlemi tesis eden idari makam veya merci işlemi aynı şekil ve usule göre geri almaya da yetkilidir. Ancak kanunlar işlemin geri alınmasında farklı kurallar getirmiş olabilirler.

Başa dön tuşu