Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulları (YDK)

Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulları kamu yönetimi içerisinde en üst seviyedeki karar mercidir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 134. maddesinde düzenlenen Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulları, kamu görevlilerinin görevleriyle bağdaşmayan eylem ve işlemlerini değerlendirmek, disiplin suçlarını soruşturmak ve gerekli yaptırımları uygulamakla görevlidir.

Her bakanlığın bünyesinde ayrı bir yüksek disiplin kurulu bulunmaktadır. Yüksek disiplin kurullarının temel amacı hem kamu düzenini hem de kamu hizmetinin tarafsız ve etkin şekilde yürütülmesini sağlamaktır. Yüksek Disiplin Kurulları adeta bir denetim mekanizması görevi görmektedir. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu yazımızda Bakanlık Yüksek Disiplin Kurullarının yapısı, görevleri ve işleyişini detaylı olarak inceleyeceğiz.

Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulları Yapısı

Bakanlık Yüksek Disiplin kurulları her bakanlık için oluşturulan, kıdemli yöneticilerden oluşturulmaktadır. Genellikle kurul başkanı bakan yardımcısı olurken; üyeler hukuk müşaviri, personel genel müdürü ve üst düzey temsilcilerden oluşur. Genel olarak bir başkan ve dört üyeden oluşan Bakanlık Disiplin Kurullarına memurun üyesi olduğu sendika temsilcili de katılabilir.

Kurulun üyeleri, görevlerini yerine getirirken bağımsız ve tarafsız davranmakla yükümlüdür. Kararlar oy çokluğu ile alınır, ancak üyeler gerekçeli karşı oy yazabilirler. Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun kararları gizlilik ile alınır. Kararlar, disiplin soruşturmasının tamamlanmasının ardından ilgili dosya üzerinden değerlendirme yapılarak alınır. Bu süreçte memura savunma hakkı tanınması ve dosyadaki tüm delillerin objektif şekilde ele alınması esastır.

Bakanlık Yüksek Disiplin Kurullarının Görev ve Yetkileri

Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulları’nın temel görevi bir denetim mekanizması görmek ve memuriyetten çıkarma teklifini karara bağlamaktır. Devlet memurluğundan çıkarma cezası en ağır disiplin cezasıdır. 657 sayılı kanunun 125. maddesinde devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller tek tek yazılmıştır. Bu fiillerden bir veya birkaçının varlığının tespiti halinde disiplin amirinin teklifi ile memuriyetten çıkarma cezası değerlendirilir.

Kanunun 129. maddesinde Yüksek disiplin kurullarının karar usulü belirlenmiştir. Kanun maddesine göre yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler.

Aynı zamanda bazı durumlarda alt kurulların kararlarına itiraz üzerine gelen dosyaları da inceleyerek nihai kararı verir. Verilen cezayı inceler; kabul veya ret kararı verir. Bakanlık Yüksek Disiplin Kurullarının ayrı bir ceza verme yetkisi bulunmamaktadır. Kurulun kararları kesin nitelikli olup, idari yargı denetimine tabidir.

Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulları Nasıl Karar Alır?

Disiplin amiri, memuriyetten çıkarma cezasını gerektiren kanunda yazılı fiillerden bir veya birkaçını tespit ettiği takdirde, eylemi gerçekleştiren memur hakkında soruşturma başlatır. Soruşturma aşamasında tüm deliller toplanır tanık beyanları ve memurun savunması alınır. Soruşturma neticesinde memurun devlet memurluğundan çıkarılması gerektiğine kanaat getirdiği takdirde, tüm delil ve belgelerle birlikte memuriyetten çıkarma teklifini içeren soruşturma dosyasını Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna gönderir.

Soruşturma dosyasını alan Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu dosya üzerinden ayrıntılı inceleme başlatır. Memurun savunması mutlaka alınır ve dosyadaki tüm deliller objektif şekilde incelenir. Gerekirse kurul tarafından yeniden delil toplanır. Memurun disiplin geçmişi, sicili, kişisel bilgileri, yaşantısı vb. bilgileri de dikkate alınır.

Dosya üzerinde incelemesini bitiren kurul gizlilik içerisinde, açık oylama ile karar alır. Kararın alınmasında oy çokluğu esastır; üyeler çekimser oy kullanamaz. Eşitlik halinde, kurul başkanının oyu üstün sayılır. Kullanılan her oy ve neticesinde verilen karar neticesi ile belirtilir. Oylamanın sonucu kurul başkanı tarafından açıklanır. Delillerin nitelendirilişi, fiilin niteliği ve disiplin cezası gerektirip gerektirmediği ayrıntısıyla yazılır. Karşı oy varsa gerekçesi ile belirtilir. Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca memuriyetten çıkarma teklifi kabul edilebilir veya reddedilir. Verilen karar hakkında karar verilen memura tebliğ edilir.

Memuriyetten Çıkarma Disiplin Cezasına Karşı İptal Davası

Bakanlık Yüksek Disiplin Kurullarının vermiş oldukları memurluktan çıkarma cezasına itiraz imkânı bulunmamaktadır. 657 sayılı Kanun’un 135/5 maddesinde “disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir.” Bu kapsamda devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı sadece idari dava açılabilir. Açılacak bu idari davada yürütme durdurma talep edilmelidir. Aynı şekilde maddi ve özlük hakları iptal davası ile birlikte talep edilmelidir.

Kanun, hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memurun soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahip olduğunu belirtmiştir (m.129/II). Diğer disiplin cezaları için söz konusu olmayan, sadece memurluktan çıkarma cezası için söz konusu olan bu hüküm, kanun koyucunun konuya verdiği önemi göstermektedir.

Memurluktan çıkarma cezasına muhatap olunması durumunda tebliğ tarihinden itibaren dava açma süresi olan 60 gün içinde Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurulmalı ya da iptal davası açılmalıdır. Kamu Denetçiliği Kurumu kararları bağlayıcı olmadığından karara uyulmadığı takdirde tekrar iptal davası açılması gerekecektir. İlgili kişinin kendisine tebliğ edilen karar neticesinde 60 gün içerisinde dava açması gerekmektedir. 60 günlük süre içerisinde açılacak davada idare mahkemeleri görevli olup, yetkili mahkeme ise kişinin son görev yaptığı yerdeki idare mahkemesi olarak belirlenmiştir. Açılacak idari davada yürütme durdurma talep edilmelidir. Yürütme durdurma kararı verilmesi durumunda memur 30 gün içerisinde göreve başlatılır. Fakat dava esastan görülmeye devam eder.