İdare Hukuku

6413 Sayılı Tsk Disiplin Kanunu ve İdari Dava

Disiplin her alanda olduğu gibi devlet güvenliğini tesis eden kurumlarda da en önemli konulardan biridir. Bu düşünce sonucunda yapılan değişiklik görüşmeleri neticesinde 16 Şubat 2013 tarihinde 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu yürürlüğe girmiştir. Makalemizde Türk Silahlı Kuvvetleri’nde disiplin cezalarının neler olduğu, bu kapsamda tesis edilen cezaların nasıl bir davaya konu edileceği konuları ele alınarak sizlere yol gösterilmek istenmiştir. 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun yeni düzenleme sonucunda göze çarpan tek eksikliği tüm disiplin cezalarına karşı iptal davası yürütülmesinin mümkün olmamasıdır.

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu

Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) temel görevi ülkemizi tehdit ve tehlikelere karşı korumaktır. Bu görev de disiplinli bir orduyla sağlanabilir. Bu sebeple, askerliğin temelini oluşturan disiplinin hukuki açıdan esaslarının ve uygulamalarının da iyi bilinmesi önem arz etmektedir. Bu kapsamda 16 Şubat 2013 yılında yürürlüğe giren ve henüz genç bir hukuk dalı olan disiplin hukuku kapsamında düzenlenen 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun esasları ve uygulamaları bu yazımızın konusu olarak belirlendi. 6413 Sayılı Tsk Disiplin Kanunu önemli maddeleri tek tek ele alınacaktır.

211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu (İçHizK) m. 35 “Silahlı Kuvvetlerin vazifesi; yurt dışından gelecek tehdit ve tehlikelere karşı Türk vatanını savunmak, caydırıcılık sağlayacak şekilde askeri gücün muhafazasını ve güçlendirilmesini sağlamak, Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla yurt dışında verilen görevleri yapmak ve uluslararası barışın sağlanmasına yardımcı olmaktır” şeklinde düzenlenmiştir. TSK’ye verilen böylesine önemli bir görev, ancak ve ancak disiplinli bir orduyla sağlanabilir. TSK’de etkin bir disiplin sisteminin tesisi, muhafazası ve idamesine ilişkin usul ve esasları belirleyen ve 16 Şubat 2013 tarihinde yürürlüğe giren “6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu” TSK açısından büyük bir önem arz etmektedir.

TSK’de yer alan personelin, 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu çerçevesinde hangi eylemlerin yasaklanmış olduğunu ve bu eylemlerin oluşturduğu disiplinsizliklere hangi disiplin cezalarının verileceğini düzenlenmiştir. Bu kapsamda TSK personeli, çalıştığı kurumun, disiplin sistemi içerisinde hangi kuralları koyduğunu, bu kurallara uyulmaması sonucunda hangi disiplin müeyyidelerinin uygulanacağını, disiplin sisteminin hangi esaslar ve ilkeler nezdinde işlediğini, bu süreçte kendisine uygulanan idari işlemlere karşı başvuracağı yolları bu kanun altında düzenlenmiştir.

Askeri Disiplin Suçu ve Cezaları

Disiplin suçu en basit tanımıyla, “kamu görevlilerinin vazifeleri sebebiyle işledikleri hatalar ve kusurlar ya da meslek onuruyla bağdaşmayan kusurlu hareketler” şeklinde ifade edilebilir.

Yukarıda ki tanımdan hareketle disiplin suçu üç unsurdan oluşmaktadır:

  • Kamu görevlisinin bir fiili olmalı,
  • Bu fiil, kamu görevlisinin göreviyle ilgili olmalı,
  • Bu fiil kusurlu olmalıdır.

Yukarıda yapılan tanım ve belirtilen unsurlardan da anlaşılacağı üzere bir kimsenin kamu görevlisi sıfatıyla hareket etmediği fiiller sebebiyle disiplin süreci başlatılmamalıdır. Örneğin; bir personelin özel aracıyla trafik kurallarına riayet etmemesi sonucu trafik cezası alması disiplinsizlik olarak kabul edilmemelidir. Ancak personelin alkollü olarak üniformalı özel aracını kullanması ise mesleğin saygınlığını zedeleyebileceğinden disiplinsizlik olarak kabul edilebilecektir. Dolayısıyla buradaki kıstasların idare tarafından somut olaya göre iyi belirlenmesi gerekmektedir.

6413 sayılı Kanun kapsamında; subay, astsubay ve uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilebilecek disiplin cezaları;

  • Uyarma,
  • Kınama,
  • Hizmete kısmi süreli devam,
  • Aylıktan kesme,
  • Hizmet yerine terk etmeme,
  • Oda hapsi,
  • Silahlı Kuvvetlerden ayırma, olmak üzere yedi adet,

Askeri öğrenciler hakkında verilebilecek disiplin cezaları;

  • Kınama,
  • İzinsizlik, olmak üzere iki adet,

Erbaş ve erler hakkında verilebilecek cezalar;

  • İzinsizlik,
  • İlave hizmet yükleme,
  • Oda hapsi,
  • Hizmetten men, olmak üzere dört adetten oluşmaktadır.

Disiplin cezaları bakımından “kanunilik ilkesi” geçerli olup yukarıda belirtilen cezalar dışında başka bir ceza verilemez. Örneğin; 6413 sayılı Kanun kapsamında, yukarıda yer alan disiplin cezaları dışında askeri personele “rütbe durdurması” veya “aylıktan tamamen kesinti yapılması” gibi bir ceza verilmesi yukarıda tanımı yapılan kanunilik ilkesine aykırı olacaktır.

Bununla beraber hatırlatmak gerekir ki, örneğin 6413 sayılı Kanun m. 29 kapsamında personelin geçici olarak görevden uzaklaştırılması, disiplin cezası değil, idari bir tedbirdir. Dolayısıyla personelin geçici olarak görevden uzaklaştırılması bir disiplin cezası sayılmayacaktır.

TSK Disiplin Hukukunda Disiplin Cezalarına Karşı İptal Davası

1982 Anayasası m. 129/3’te, disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamayacağı belirtmiş olup, m. 129/4’de ise TSK mensupları hakkındaki hükümlerin saklı olduğu ifade edilmiştir. 6413 sayılı Kanun kapsamında,

  • YDK tarafından verilen Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezaları,
  • Subay, astsubay, uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından barış zamanında verilmiş olan aylıktan kesme, hizmet yerini terk etmeme ve oda hapsi cezalarına karşı iptal davası açabileceği ortaya konulmuştur.

Buna göre askeri öğrenciler ile erbaş ve erlere verilen tüm disiplin cezaları ile subay, astsubay, uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erlere verilecek uyarma, kınama ve hizmete kısmi süreli devam disiplin cezalarına karşı dava açma yolu kapatılmıştır.

Bunlar dışında kalan tüm cezalara karşı 60 gün içerisinde yürütme durdurma istemli iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir.

Hakkında disiplin cezası verilen kişinin yargı yoluna başvurması ve haklılığını ispat etmesi durumunda, mahkemece verilen karar 30 gün içerisinde  idare tarafından uygulanır. İdari davalar spesifik davalar olup, askeri konularda uzman avukatların takip etmesi davanız açısından hayati öneme sahiptir.

kadim-law-consultancy-office-09-04-2018-656

Başa dön tuşu