# Güvenlik Soruşturması Nedir? Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır? Adres: https://kadimhukuk.com.tr/makale/guvenlik-sorusturmasi-arsiv-arastirmasi/ Hazırlayan: Avukat Umur Yıldırım Yayın: 2026-09-23 Son kayıtlı değişiklik: 2026-10-16 Doğrulayan: Av. Buse Nur YILMAZ Devlet memurluğuna girişte özel şartlar ve koşullar aranmaktadır. Memur olmak için birçok farklı meslek türü ve iş kolu bulunmaktadır. Bu meslek kolları içerisinde yer alan bazı bölümlere girebilmek için başvuru yapan adayların güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda da olumlu sonuçlanması gereklidir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılan meslekler ise farklılık gösterebilmektedir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında; ![guvenlik sorusturmasi ve arsiv arastirmasi]() - Kişinin adli sicil kaydının, - Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, - Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, - Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171. maddesinin beşinci ve 231. maddesinin 13. fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, - Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, - Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, - Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, - Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilip araştırılır. Bu rehberde güvenlik soruşturmasının kapsamını, arşiv araştırmasından farkını, inceleme sürelerini ve olumsuz sonuç karşısında başvurulabilecek yolları bulabilirsiniz. İnternet geçmişi, aile kayıtları veya ceza dosyası gibi konularda her veri otomatik ret nedeni değildir; kanuni kapsam ve görevin nitelikleri birlikte değerlendirilir. ## **Güvenlik Soruşturmam Olumsuz Geldi Ne Yapmalıyım?** 2016 yılında OHAL ilanının ardından, kamu görevine atanacak personelin devlete sadakat yükümlülüğüne uygun davranıp davranmayacağının tespitinde önemli bir güvenlik politikası haline gelmiştir. Bu süreçten sonra kamuya alımların tamamında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmaya başlanmıştır. Güvenlik soruşturması olumsuz gelenler idari dava açmalıdır. Dava açmaktan başka yol yoktur. - Güvenlik araştırmanız olumsuz geldiği takdirde kurum tarafından size yazılı tebligat yapılır, Sms ile telefonunuza bildirilir veya Cimer’den mail gelir. Bu şekilde okulla veya kurumla ilişiğiniz kesilir. - Güvenlik soruşturmanızın hangi sebepten olumsuz sonuçlandığı bilgisi size verilmez. Cimer üzerinden yapacağınız başvuruda sadece güvenlik soruşturmanızın olumsuz olduğu bilgisi verilir. İçeriği hakkında bilgi verilmez. Bu bilgi gizlilik derecesine haiz bir bilgi olup Bilgi Edinme Kanunu kapsamında değildir. - Güvenlik soruşturması olumsuz çıkanlar İdare Mahkemesine 60 gün içerisinde Yürütme Durdurma (YD) talepli iptal davası açmalıdır. 60 günlük süre hak düşürücü süre olup geçirilmesi durumunda dava açma hakkınız son bulacaktır. Bu süre işlemin size tebliği (Sms, Cimer veya eve yapılan tebliğat) ile başlar. - Bu süre hak düşürücü süre olup dava açmadığınız takdirde dava açma hakkınızı kaybedersiniz. - Bir defa güvenlik soruşturmanız olumsuz olduğu takdirde ileride başvuracağınız tüm kurumlarda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmanız olumsuz gelecek, memur olmanız engellenecektir. - Polis Okulu Öğrencileri (POMEM/PMYO/Polis Akademisi), Uzman Çavuş, Subay/Astsubay Öğrencileri (Milli Savunma Üniversitesi), Öğretmen, Doktor, Zabıt Katibi, Taşeron işçiler ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre alım yapılan tüm kadrolarda güvenlik araştırması ve arşiv araştırması yapılır. Güvenlik soruşturması bekleyenler tebliğ belgesi kendilerine ulaşmadan veya Cimer üzerinden bilgilendirilmediği sürece dava açamazlar. - Kadim Hukuk ve Danışmanlık; güvenlik soruşturmanızın hangi sebepten olumsuz olduğu tespitinin sağlanması, İdare Mahkemesinde görülecek davanızın en kısa sürede ve olumlu şekilde sonuçlanması için hukuki faaliyet göstermektedir. Kadim Hukuk ve Danışmanlık kazandığı bir çok dava ile müvekkillerinin mesleğe ve okula dönmelerini sağlamış olup bu alanda emsal kararların alınmasını sağlamıştır. - Sıkça karşılaştığımız otel kayıtlar güvenlik soruşturmasını etkiler mi sorusunun cevabı aslında ahlak ve adaba aykırı davranış içerisinde değerlendirilebiliyor. Güvenlik soruşturmasında ahlaki durum nedir şeklinde bir sorunun cevabında kişinin sosyal çevresi, ailesi ve ilişkileri irdelenmekte. Bu araştırma neticesinde bir zafiyet bulunduğu takdir de güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmaktadır. - Güvenlik araştırması yönetmelik gereği 60 iş günü içerisinde tamamlanması gerekmektedir. Fakat Emniyet Genel Müdürlüğü, Mit ve ilgili Kurumların yoğunluğu, kurumlar arası irtibatsızlık sebebiyle maalesef bu sürenin uzamasına neden olmaktadır. Güvenlik soruşturmanız yasal süresi içerisinde tamamlanmadığı takdirde kuruma dilekçe ile başvurarak güvenlik soruşturmanızın tamamlanmasını talep edebilirsiniz. - DMK’nın 48. maddesi Anayasa Mahkemesi tarafından 2020 yılında iptal edilmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı neticesinde **güvenlik soruşturması** kaldırılmıştır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararında temel gerekçe olarak iptal edilen kanunlarda kişisel verilerin korunmasına ilişkin hakların ve kişisel verilerin güvenliğini temin edecek güvencelerin yeterli şekilde düzenlenmemesi yer almıştır. Anayasa Mahkemesine göre araştırma konusu bilgi ve belgelerin neler olduğu, kim tarafından yapılacağı, ne kadar süreyle saklanacağı, silinip silinmeyeceğine dair usul ve esaslar ile bireyleri keyfiliğe karşı koruyacak önlemlerin mevcut kanuni çerçevede yeterli düzeyde düzenlenmediği hususlarına değinilmiştir. Bu kapsamda yeni kanun çalışmalarına başlanmış ve 2021 Nisan ayında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kabul edilmiştir. - 7315 sayılı yeni kanun 16 maddeden oluşmaktadır. Kanun uyarınca arşiv araştırması, memuriyet ve kamu görevine atamaların tamamında yapılacaktır. 