İdare Hukuku

Arşiv Araştırması

Devlet memuru olabilmek için kişinin kanunda sayılı şartları taşıması gereklidir. Bu şartlar Devlet Memurları Kanunu 48. maddesinde tek tek sayılmıştır. 676 sayılı OHAL Kararnamesi  74. maddesiyle, 657 sayılı Kanunun 48. maddesinde düzenlenen devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel şartlara sekizinci olarak “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmış olmak” da eklenmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin 29 Kasım 2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan kararı uyarınca bu hüküm iptal edilmiştir. Yeni bir düzenleme yapılana kadar 657’ye tabi memur alımlarında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılamayacaktır. Fakat yeni düzenleme yapılması kaçınılmaz olduğundan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kavramlarının detaylı şekilde ele alınması gereklidir.

Güvenlik soruşturması uygulaması son zamanlarda bir çok mağduriyete yol almıştır. Kişilerin bu nedenle ataması engellenmiş, geç atanmış ya da atandıktan sonra haklarında disiplin soruşturması açılmıştır. Bu nedenle son derece önemli bir konudur. Bu makalemizde arşiv araştırması hakkında bilgi verilecektir.

Kişilerin hakkında yürütülmekte olan adli tahkikat oluşu güvenlik soruşturması açısından olumsuzluk yaratacak bir durum olarak görünmektedir. Ancak bu tahkikatların sonucunun takipsizlik ya da diğer bir adıyla kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ile sonuçlanması durumunda kişiler hakkında açık bir hak ihlali yaratılmaktadır. Bu durumlarda yürütülen idari davada iptal kararı verilmesi gerekmektedir.

Arşiv Araştırması Nedir?

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 4. Maddesi (f) bendi uyarınca arşiv araştırması;

“Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir sınırlama olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasıdır.”

Arşiv araştırması kişinin aranıp aranmadığı, adli sicil durumu ve hakkında bir karar olup olmadığı gibi objektif olarak tespit edilebilen durumları içermektedir. Güvenlik soruşturması ise bu durumların yanında sübjektif değerlendirmeleri de içeren uygulamalar barındırmaktadır. Kişinin ahlaki durumunun, sır saklama yeteneğinin ve yabancılarla ilişkisinin nasıl olduğunun tespiti gibi hususlar tamamen sübjektif değerlendirmeye dayanan tespitlerdir. Bu sübjektif içeriği nedeniyle güvenlik soruşturması usulü ayrıca bir değerlendirme aşamasını vardır. Kuruma bağlı değerlendirme komisyonu tarafından yapılacak değerlendirmeler kişi hakkında oluşabilecek sübjektif görüşün objektifleştirilmesini amaçlamaktadır.

arsiv arastirmasi nedir

Arşiv Araştırmasını Kim Yapar?

Arşiv araştırmasını;

  • Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı,
  • Emniyet Genel Müdürlüğü,
  • Mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır.

Aynı maddede İçişleri Bakanlığı, Kaçakçılık İstihbarat Harekat ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığı’ndaki bilgi kayıtları ile Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ndeki adli sicil kaydı, talepler üzerine güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlar ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin ilgili birimlerine verilir. Bu husus Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin 7.maddesinde düzenlenmiştir.

Güvenlik soruşturması hakkında bilgi almak için bu yazıyı okuyabilirsiniz. /vc_message]

Arşiv Araştırmasında Nelere Bakılır?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam dikkate alınarak, kişinin kayıtlı ikamet adresi ile fiilen ikamet ettiği adres esas alınmak suretiyle;

a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği,

b) Genel kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat birimlerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında arama kaydı veya herhangi bir tahdidin olup olmadığı,

c) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisağının bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı,

ç) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı,

d) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgili derecesinin iç yüzü ve nedeni, araştırılır.

Arşiv Araştırması Ne Kadar Sürüyor?

30 iş günü içinde kurum tarafından cevaplanmak zorundadır. Burada dikkat edilmesi gereken husus iş günü olmasıdır. İş günü kavramına resmi tatiller, hafta tatilleri dahil değildir. Aynı şekilde bu sadece kurumun cevaplama süresidir. Değerlendirme Kurulunun ne kadar süre içinde karar vereceği düzenlenmemiştir. Burada dikkat edilmesi gereken ikincisi husus ise kurum 30 iş günü içinde cevap verebilir. İş günü ile normal gün aynı değildir. İş günü içerisine haftasonu tatilleri veya resmi tatiller dahil değildir. Bu süreyi 40-45 gün olarak hesaplamak daha doğru olacaktır.

Arşiv araştırması olumsuz olarak kişiye tebligat yapılması durumunda 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir.

Değerlendirme Kurulu kendisine ulaşan bilgileri güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönetmeliği, verilmiş mahkeme kararları ve yerleşik uygulamalar doğrultusunda hukuk kuralları çerçevesinde inceler ve karar verir. Karar kişiye tebliğ edilir.

Arşiv Araştırması Olumsuz Sonuçlananlar Ne Yapmalı?

Arşiv soruşturması olumsuz sonuçlandığı takdir de kişiye tebligat yapılır. Tebligattan sonra 60 gün içinde, İdare Mahkemesi’ne, yürütme durdurma istemli iptal davası açılmalıdır. Dava açılmadığı takdirde hakkınız son bulacaktır. İdari dava neticesinde davayı kazanmanız durumunda çalışmadığınız süre boyunca elde etmeniz gereken tüm maaşlarınızı faiziyle alacaksınız.

Başa dön tuşu