İdare Hukuku

Aday Memur Nedir?

Aday memur nedir? sorusuna bu makalemizde cevap arayacağız. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 54. Maddesinden de görüleceği üzere, Devlet memurluğu kadrosuna ilk defa atanacak kişiler, uygulanan merkezi sınavı kazandıktan sonra temel, hazırlayıcı eğitim ve staja tabi tutulmaktadırlar.  Bu süreç için her hangi bir kurum veya kuruluşa atanan kişilere de aday memur denilmektedir. Belirtmek gerekir ki aday memurluk süreci bütün devlet memurları için uygulanan bir süreçtir.  Söz konusu süreçte, 657 Sayılı Kanun’un 158 ve 159’uncu maddeleri uyarınca, aday memurlara, asaletleri onaylanıncaya kadar kademe ilerlemesi uygulanmamaktadır. Asli memurluğa atandıkları zaman, adaylıkta geçirdikleri süreler, kademe ilerlemesinde ve derece yükselmesinde değerlendirilmektedir.

Yukarıda da bahsedildiği üzere, Devlet Memurları Kanunu’nun 54. Maddesi, memuriyet sınavını kazananların aday memurluğa kabul edilmesi, aday memurluk sürecinin süresi ve ilgili kişiler hakkında naklen atama yapılıp yapılamayacağına ilişkin bir düzenlemedir. Söz konusu maddenin birinci fıkrasında, sınavda başarılı olan kişilerden kurumlarca ilan edilen kadro sayısı kadar, aday memur ataması yapılacağı belirtilmektedir. İkinci fıkrada ise, aday memurluk süreci süresinin 1 yıldan az ve 2 yıldan çok olamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca, maddenin devamında aday memurların nakil hususu hakkında, aday memurun kurumundan başka kurumlara naklinin yapılamayacağı belirtilerek hükme bağlanmıştır.

Farklı bir duruma değinmek gerekirse, aday memurken istifa ederek memurluktan ayrılan birinin yeniden memur olarak atanması mümkündür. Bir kurumda çalışırken asaleti onaylanmadan ayrılan bir aday memurun 657 sayılı Kanunu’n 92. Maddesine göre bir başka kurumda istihdamı mümkün değildir. Bu kişi ancak, aday memurluğu devam ederken ayrıldığı mezkur hüküm çerçevesinde dönebilir. İlgili hususa dair Maliye Bakanlığı’nın 25.02.1983 gün ve 81 seri nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği yayınlanmıştır. Bahsedilen tebliğe göre, sınavla devlet memuru olma adaylığına girenler, asaleti onaylanmadan istifa ederlerse, ayrı kaldıkları süre içerisinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesindeki şartlara aykırı bir hali olmamışsa, yeniden atanabilirler.

Aday Memurların Yetiştirilmesi

Adayların yetiştirilmesi başlıklı kanun maddesi Devlet Memurları Kanunu madde 55’te yer almaktadır. İlgili madde, devlet memurluğuna aday olarak atanan memurların, önce bütün memurların ortak nitelikleriyle olmak üzere, bir temel eğitime, daha sonra, sınıfları ile ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulmalarını belirterek, bunların memurluğa asaleten atanabilmesi için başarılı olmasını şart koşmaktadır. Maddenin devamında ise, temel eğitim ve hazırlayıcı eğitimin aynı kurumda yapılacağı belirtilmiştir.

55. maddenin son fıkrasında bahsi geçen, aday memurların yetiştirilmesi için uygulanacak eğitim programları, eğitim süreleri, eğitimlerde uygulanacak sınavlar, sınav değerlendirme esasları ve diğer hususlar, 21.02.1983 tarih ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ve 27.06.1983 tarih ve 18090 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan “Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelikte düzenlenmiştir Söz edilen yönetmelikte, aday memurlara uygulanacak temel eğitim programlarının kapsayacağı konular tespit edilmiş, staj dönemi konularının ise ilgili kurum ve kuruluşlarca belirleneceği belirtilmiştir.

Aday memurlara, uygulanacak temel eğitim programlarının kapsayacağı temel eğitimin konuları, Atatürk İlkeleri, T.C. Anayasası, Genel Olarak Devlet Teşkilatı, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, Yazışma-Dosyalama Usulleri, Devlet Mallarını Koruma ve Tasarruf Tedbirleri, Gizlilik ve Gizliliğin Önemi, İnsan Hakları, Milli Güvenlik gibi konular ve bu temel konuların alt başlıkları şeklindedir. İlgili konularda da görüleceği üzere aday memurlara verilecek bu temel eğitim, Devlet Memurlarının sahip olması gereken ortak vasıflarına ilişkin konular olması nedeniyle asil memur olabilmek için bütün aday memurların tabi tutulduğu bir eğitimdir.

En az 10 gün en çok ise 2 ay kadar süren bu eğitimde devlet memurlarının asgari olarak bilmesi gereken hususlara ilişkin bilgilendirmelerde bulunulur.  Temel eğitim konuları dışında, aday memurlara verilecek hazırlayıcı eğitim ise en az 1 ay en çok 3 ay süreyle verilebilecek bir eğitim iken, bu eğitimin amacı da aday memurun asil memur olarak çalışacağı görev ve kuruma ilişkin bilgi vermektir.

Adaylık Süresi İçerisinde Göreve Son Verme

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu,56. Madde de adaylık süresinde göreve son verilmesi nedenlerini düzenlemiştir. İlgili maddede de belirtildiği üzere, aday memurun adaylık süresi içerisinde;

  • Temel, hazırlayıcı eğitim ve staj dönemlerinin herhangi birinde başarısız olması,
  • Hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumların tespit edilmesi,
  • Göreve devamsızlıklarının tespit edilmesi,

hallerinde disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. Bu şekilde ilişikleri kesilenlerin durumu, kurumlarınca derhal Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilecektir.

Aday Memurluk Süresi Sonunda Başarısızlık

Memurların adaylık süreci tıpkı bir çıraklık gibi, deneme ve yetiştirme sürecidir. Bu süreçte adaylar hakkında yapılacak değerlendirme de adayların;

  1. Hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları,
  2. Göreve devamsızlıkları,
  3. Bilgi ve iş yapma yeterliliği,

incelenecek ve değerlendirilecektir.

Yukarıda da belirtildiği üzere 1 yıldan az, 2 yıldan çok olamayacak deneme ve yetişme süreci sonunda aday memurlardan;

  1. Yapılacak sınavlarda veya değerlendirmelerde başarı gösteremeyenlerin,
  2. Bir sebebe dayanmaksızın yapılacak sınava girmeyenlerin,
  3. Aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların,

disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. Bu şekilde ilişikleri kesilenlerin durumu, kurumlarınca derhal Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilecektir.

Aday memurlardan, temel, hazırlayıcı eğitim ve staj dönemlerinin herhangi birinde başarısız olması, hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumların tespit edilmesi, göreve devamsızlıklarının tespit edilmesi, aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alması, nedeniyle disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişiklerinin kesilenler, 3 yıl süre ile Devlet Memurluğuna alınmazlar.

Asaleti tasdik olmayan memurlar 60 gün içinde idari dava açmalıdır. Bu süre tebliğden itibaren başlar ve hak düşürücü süredir. İdare hukuku avukatı tarafından davanız yürütülürse sizlerin  menfaatine olacaktır.

kadim-law-consultancy-office-09-04-2018-656

Başa dön tuşu