657 sayılı kanun uyarınca yapılacak atamalar da bu kapsamdadır. Güvenlik ve arşiv araştırması birlikte yapılacak kurum ve görevler ise kanunda tek tek sayılmıştır. İlgili Makale: [**Kişi Güvenlik Belgesi**]() ![güvenlik arastirmasi]() güvenlik arastirmasi ## **Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Nedir?** Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, bir kişi hakkında bir kurum veya makamın talebi üzerine yapılır. Güvenlik araştırması yapılırken, arşivlerdeki kayıtlardan, adli sicilden ve soruşturmayı yapan görevlinin, hakkında bilgi istenilen kişinin yaşamını sürdürdüğü çevrede yapacağı araştırmadan yararlanılır. Bu araştırmalar neticesinde bir rapor düzenleyip ilgili kuruluşa veya makama sunulur. Değerlendirme komisyonu bu rapor doğrultusunda bir karar verir. Nihai kararı en sonunda atamaya yetkili amir karar verir. Uygulama usulü 3 Haziran 2022 tarihli Yönetmelikte düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 7 ve 8. maddeleri araştırılacak hususları, 10. maddesi yetkili birimleri, 11. maddesi yöntemi ve 12. maddesi Değerlendirme Komisyonunu ele alır. Yürürlükten kaldırılan 2000 tarihli Yönetmeliğin madde numaraları güncel usul olarak kullanılmamalıdır. 7315 sayılı Kanunun 6. maddesi ve 2022 tarihli Yönetmeliğin 10. maddesine göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır. - **Güvenlik Soruşturması Nedir?** Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki kayıtlara ek olarak görevin nitelikleriyle ilgili kolluk ve istihbarat birimlerindeki olgusal verileri, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiği, terör veya suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisak hususlarını kapsar. Kanunun 5. maddesine göre inceleme mevcut kayıtlar ve göreve yansıyacak hususların denetlenebilir biçimde yerinden araştırılmasıyla yürütülür. Uygulamada şu incelemeler söz konusu olabilir: - Arşiv araştırması - GBT araştırması - Yerinden araştırmasıdır. Araştırmanın merkezi, başvuranın kendisi ve üstleneceği görevin nitelikleridir. Yakın çevreye ilişkin her kayıt başvuranın fiili gibi değerlendirilemez. Verinin kişiyle ilgisi, hukuka uygun elde edilmesi ve göreve yansıyabilecek somut niteliği ayrıca gösterilmelidir. - **Arşiv Araştırması Nedir?** Kişinin adli sicil kaydının, kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin 13. fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların ve kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir. - **GBT Araştırması Nedir?** Açılımı “Genel Bilgi Toplama”dır. Genel bilgi toplama (GBT) işlemi; kolluk makamlarının hakkında yakalama kararı bulunan kişilerin, kayıtlarının tutularak yakalanmasını sağlamak amacıyla yürütülen sistemdir. - **Değerlendirme Komisyonu Nedir?** Güvenlik araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atanma yönünden değerlendirildiği komisyona denir. Diğer bir tanımla ; güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atanma yönünden değerlendirildiği komisyona denir. Değerlendirme komisyon başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. - **Üst Kademe Kamu Yöneticisi Nedir?** 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile üst kademe kamu yöneticisi olarak belirlenen kişiyi ifade eder. Olumsuz işleme karşı genel dava süresi, özel hüküm yoksa yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. Başvuru, tebligat, tatil ve özel usul kuralları hesaba katılmadan yalnızca tarihe 60 gün eklemek güvenilir bir son gün hesabı değildir. İYUK 11 başvurusu süreyi sıfırlamaz; kalan süre hesabı yapılır. ![guvenlik sorusturmasini kim yapar]() guvenlik sorusturmasini kim yapar ## **Güvenlik Soruşturması Kim Tarafından Yapılır?** Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması 3 birim tarafından yapılır. Bunlar; - Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, - Emniyet Genel Müdürlüğü, - Mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır. 7315 sayılı Kanunun 12. maddesine dayanan [Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik](), 3 Haziran 2022 tarihli ve 31855 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yetkili birimler, inceleme yöntemi, komisyon ve kişisel veri güvenceleri bu metinde düzenlenir. Eski Yönetmelik kaldırılmış; daha önce başlatılan işlemler için geçici hüküm öngörülmüştür. youtube\_kadim\]https://www.youtube.com/watch?v=HOzP\_G5GDxM\[/youtube\_kadim\] ## **Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kimlere Yapılır?** Arşiv araştırması kamuya girmek isteyen tüm kişilere yapılır. Güvenlik soruşturması ise arşiv araştırmasına ek olarak kanunda belirtilen özel nitelikli kurumlara yapılır. Yani güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması şunlara yapılır: - **Hangi Kurumlar Arşiv Araştırması İster?** Arşiv araştırması, ilk defa veya yeniden memuriyete veya kamu görevine atanacak herkes hakkında yapılır. Arşiv araştırması, tüm kamu kurum ve kuruluşlarında memur, işçi, sözleşmeli personel veya diğer statülerde işe alınacak kişiler için zorunlu bir prosedürdür. Bu araştırma, genel bir inceleme niteliğindedir ve resmi kayıtlara dayanır. Bu kayıtlara örnek olarak adli sicil kaydı, ve mahkeme kararları örnek gösterilebilir. Kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan kamu personeli alımında istisnasız gerçekleştirilir. Örnek kurumlar: - Bakanlıklar (örneğin, İçişleri, Dışişleri, Milli Eğitim, Sağlık) - Yerel Yönetimler (belediyeler, il özel idareleri) - İlgili kamu görevi ve personel mevzuatına tabi kamu iktisadi teşebbüsleri - Üniversiteler ve diğer kamu eğitim kurumları - Kamu hastaneleri ve sağlık kuruluşları - **Hangi Kurumlar Güvenlik Soruşturması İster?