Created with Sketch.
Söğütözü Mah. Söğütözü Cad. No:2 Koç İkiz Kuleleri B Blok Kat:4 Daire:7 Çankaya/ANKARA
Created with Sketch.
MENÜ
Created with Sketch.

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilme Ve Uygulama Esasları

Şartlı Tahliye / Koşullu Salıverilme Ve Uygulama Esasları

Şartlı tahliye ne demek? Mahkumun hapishanede geçirdiği ve mahkum edildiği suça ilişkin kanunda belirtilen süreyi iyi halli olarak ve gerekli diğer şartların da gerçekleştiği durumlarda cezanın kalan kısmının denetimli serbestlik hükümleri uygulanmak suretiyle dışarıda uygulanmasına şartlı tahliye (koşullu salıverme) olarak adlandırılmaktadır. Mahkumlar bu süreçte denetimli serbestlik hükümleri uyarınca cezaya ilişkin yaptırımlarını ceza infaz kurumları dışında yerine getirirler.

A. Koşullu Salıverilme, Denetimli Serbestlik ve Kararın Bozulması

Denetimli serbestlik sosyal bir amaç taşımakta, mahkumun hapishanede geçirdiği iyi halli dönem sonucu toplumdan iyice soyutlanmadan topluma geri kazandırılma amacıyla uygulanan bir tedbirdir. Denetimli serbestlik kurumu 5402 Sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu ile yasallaştırılmıştır. Suçlunun topluma kazandırılması, haksız mahkumiyetlerin önüne geçme ve bu nedenle sebep olunan insan hakları ihlallerini azaltabilme amacı taşıyan seçenek yaptırımlardan biri olan denetimli serbestlik kurumu şartlı tahliye edilen mahkumlara da uygulanabilmektedir.

Koşullu salıverilme bir beraat kararı olmadığı gibi mahkumun cezasının devam ettiği bir durumdur ve denetimli serbestliğe ilişkin şartları yerine getirmediği takdirde cezanın tekrar hapishanede çektirilmesi mümkündür. Bu şartlar ise denetim süresi içerisinde kasten bir suç işlememek ve denetim yükümlülüklerini yerine getirmek olarak belirtilmiştir.

Denetimli serbestlik süresi içerisinde kasten suç işleyen mahkum bu suçun işlenmesinden itibaren kalan tüm cezasını hapiste çekecek, denetim yükümlülüklerini ihlal ettiğinde ise hakimin takdir ettiği ve aradaki süreyi geçmeyecek bir süreyi daha hapishanede geçirecek yani verilen koşullu salıverilme kararı bozulacaktır. Koşullu salıverme 2018 yılında çokça başvurulan bir yol olup uygulamada kişilerin biran önce hapishaneden tahliye edilmesi anlamına gelmektedir. Şartlı tahliye 2018 yılı içerisinde 440 bin kişiye uygulanmıştır. Şartlı tahliye nasıl bozulur ? sorusunun cevabını kısaca açıklamış olsakta uygulama bir çok farklı durum ile karşılaşmak mümkündür. Bu sebeple somut olaya göre değerlendirme yapmak gerekir.

B. Koşullu Salıverilme Uygulanabilmesine İlişkin Şartlar

Koşullu salıverilmeye ilişkin genel şartlar 5275 sayılı Kanunda sayılmıştır. Buna göre ilgili kanunun m.107/2 hükmü uyarınca;

  • “Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmi dört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararla­nabilir­ler.” cezanın bir kısmının infaz kurumunda çekilmesi şartı ve bunların kaç yıl olması gerektiği belirtilmiştir. Aynı maddenin 1.fıkrasında bu sürelerin iyi halli geçirilmesi şartı koşulmuştur.

5275 Sayılı Kanunun m.107/16 bendinde

  • “5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, “Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar” başlıklı Dördüncü Bölüm, “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” başlıklı Beşinci Bölüm, “Milli Savunmaya Karşı Suçlar” başlıklı Altıncı Bölüm altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, koşullu salıve­rilme hükümleri uygulanmaz.”ve aynı kanunun m.108/3 bendinde
  • İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulan­ması durumunda, hü­kümlü koşullu salıverilmez.” şeklinde ifadelerle koşullu salıverilmenin kimlere uygulanamayacağı sayılmıştır.

C. Koşullu Salıverilmenin Uygulanabilmesi İçin İnfaz Kurumunda Geçirilmesi Gereken Süreler

5275 sayılı Kanunun İkinci Bölümü “Koşullu Salıverilme, Mükerrirlere Özgü İn­faz Rejimi ve Dene­timli Serbestlik Tedbiri” başlıklı kısmında düzenlenen koşullu salıverilme hükümleri uyarınca bu süreler açıkça belirlenmiş olup kanun maddesinde aynen;

  • “Koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre;
  1. Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştı­rılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuz altı,
  2. Birden fazla müebbet hapis cezasına mah­kûmiyet hâlinde otuz,
  3. Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuz altı,
  4. Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis ce­zasına mahkûmiyet hâ­linde en fazla otuz,
  5. Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmi­yet hâlinde en fazla yirmi sekiz, yıldır.”
  • “Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönet­mek ya da örgütün faali­yeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkûmiyet hâlinde; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz altı yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, süreli hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının dörtte üçünü infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salı­verilmeden yararlanabilirler. Ancak, bu süreler;
  1. Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştı­rılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde kırk,
  2. Birden fazla müebbet hapis cezasına mah­kûmiyet hâlinde otuz dört,
  3. Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla kırk,
  4. Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis ce­zasına mahkûmiyet hâ­linde en fazla otuzdört,
  5. Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmi­yet hâlinde en fazla otuz iki, yıldır.”
  • Tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı mahkûm olunan;
  1. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuz dokuz yılının,
  2. Müebbet hapis cezasının otuz üç yılının,
  3. Süreli hapis cezasının dörtte üçünün,

İnfaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi du­rumunda, koşullu salıve­rilmeden yararlanılabilir.”

D. Koşullu Salıverilme Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Hükümlü ya da avukatı infaz kurumunda cezasını çektiği hükmün verildiği mahkemeye yahut cezasının çektirildiği yargı çevresi hükmün verildiği yargı çevresinden farklıysa o yerdeki aynı derece mahkemesine koşullu salıverilme talebinde bulunabilir. Aksi durumlarda mahkemeler görevsizlik ya da yetkisizlik kararı ile talebi geri gönderecektir.

kadim hukuk imza