Anlaşmalı Boşanmada Hakim Ne Sorar?

Anlaşmalı boşanmada hakim ne sorar sorusu her dava açacak çiftin merak ettiği hususlardan biridir. Anlaşmalı boşanma davası en az bir yıl sürmüş olan evliliklerde, evlilik birliğinin temelden sarsılmış olması sebebiyle eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğer eşin açmış olduğu boşanma davasını kabul etmesi ile gerçekleşen boşanma davası türüdür. Anlaşmalı boşanma davaları Aile Mahkemelerinde, Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise Aile Mahkemesi sıfatıyla asliye Hukuk Mahkemelerinde görülür. Anlaşmalı boşanmada hakim şu soruları sorar:

1. Hakimin Duruşmanın Başındaki Soruları:
   • Anlaşmalı boşanma protokolünün içeriği ve karşılıklı olarak kabul edildiği onaylanır.
   • Taraflardan birine dönerek, “Anlaşmalı boşanma kararında belirtilen şartları kabul ediyor musunuz?” sorusuyla, karşılıklı rızayı teyit eder.
   • “Boşanma kararınızı özgür iradenizle mi alıyorsunuz?” şeklinde irade kontrolleri yapılır.
2. Tarafların İrade Beyanları:
   • Hakim, her iki tarafa da anlaşmanın şartlarını kabul ettiklerini beyan etme fırsatı tanır.
   • Böylece, anlaşmalı boşanma davasında hakim karşısında tarafların samimiyetini ve kararlılığını gözlemler.

Özellikle anlaşmalı boşanma davasında hakim, kararın sonucunda tarafların herhangi bir mağduriyet yaşamaması için dikkatli olur. Bu sebeple, anlaşma şartlarının adil, makul ve uygulanabilir olduğundan emin olmak için ayrıntılı sorular yöneltebilir. Anlaşmanın detayları, çocukların velayeti, nafaka, mal paylaşımı ve tarafların gelecekte birbirlerine karşı olan yükümlülükleri gibi konular, hakim tarafından özenle değerlendirilir. Bu noktada tarafsızlık ve adalet ilkeleri, sürecin sağlıklı işlemesi için büyük önem taşır.

Mahkemede Anlaşmalı Boşanmada Hakim Ne Sorar?

Anlaşmalı boşanma davaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166. Maddesinin 3. fıkrasında düzenlenmiştir. Kanun maddesine göre “Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.” hükmü haizdir.

Anlaşmalı boşanmaya karar veren eşler evlilik birliğini sonlandırmak konusunda fikir birliğine vararak, mal paylaşımı, nafaka, velayet gibi konuları hazırlayacakları bir boşanma protokolü ile çözüme kavuştururlar. Hazırlanan bu protokol ve bir dava dilekçesi ile eşlerden biri Aile Mahkemesinde boşanma davasını ikame eder. Yargılamayı yürütecek olan hâkim boşanmanın hukuka uygunluğunu ve tarafların iradelerinin özgürce oluşup oluşmadığını inceler. Bu incelemeyi neticelendirmek ve boşanma kararını verebilmek için duruşmada taraflara bazı sorular yöneltir. Kadim Hukuk ve Danışmanlık olarak bu makalemizde anlaşmalı boşanma davasında hâkimin taraflara yöneltebileceği bu soruları inceleyeceğiz.

Hakimin boşanma kararı verebilmesi için tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi gerekmektedir. Bunun için taraflara boşanma iradeleri ve anlaştıkları konularla ilgili sorular sorar. Hakimde bu kanaatin oluşması için taraflara yöneltebileceği sorular şöyle sıralanabilir:

1. Boşanmak istiyor musunuz?
2. Boşanma kararını hür iradenizle mi verdiniz?
3. Evliliği sürdürme çabanız oldu mu?
4. Anlaşmalı boşanma protokolünü imzaladınız mı ve içeriğini kabul ediyor musunuz?
5. Velayet konusunda anlaştınız mı?
6. Nafaka veya tazminat talebiniz var mı?
7. Mal paylaşımı konusunda anlaştınız mı?
8. Hakim, tarafların maddi ya da manevi tazminat ile ilgili talebinin olup olmadığını ve varsa miktarını da sorar. Protokole uygun olup olmadığına bakar. Tarafların bu konuda bir talebi varsa, bu talebinin ne kadar olduğu ve ne zaman ödeneceği karara yazılır ve ödeme günü ile miktarı kesinlik kazanır. Bu süreçte, tazminat talebi olmayan ve bu hakkından feragat eden taraf, daha sonra yeni bir dava ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunamaz.
9. Protokoldeki hükümler özgür irade ile mi kabul edildi?
10. Protokolde anlaşılan hususları kabul ediyor musunuz?
11. Sonrasında kararın yazılması ve yasal kanun yollarından feragat işlemleri yapılır.

Bu sorulardan almış olduğu cevaplar ışığında ve dosya içerisinde sunulan bilgi ve belgeler doğrultusunda hâkim davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına ya da davanın reddine karar verebilir. Bu kararın dışında protokol maddelerini hukuka uygun olacak şekilde değiştirilmesini taraflara teklif edebilir.