** Güvenlik soruşturması, 7315 sayılı Kanunun 3/2. maddesinde ve ilgili özel kanunlarda belirtilen görev ve birimler için arşiv araştırmasına ek olarak yürütülür. Yetkili birimlerin ilettiği verileri Değerlendirme Komisyonu inceler; nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini atamaya yetkili amire sunar. Aşağıdaki kurum ve görev örneklerinde ilgili kadronun özel düzenlemesi de kontrol edilmelidir: - Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler. - Milli Savunma Bakanlığı - Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına Bakanlıkça belirlenen eğitim kurumları ile Milli Savunma Üniversitesine bağlı fakülte, yüksekokul, meslek yüksekokulu ve enstitülerde eğitim görecekler öğrenciler. - Genelkurmay Başkanlığı - Jandarma Genel Komutanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı nam ve hesabına eğitim-öğrenim görecekler - Emniyet Genel Müdürlüğü - Polis Akademisi ve buna bağlı eğitim-öğretim veren POMEM, PMYO ve PAEM öğrencileri. - Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına eğitim-öğrenim görecekler ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrencileri. - İstihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli - Hakim ve savcı adaylığına atanacaklar ile hakimlik ve savcılık mesleğine kabul edilecekler ve hakim ve savcı sınıfı dışında kalan adli ve idari yargıda çalıştırılacak tüm personel - Adalet bakanlığı - Kaymakam adaylığına atanacaklar - Dışişleri Bakanlığında aday meslek memurluğu ile aday konsolosluk ve ihtisas memurluğuna atanacaklar ile doğrudan yurtdışı teşkilatında istihdam edilecek - Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel - Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak **öğretmenler** - Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı: Nükleer santraller, enerji altyapısı gibi stratejik birimlerde görev yapanlar. - Üst kademe kamu yöneticileri - Özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler. - Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında - Özel sektör personelinden, 7315 sayılı Kanun veya özel kanun kapsamında milli güvenlik açısından stratejik birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecek kişiler. Sırf kamu ihalesinde çalışmak herkesi kendiliğinden bu kapsama sokmaz. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır. Yani hem güvenlik soruşturması hem de arşiv araştırması yapılır. Arşiv araştırması ise 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 3. Maddesi uyarınca statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacak herkese yapılır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48’inci maddesinde memurluğa girişte genel ve özel şartlar düzenlenmiştir. 657 sayılı Kanunun 48. maddesi vatandaşlık, yaş, öğrenim, mahkûmiyet, askerlik ve sağlık gibi genel şartları ve özel şartları düzenler. 2016’da eklenen 48/A-8 hükmü Anayasa Mahkemesinin 24 Temmuz 2019 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Güncel güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamı 7315 sayılı Kanun ile ilgili özel mevzuattan belirlenir; eski ek hüküm halen yürürlükteymiş gibi uygulanmaz. **Güvenlik Araştırmasında Ailenin Etkisi:** Aile bireyine ait kayıt, başvuran hakkında tek başına otomatik ret nedeni olarak kabul edilemez. 7315 sayılı Kanunun araştırma konusu kişinin kendisine ve görevin gereklerine ilişkin sınırları esas alınır. Başvuranla bağlantılı somut olgu bulunup bulunmadığı ile sadece akrabalığa dayanan değerlendirme birbirinden ayrılmalıdır. ![guvenlik sorusturmasi yapan kurumlar]() guvenlik sorusturmasi yapan kurumlar ## **Arşiv Araştırmasında Nelere Bakılır?** 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanun’da arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması kapsamında toplanacak veriler tek tek düzenlenmiştir. Güvenlik soruşturması kapsamında toplanan verirlerin bir çoğu husus kişisel veri niteliğindedir. Arşiv araştırmasına konu verilerin neler olduğu kanunda somut bir şekilde sıralanmışken; güvenlik soruşturmaları kapsamında toplanacak kişisel verilerin hangi konulara ilişkin olabileceği düzenlenmiş; fakat bu verilerin neler olabileceği somut olaya göre güvenlik soruşturması yapan personelin takdirine bırakılmıştır. Ancak Kanun bu verilerin *“yorum içermeyen olgusal veriler*” olması gerektiğini özel olarak belirtmiştir. **(7/2. madde)** 7315 sayılı Kanunu’nun 4’üncü maddesine göre arşiv araştırmasında: - Kişinin adli sicil kaydı, - Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, - Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığı, - Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları, - CMK m. 171/5 ve m. 231/13 kapsamında alınan kararlar, (Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve HAGB kararları) - Kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olgular, - Kişi hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezasının olup olmadığıdır. Arşiv araştırması mevcut kayıtlar üzerinden yapılır. Bu yönüyle arşiv araştırması güvenlik soruşturmalarına kıyasla daha somut ve en azından belirlenebilir bir içeriğe sahiptir. Arşiv araştırmasında mevcut kayıtlar incelenerek veriler objektif bir şekilde toplanacak ve değerlendirme komisyonuna sunulacaktır. **Eşimin sabıkası var. Bu durum subay olmama engel olur mu?** Eşe ait adli kayıt, doğrudan başvuranın kendi mahkûmiyeti gibi kabul edilemez. Başvuranın kendi durumu, görevin özel şartları ve kişiyle ilgili somut olgular değerlendirilir. Sadece eşin kaydından hareketle bütün başvurular için kesin olumlu veya olumsuz sonuç söylenemez. ## **Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?** Güvenlik soruşturması, gizlilik dereceli birimlerde çalışacaklar ile kanunda sayılan kurumlarda çalışan kamu görevlileri hakkında yapılır **(m. 3/2).** Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasını da kapsamaktadır. Yani üstte sayılan hususlara ek olarak aşağıdaki hususlar araştırılır. - **Kişinin görevinin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde bulunan olgusal verileri:** Bu madde kapsamında güvenlik soruşturmasında, kolluk veya istihbarat ünitelerindeki her türlü veriye değil; görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili verilere ulaşılabilecek ve bu veriler de olgusal olacaktır. Madde gerekçesinde olgusal veriyle kastedilenin “*verilerin yorum içermeyen, somut, gözlenebilir vakıalara*” dayanması olduğu belirtilmiştir. Bu düzenleme Danıştay kararlarıyla da uyumludur. Zira Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre somut olmayan nitelikteki istihbarat verilerine dayanan olumsuz güvenlik soruşturması kararları idari işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırıdır ve iptale tabidir. Bu düzenlemedeki tehlike; kolluk veya istihbarat kayıtlarında bulunan ve esasında suç teşkil etmeyen birtakım istihbari bilgilerin kişi hakkında bir profil oluşturulması ve kişinin dönemin siyasi konjonktürü itibariyle “*sakıncalı*” olarak değerlendirmesidir. Kişinin sadece bir gösteri yürüyüşünde yer alması, otel kayıtları, dernek kaydı veya belli bir kişi lehine sosyal medya hesabında yaptığı paylaşım sebebiyle anarşist ya da terör örgütü sempatizanı olduğu şeklinde bir sonuca ulaşılması da yine mümkündür. - **Kişinin yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiği:** Bu husus 7315 sayılı Kanunun 5. maddesinde araştırma kapsamına alınmıştır. İlişkinin göreve yansıyabilecek yönleri somut verilerle incelenir. Yabancı biriyle sıradan bir ilişkinin bulunması otomatik ret nedeni değildir; bu hüküm tek başına sınırsız iletişim denetimi yetkisi de vermez. - **Kişinin terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı:** Güvenlik soruşturması yapılmasının başlıca amacı haline gelen bu husus, 4045 sayılı Kanun dönemindeki Yönetmelikte daha geniş ve muğlak bir şekilde düzenlenmişti. Terör veya suç örgütlerine “*üyelik, mensubiyet ve iltisak*”ın tespitine ilişkin uygulamada birçok sorun ortaya çıkmaktaydı. Yeni kanunla bu husus çok daha yalın bir şekilde ifade edilmiş olmakla birlikte kavramların içeriği halen net değildir. 7315 sayılı Kanun kişinin terör veya suç örgütleriyle “eylem birliği”, “irtibat” ve “iltisak” içinde olup olmadığının araştırılmasını öngörmüştür. İrtibat ve iltisak birbirine oldukça yakın anlamdadır. Ceza hukuku açısından suç örgütü veya terör örgütüne üyelik veya mensubiyet kavramları karşılıklarını Türk Ceza Kanunu ile Terörle Mücadele Kanunu’nda bulmaktadır. Terörle Mücadele Kanunu’na göre, suç işlemese bile kanun kapsamına giren terör örgütlerine mensup olmak suçtur. Bu suçlardan dolayı mahkum olan kişiler zaten DMK gereği affa uğramış olsalar bile devlet memuru olamazlar (m. 48/1, A, 5). “İltisak” ve “irtibat” ise ceza kanunlarında suç olarak düzenlenmemiştir. Yukarıdaki düzenleme ceza hukukundaki suç tanımından daha geniştir. Kişinin terör örgütüyle iltisakının olup olmadığının belirlenmesinde, kişi hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı olmaksızın çeşitli ölçütlere göre bir çıkarım yapılmaktadır. Bu çıkarımda kişinin belli tarihler arasında belli bankalarda parasının bulunup bulunmadığı, okuduğu okullar, katıldığı toplantılar, konakladığı yerler, aile üyelerinin bazı faaliyetleri ile kişi hakkında varsa yapılan adli işlemler ve ceza muhakemesine ilişkin kararlar da dikkate alınmaktadır. Özellikle de kişi hakkında mahkumiyet kararıyla sonuçlandırılmamış ceza soruşturma ve kovuşturmalarının kişinin terör örgütleriyle iltisaklı ve irtibatlı olarak nitelendirilmesinde önemli bir kriter olarak kullanılması suçsuzluk karinesi ile lekelenmeme hakkının ihlali sonucunu doğurabilmektedir. **İlgili Makale:** [**İptal Davası**]() ![arsiv arastirmasi kime yapilir]() arsiv arastirmasi kime yapilir ## **Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer?** 2022 tarihli Yönetmeliğin 11/7. maddesine göre talebin ilgili kuruma ulaşmasından itibaren **arşiv araştırması sonucu en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonucu en geç 60 iş günü** içinde talep eden kuruma bildirilir. Bu süreler adayın sınava başvurduğu tarihten başlamaz; araştırmayı yapan birim ile talep eden kurum arasındaki bildirim aşamasına ilişkindir. Komisyon değerlendirmesi, atama işlemi ve kişiye bildirim ayrı aşamalardır. İş günü hesabında hafta sonu ve resmî tatiller dikkate alınır; herkese uygulanacak sabit bir takvim günü karşılığı yoktur. Güvenlik soruşturması uzayanlar bu nedenle olumsuzluğa kapılmamalıdır. Çünkü bir çok aday güvenlik araştırması uzadığı gerekçesiyle olumsuz geleceğini düşünmektedir. Güvenlik soruşturmanızın uzaması olumsuz sonuçlandığı anlamına gelmez. Şayet çok fazla uzadıysa kuruma dilekçe ile başvurabilirsiniz. Bazı durumlar da güvenlik araştırması tamamlansa bile tebligat ile ilgili aksaklıklardan kişinin güvenlik araştırması sonucundan haberi olmamaktadır. Son olarak Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, üniversite ve diğer yükseköğretim kurumları bünyesine alınacak kamu personeli için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında MİT, Emniyet Genel Müdürlüğü veya ilgili kurumlardan belge talep edilmektedir. Bu belgeler doğrultusunda güvenlik araştırması hakkında karar verilir. Bu kurumların cevap vermesi bazen uzamaktadır. ## **Güvenlik Soruşturması Sonucuna Kim Karar Verir?** 7315 sayılı Kanunun 7. maddesine göre, araştırmayı yapan birimlerin ilettiği olgusal veriler Değerlendirme Komisyonunca incelenir. Komisyon nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar; atamaya ilişkin nihai idari işlem yetkili makam tarafından tesis edilir. Değerlendirme Komisyonu: - Cumhurbaşkanlığında Genel Sekreterin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, - Bakanlıklarda bakan yardımcısının, - Diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, - Üniversitelerde rektör yardımcısının, - Valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır. Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. Değerlendirme Komisyonu bu bilgiler kapsamında değerlendirme yapar. Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi ve kişinin gizlilik dereceli yerlerde çalıştırılıp çalıştırılma­ması veya görevlerine devam ettirilip ettirilmemesine ilişkin değerlendir­melerin yapılması için kurumlarda Değerlendirme Komisyonu kurulur. Komisyon tarafında yapılan değerlendirme, sonucu takdir edecek amire sunulur. ![guvenlik sorusturmasi sonucuna kim karar verir]() guvenlik sorusturmasi sonucuna kim karar verir ## **Yeni Güvenlik Soruşturması Kanunu** 2016 yılında güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması şartı, 657 sayılı Kanunun 48. maddesindeki memurluğa giriş şartlarına eklenmişti. 2018’de 4045 sayılı Kanuna eklenen düzenlemeler de araştırmayı yapan makamların bilgi ve kayıtlara erişimini ele alıyordu. Bunlar eski dönemin düzenlemeleridir; güncel başvuruların kapsamı doğrudan bu hükümlerden belirlenmez. Fakat Anayasa Mahkemesi, bu düzenlemeleri güvenlik soruşturmalarının dayanağı olan 4045 sayılı Kanun’da kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı açısından, idarenin keyfiliğini önleyecek yeterli içerik ve ayrıntı bulunmaması nedeniyle Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. 2021 Nisan ayında yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile kişisel verilerin korunmasına yönelik çeşitli düzenlemeler, idarenin keyfiliğini önlemek ve yapılacak araştırmanın kapsamını belirleyici düzenlemeler getirilmiştir. Bu tarihçe, işlem tarihinin önemini gösterir. 7315 sayılı Kanundan önce tesis edilmiş bir işlem hakkında verilen karar ile güncel mevzuata göre yapılacak bir başvuru aynı kurallara tabi olmayabilir. Eski mevzuata yönelik iptal kararları, bugünkü bütün güvenlik soruşturmalarının hukuki dayanaktan yoksun olduğu anlamına gelmez. 7315 sayılı Kanun, arşiv araştırması ile güvenlik soruşturmasının kapsamını ayırır. HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ile devam eden veya sonuçlanan ceza dosyalarındaki olguların araştırılması mümkündür. Ancak her ihbar veya dosya otomatik olarak olumsuz sonuç doğurmaz. Verinin doğruluğu, kişinin göreve uygunluğuyla ilgisi ve kararın gerekçesi değerlendirilmelidir. [Anayasa Mahkemesinin E.2021/60, K.2024/200 sayılı kararı](), araştırılan verilerin doğrudan sonuç doğurmaması ve idari işlemin yargısal denetimi üzerinde durur. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması, 7315 Sayılı Kanun’da detaylı olarak düzenlenmiştir. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 16 maddeden oluşuyor. 7315 Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu aşağıdaki hususları düzenlemektedir: - Kanunun amaç ve kapsamı. - Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacakları. - Arşiv araştırması. - Güvenlik soruşturması. - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak birimleri. - Değerlendirme Komisyonu. - Kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel ilkeler. - Kişisel veri güvenliği ve gizlilik. - Kişisel verilerin silinmesi ve yok edilmesi. - Cezai hükümler. ## **7315 Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu Neleri Düzenledi?** 7315 sayılı Kanun temel ilkeleri belirler; 12. madde kapsamındaki uygulama ayrıntıları 3 Haziran 2022 tarihli Yönetmelikle düzenlenmiştir. Kanunun 6. maddesinde sayılan MİT Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirliklerinin hangi talepleri karşılayacağı Yönetmeliğin 10 ve 11. maddelerinde açıklanır. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu: - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının uygulanması esnasında kullanılacak verilerin belirlenmesi, - İlk defa veya yeniden kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması uygulanması, - Gizlilik dereceli birimler, Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik, istihbarat teşkilatlarında görev yapacak kamu personeline, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel ile üst düzey kamu yöneticilerine yönelik olarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının birlikte uygulanması, - Arşiv araştırması uygulamasında ilgili kişinin adli sicil kaydının aranıp aranmadığının, kişiye yönelik tahditlerin, kesinleşmiş mahkeme kararlarının ve kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış kovuşturma, soruşturma süreçleri ile kişi hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının incelenmesi, - Güvenlik soruşturması uygulamasında; arşiv araştırmasındaki bilgilere ek olarak kolluk kuvvetlerinde ve istihbarat birimlerinde bulunan verilerin incelenmesi, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişkilerinin incelenmesi, terör örgütleri ve suç örgütleri ile eylem birliği, irtibat ve iltisakının incelenmesi, - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını uygulayacak birimlerin Milli İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mülki idare amirlikleri olarak belirlenmesi, - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında elde edilen kişisel bilgilerin basın ve yayın kuruluşları veya diğer iletişim kanalları ile paylaşılmamasına yönelik tedbirlerin alınması, - Elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi amacıyla 5 kişiden az olmamak şartıyla değerlendirme komisyonu kurulması, - Mahkemeler tarafından istem olduğunda elde edilen bilgilerin Değerlendirme Komisyonundan alınması, - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapan birimlerin kişisel verilerin korunmasına yönelik tedbirleri alması, - Elde edilen kişisel verilerin, işlenme amacı ortadan kalktığında veya kural olarak iki yıl sonunda silinmesi; ancak işleme karşı dava açılmışsa karar kesinleşinceye kadar saklanması, - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını uygulayan ya da değerlendirenler tarafından kişisel verilerle ilgili suç işlenmesi halinde uygulanacak cezai yaptırımların belirlenmesi, Hususları detaylı olarak düzenlenmiştir. ## **Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik (Karar Sayısı: 5649)** Anayasa Mahkemesinin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kanunu iptal kararı sonrası kişisel verilerin korunması hassasiyeti göz önüne alınarak yeniden düzenlenen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemleri, 7315 sayılı Kanun 17 Nisan 2021 tarihinde yayımlanarak uygulamaya girmişti. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanun 12. maddesi uyarınca Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak birimler ve değerlendirme komisyonlarının çalışma usul ve esasları ile uygulamaya ilişkin diğer hususları içeren, “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik” 3 Haziran 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmelik kapsamında; - **Bilmesi gereken**: Gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri ancak görevinden dolayı öğrenen, onu inceleyen, uygulayan ve korumaktan sorumlu bulunanları, - **Değerlendirme komisyonu:** Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atanma yönünden değerlendirildiği komisyonu, - **İstihbari faaliyet:** İlgili kişi hakkında istihbarat üniteleri tarafından çeşitli kaynak ve araçlardan derlenen haber ve bilgilerin işlenmesi suretiyle veri elde etme faaliyeti, - **Kişisel veri:** Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi, - **Kurum ve kuruluş:** Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmasını talep eden kamu kurum ve kuruluşları ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetleri yerine getiren diğer kurum ve kuruluşu, - **Olgusal veri:** Yürütülecek görevin gerektirdiği niteliklerle ilgisi bulunan, yorum içermeyen, somut veya gözlemlenebilir ya da doğrulanabilir vakıalara dayanan veriyi, - **Üst kademe kamu yöneticisi:** 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile üst kademe kamu yöneticisi olarak belirlenen kişiyi ifade eder. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında; kamu idarelerinde 25/4/2022 tarihli ve 5529 sayılı Cumhurbaşkanı Karan ile yürürlüğe konulan Gizlilik Dereceli Belgelerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre “çok gizli” ve “gizli” gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri oluşturan ve saklayan birim ve kısımlar, gizlilik dereceli birim olarak belirlenmiştir. İdareler buna gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirleyerek Cumhurbaşkanlığına bildirecektir. Cumhurbaşkanlığınca yapılacak değerlendirme sonrası gizlilik dereceli sınıfa uygun birimler, İçişleri Bakanlığına, MİT ve Emniyet Genel Müdürlüğüne iletilecektir. Ayrıca, gizlilik dereceli birim ve kısmı olmasa dahi tüm kamu kurum ve kuruluşlarının; teftiş ve denetim birimleri, personel birimleri, bilgi işlem birimleri ve özel kalem müdürlükleri gizlilik dereceli birimlerden sayılmıştır. Bu birimlerde istihdam edilecek personele güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılacaktır. [**Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmeliği (Karar Sayısı: 5649) İndirmek İçin Tıklayınız**]() ![guvenlik sorusturmasi ve arsiv arastirmasi kanunu]() guvenlik sorusturmasi ve arsiv arastirmasi kanunu ## **İstihbari Bilgi Nedir? Hukuki Niteliği Nedir?** İstihbari bilgi, kişinin ulusal güvenliğe tehdit oluşturabilecek faaliyetleri, bağlantıları veya davranışlarının olup olmadığı hakkında MİT, Emniyet, Jandarma gibi istihbarat birimlerce toplanan verilerdir. Güvenlik soruşturmasının temelini oluşturur ve gizlilik dereceli birimlerde çalışanlar için kullanılır. Çevre soruşturması gibi yerinden incelemeler ile sosyal medya taramaları gibi açık kaynak istihbaratı istihbari bilgi kapsamındadır. Ancak bu bilgiler, somut ve hukuka uygun olmalıdır; sübjektif yorumlar hukuka aykırı sayılabilir. İstihbari bilgi kapsamındaki hususlar ise şunlardır; - Örgüt bağlantısına ilişkin veriler: Başvuranın kendi eylem birliği, irtibat veya iltisakıyla ilgili somut kayıtlar değerlendirilir. Yalnızca aile bireyine ait kayıt başvurana ait bir fiil gibi kabul edilemez. - Yerinden inceleme bulguları: Görevin nitelikleriyle ilgili, doğrulanabilir olgular araştırılır. Doğruluğu denetlenemeyen söylenti veya kişisel kanaat, tek başına olumsuz değerlendirmeyi haklı kılmaz. - Açık Kaynak Verileri: Sosyal medya paylaşımları, kamuoyuna açık konuşmalar veya yayınlar (örneğin, devlete karşı kışkırtıcı içerik), ancak yalnızca somut delile dayalı olarak. - İstihbarat Raporları: MİT veya Emniyet’in önceki soruşturmalardan elde ettiği kayıtlar, örneğin, kişinin geçmişte izlendiği bir olay veya şüpheli faaliyet. - Görevle bağlantılı olgular: Bilginin üstlenilecek görevin nitelikleriyle ilgisi somut olarak açıklanmalıdır. Borç veya yaşam tarzına ilişkin genel varsayımlar otomatik ret gerekçesine dönüştürülemez. ## **Güvenlik Soruşturmasına Etki Etmemesi Gereken Durumlar** Bir kaydın araştırma kapsamında görülebilmesi ile o kaydın tek başına atanmaya engel sayılması farklıdır. Aşağıdaki durumlarda kaydın içeriği, elde edilme ve kullanım şartları, görevin nitelikleri ve somut gerekçe ayrıca incelenmelidir. Bu liste, her dosyanın mutlaka olumlu sonuçlanacağı veya bu kayıtlara hiçbir zaman erişilemeyeceği anlamına gelmez: - Kişinin içinde bulunduğu durum gözetilmeden salt anne, baba ve kardeş hakkında adli veya idari işlem olması nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması, - Başvuranla somut bağlantı kurulmadan kan ve kayın hısımlarının kayıtlarından olumsuz sonuç çıkarılması, - HAGB kararının varlığının, dosyadaki olgular incelenmeden otomatik ret gerekçesi sayılması, - Kişi hakkında takipsizlik veya beraat kararı verilmiş olması, - Kişinin boşanmış olması veya boşanma davasının sürmesi, - Kişi hakkında icra takibinin olması, - Çocukluk dönemine ilişkin kayıtların, erişim ve kullanım güvenceleri gözetilmeden değerlendirilmesi, - Okul, yurt, dershane ve pansiyon nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması, - Kişinin ceza dosyasında tanık veya müşteki (Mağdur) olması, - Doğruluğu denetlenemeyen veya somutlaştırılmayan istihbari bilgiye dayanılması, Olumsuz işlemde bu tür sorunlar bulunduğunu düşünüyorsanız gerekçe ve belgeler üzerinden idari başvuru veya iptal davası değerlendirilebilir. Özel hüküm yoksa genel dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. İYUK 11 başvurusu ve yürütmenin durdurulması koşulları ayrıca incelenir. İlgili Makale: [**Yürütmenin Durdurulması**]() ## **7315 Sayılı Kanun Kapsamında Hangi Bilgilere Erişilir?** 7315 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ise şu şekildedir: *“Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların.”* Bu hükümler kapsamında arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapmaya yetkili kişilerin yerinde inceleme dışında şu kayıtlara ulaşma yetkisi vardır: - Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerindeki bilgi ve belgeler, - Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları (beraat, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi, davanın düşmesi gibi), - Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları **(CMK m. 171/5)** - Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları **(CMK m. 231/13)** - Kişi hakkında sonuçlanmış veya devam eden soruşturma ve kovuşturmalar kapsamındaki olgular **(çeşitli bilgi ve belgeler)** ## **Güvenlik Soruşturması Kalktı mı?** Güvenlik Soruşturması kalktı mı tarafımıza en çok yöneltilen sorulardan bir tanesidir. Anayasa Mahkemesi Güvenlik Soruşturması ile ilgili bazı maddeler iptal etmiştir. Şöyle ki; memur alımlarında güvenlik ve arşiv araştırması yapılmasını belirten 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48-A/8. Maddesini iptal edilmiş ve bu karar 29/11/2019 tarihli ve 30963 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesi aynı zamanda 4045 sayılı Kanun ve 399 sayılı KHK kapsamında sözleşmeli personel alımlarında aranan güvenlik soruşturması kriterini de kaldırmıştır. Bu iptal kararları eski düzenlemelere ilişkindir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması günümüzde kaldırılmış değildir; 7315 sayılı Kanun ve 2022 tarihli Yönetmelik çerçevesinde yürütülür. Fakat 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 07.04.2021 tarihinde TBMM’de kabul edilerek, 17 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 7315 sayılı yeni kanun ile temel olarak, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler, kimler hakkında yapılacağı, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağı, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağı, değerlendirme komisyonu, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme süreleri düzenlenmektedir. Araştırma kapsamında ulaşılan kişisel verilerin kullanımı, korunması, saklanması, silinmesi, güvenliği için gerekli tedbirler düzenlenmiş, aykırılık durumunda cezai hükümleri düzenlemiştir. Bu durum da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile sağlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kanun teklifi TBMM’de kabul edilerek 17 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında kimlere güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacağı, hangi bilgilere bakılacağı, bu bilgilerin nasıl saklanacağı detaylı olarak düzenlenmiştir. ![guvenlik sorusturmasi kalkti mi]() guvenlik sorusturmasi kalkti mi ## **Güvenlik Soruşturması Sorgulama** Sürecin hangi aşamada olduğunu öğrenmek için başvurduğunuz kurumun personel birimine, varsa resmî aday/başvuru ekranına veya yazılı başvuru yoluna başvurabilirsiniz. Adli sicil belgesi almak, güvenlik soruşturmasının tamamlandığını göstermez. Bir kurumun başvuru ekranı da bütün araştırma dosyasının içeriğini gösteren ortak bir sistem olarak kabul edilemez. 7315 sayılı Kanunun 8. maddesi ve Yönetmeliğin 13. maddesi, istihbari faaliyetlere konu olmayan kendi kişisel verileriniz hakkında bilgilendirilme, erişim, düzeltme ve silme taleplerine ilişkin güvenceler içerir. Milli savunma, milli güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni ve ekonomik güvenlikle ilgili istihbarat faaliyetlerinden elde edilen bilgiler için kanuni sınırlamalar vardır. Bu ayrım nedeniyle “hiçbir gerekçe veya bilgi verilemez” şeklinde genel bir kural kurulamaz. Yerinden araştırmada görevlinin kişisel kanaati veya çevreden duyduğu her söz yeterli değildir. Yönetmelik m.12/3 uyarınca somut olarak gözlemlenemeyen, doğruluğu denetlenemeyen ya da açıkça iftira, kin veya düşmanlığa dayanan bilgi ve beyanlar komisyona iletilmez ve dikkate alınmaz. Olumsuz işleme karşı dava açıldığında mahkeme değerlendirmeye esas bilgi ve belgeleri ister. Dosyanın incelenmesi ve gizli belgelere erişim, belgenin niteliği ve yargılama kuralları çerçevesinde değerlendirilir. Salt bilgi edinme veya CİMER başvurusunun dava süresini kendiliğinden durdurduğunu varsaymayın. ## **Hakim ve Savcılıkta Güvenlik Soruşturması Nasıl Yapılır?** Hâkimlik ve savcılığa girişte güvenlik soruşturması, ilgili mesleğe giriş mevzuatı ile 7315 sayılı Kanun ve 2022 tarihli Yönetmelik birlikte değerlendirilerek yürütülür. Eski Yönetmelikteki “ahlaki durum” gibi ifadeler güncel incelemenin sınırsız bir yaşam tarzı denetimi olduğu biçiminde yorumlanamaz. Arşiv araştırmasındaki kayıtlara ek olarak, Kanunun 5. maddesindeki görevin nitelikleriyle ilgili olgusal veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişik ile örgüt bağlantısına ilişkin hususlar incelenir. Araştırma, yetkili birimlerce yapılır; kayıtların hukuka uygunluğu ve kişiyle ilgisi gözetilir. Değerlendirme Komisyonu nesnel ve gerekçeli görüşünü yetkili makama sunar. Adayın kendi sınav ve alım ilanındaki güncel statü, belge ve başvuru koşullarını kontrol etmesi gerekir. Aşağıdaki indirilebilir makale ise önceki tarihli bir çalışmadır; güncel usul bakımından bu sayfada bağlantısı verilen kanun ve Yönetmelik esas alınmalıdır. **[Güvenlik soruşturması makalesi indirmek için tıklayınız]()** ![guvenlik sorusturmasi]() guvenlik sorusturmasi ## **Güvenlik Soruşturması Elenme Nedenleri ve Emsal Kararlar** Aşağıdaki emsal alıntılar, güvenlik soruşturması uyuşmazlıklarında somut olgu ve yeterli gerekçenin önemini gösterir. Bir kısmı 7315 sayılı Kanundan ve 2022 tarihli Yönetmelikten önceki işlemlere ilişkindir. Her karar kendi olayları ve o tarihteki mevzuatıyla okunmalıdır; eski bir dosyanın sonucu yeni bir başvuru için otomatik sonuç veya başarı garantisi değildir. Aileye ait kayıt, HAGB, okul veya SGK bilgisi değerlendirilirken başvuranın kendi durumu ve görevin nitelikleri arasındaki bağlantı önem taşır. - ### **SGK Kaydı Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonuçlanan İçin Emsal Karar** “Olayda, Mahkememizin 03.05.2018 tarihli ara kararı ile “Emniyet istihbarat bilgilerine göre davacının annesinin geçmiş yıllarda FETÖ/PDY’ye müzahir ÜMİT ÖZEL EĞİTİM ÖĞR. BAS. YAY. PAZ. ELEK TRZ. ve TİC. A.Ş’de SGK kaydının bulunmasından ötürü güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı belirtilmekte ise de, adı geçenin annesinin söz konusu iş yerinde hangi yıllarda çalıştığı, ne iş yaptığı, çalışması nedeniyle herhangi bir takibata uğrayıp uğramadığı ve şirketin faaliyetini devam ettirip ettirmediği hususlarında bir araştırma yapılarak göreve alınmaya engel teşkil edebilecek somut bilgi ve belgelerin ilgili kurumlardan temin edilerek gönderilmesi” istenilmesine rağmen davalı idarece ara kararda belirtilen hususlara ilişkin hiçbir somut bilgi ve belgenin dava dosyasına sunulmadığı görülmektedir. Bu durumda; davacının kendisini etkileyebilecek yakın çevresi (anne, baba, kardeş, eş, çocuk, veli) hakkında somut, güvenilir, teyit edilebilir nitelikte, ön yargıdan uzak, hukuken denetlenebilen bilgiye dayalı tespitlerin açıkça ortaya konulması gerekirken, bu yönde bir araştırma yapılmaksızın sadece istihbari bilgiye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.” --- - ### **HAGB Sebebiyle Olumsuz Sonuçlananlar** “Bu durumda, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasının gerekçesini oluşturan mahkeme kararında, davacının yargılanmasına neden olan fiili haksız tahrik altında işlediğinin belirtildiği, beş yıl süreyle denetimli serbestliğe tabi tutulduğu, Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması kararı verildiği, Uyap üzerinden yapılan incelemede denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suç işlemediği, bunun üzerine Kavak Asliye Ceza Mahkemesi’nce davanın düşmesine karar verildiği, söz konusu kararın 23.11.2018 tarihinde kesinleştiği, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olacak başkaca bir hususun bulunmadığı dikkate alındığında, söz konusu durumun güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” “Davacının köy merası sebebiyle aralarında husumet bulunan kişilere karşı, silahla yaralama, silahla tehdit suçunu işlediği tarihte 18 yaşından küçük olduğu, “suça sürüklenen çocuk” sıfatıyla yargılandığı anlaşılmakta olup olayın özelliği, fiilin niteliği göz önüne alındığında, bu durumunun hakkında yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına yol açabilecek nitelikte olmadığı” şeklinde değerlendirilmiştir **(Danıştay 12.Dairesi, 09.12.2015, E.2015/1772, K.2015/6749)** --- - ### **Yurt, Dershane ve Okul Sebebiyle Olumsuz Sonuçlananlar** “Uyuşmazlıkta, Mahkememizin 01/08/2018 tarihli ara kararıyla … İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne yapılan ara kararına istinaden, davacının FETÖ/PDY Terör Örgütü’ne müzahir Özel … Anadolu Lisesi (eski adı Özel … Anadolu Lisesi)’nden 2006-2007 eğitim öğretim yılı sonunda 15/06/2007 tarihinde diplomasını alarak mezun olduğu, buna istinaden davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı anlaşılmakta ise de; davacının 11/01/19.. doğumlu olduğu, kapatılan öğretim kurumundan mezun olduğu tarihte 16 yaşında olduğu, FETÖ/PDY terör örgütünün yardıma muhtaç ya da ekonomik anlamda durumu iyi olmayan çocukları hedef alarak kendi bünyesinde eritmeye çalıştığı hususunun bilinen bir gerçek olduğu, keza FETÖ/PDY Terör Örgütü’nün ülkemiz için dönüm noktasının 17-25/12/2013 tarihinde Emniyet Teşkilatı ve Yargı kurumlarını kullanmak suretiyle Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini yıkma ve yıpratmaya dönük hareket tarzları ile anlaşıldığı, davacı hakkında elde edilen verilerin tek başına güvenlik soruşturmasını olumsuz kılacak ağırlıkta bulunmadığı, her ne kadar askerlik mesleğinin önemi ve özelliği dikkate alındığında idarenin çok daha geniş bir takdir yetkisi bulunmakta ise de; davacı hakkında daha titiz ve ayrıntılı bir inceleme yapılmasının hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğu, davacının anılan kurumdan mezun olduktan sonra terör örgütüyle bağlantısının devam edip etmediğinin ayrıca araştırılması gerektiği, belirtilen nedenlerden dolayı eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.” --- ![arsiv arastirmasi]() arsiv arastirmasi ## **Güvenlik Soruşturması İptal Davası** Öncelikle belirtmek isteriz ki güvenlik soruşturması olumsuz çıkma sebepleri bir çok sebebe dayanabilir. Bu sebepleri tek tek saymak mümkün değildir. Dava açıldığında davalı idare savunmasını yaptığında güvenlik soruşturmanızın neden olumsuz mahkemeye bildirilecektir. Mahkeme bunun üzerine çok yönlü ve detaylı araştırma yapacaktır. G[üvenlik soruşturması iptal davası]() idare mahkemesine açılır. Olumsuz atama veya adaylık işlemine karşı, özel düzenleme yoksa yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilir. Süresinde yapılan uygun İYUK 11 başvurusu bu süreyi durdurur; ret veya 30 günlük cevapsızlık sonrasında kalan süre işler. Yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden verilmez; İYUK 27’deki koşulların açıklanması gerekir. İşlem belgesi, tebligat ve sürelerin bir [idare hukuku avukatı]() ile değerlendirilmesi hak kaybının önlenmesine yardımcı olabilir; avukatla temsil zorunlu değildir. > **Bilgi Notu:** Hukuki danışmanlık ile dava takibinin kapsamı ve ücret koşulları ayrı ayrı belirlenmelidir. Danışmanlık ücretinin daha sonra üstlenilecek dava ücretinden mahsup edilip edilmeyeceği, taraflar arasındaki anlaşmaya göre değerlendirilir. ## **Sık Sorulan Sorular** ### Güvenlik Soruşturması Nedir? 7315 sayılı Kanunda belirtilen görev ve birimlere alınacak kişiler hakkında, arşiv araştırmasına ek olarak görevin nitelikleriyle ilgili olgusal verilerin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğin, terör veya suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisak hususlarının araştırılmasıdır. ### Güvenlik Soruşturması Ne Kadar Sürer? 2022 tarihli Yönetmeliğin 11/7. maddesine göre talep ilgili kuruma ulaştıktan sonra güvenlik soruşturması sonucu en geç 60 iş günü, arşiv araştırması sonucu en geç 30 iş günü içinde talep eden kuruma bildirilir. Komisyon değerlendirmesi ve kişiye bildirim ayrı aşamalardır. ### Güvenlik Soruşturması Kalktı mı? Hayır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması 7315 sayılı Kanun ve 2022 tarihli Yönetmeliğe göre yürütülür. İlk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması, kanunda belirtilen görev ve birimler için ayrıca güvenlik soruşturması yapılır. ### Güvenlik Soruşturmasını Kim Yapar? 7315 sayılı Kanunun 6. maddesinde MİT Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri yetkili birimler olarak sayılır. Hangi talebin hangi birimce karşılanacağı 2022 tarihli Yönetmeliğin 10 ve 11. maddelerinde düzenlenir.